Anh hùng Nguyễn Viết Xuân và câu chuyện đằng sau khẩu lệnh "Nhắm thẳng quân thù mà bắn!"

Giữa những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước cuồn cuộn sóng trào, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng tự hào khẳng định: "Ra ngõ gặp anh hùng". Câu nói ấy không chỉ là sự đúc kết về khí chất quật cường của một dân tộc, mà còn là chiếc gương soi chiếu hàng triệu tâm hồn thanh niên Việt Nam thời đại ấy. Trong số muôn vàn ngôi sao lấp lánh trên bầu trời cách mạng, Thiếu úy, liệt sĩ Nguyễn Viết Xuân nổi lên như một tượng đài bằng thép, người đã dâng trọn tuổi xuân cho bầu trời Tổ quốc và để lại một khẩu lệnh bất tử vang vọng đến muôn đời.

Nhìn lại hành trình sống của Nguyễn Viết Xuân, người ta mới thấy hết sức mạnh kiên cường của một con người bước ra từ gian khó. Sinh ra tại vùng đất nghèo Ngũ Kiên (Vĩnh Tường, Vĩnh Phú), tuổi thơ anh là một trầm tích của những nỗi đau. Mới lên bảy tuổi - cái tuổi đáng lẽ được cắp sách đến trường - anh đã phải rời xa vòng tay cha mẹ để đi ở, bế em cho người xa xứ. Mười năm dài đằng đẵng sống trong cảnh lam lũ, ăn cơm hớt, ở đậu nhà người đã đúc kết nên ở anh một sức chịu đựng bền bỉ cùng ngọn lửa căm thù quân xâm lược cháy âm ỉ. Chính sự tôi luyện khắc nghiệt ấy đã soi đường cho người thanh niên 18 tuổi quyết định vượt qua vùng tạm chiếm vào năm 1952, tìm đến vùng giải phóng để khoác lên mình chiếc áo màu xanh quân phục.

Bước chân vào Quân đội Nhân dân Việt Nam, Nguyễn Viết Xuân được phân công về một đơn vị pháo cao xạ. Từ trận địa Điện Biên Phủ lừng lẫy năm xưa đến những ngày tháng nếm mật nằm nằm gai, anh đã trưởng thành qua từng tiếng nổ của pháo đạn, qua sự hi sinh oanh liệt của những người đồng đội đi trước. Tinh thần “Dũng cảm mà bắn thì nhất định máy bay nào của địch cũng phải rơi” đã thấm sâu vào máu thịt, biến người chiến sĩ trẻ năm nào trở thành một người cán bộ chính trị vững vàng - Chính trị viên Đại đội thuộc đơn vị cao xạ đóng quân ở vùng biên giới miền tây Quảng Bình.

Đỉnh cao biểu tượng cho khí tiết rực lửa của Nguyễn Viết Xuân bùng cháy vào ngày 18 tháng 11 năm 1964. Hôm ấy, bầu trời Quảng Bình bị xé rách bởi những đường bay quỷ quái của lực lượng không quân Mỹ. Hết đợt này đến đợt khác, những chiếc F.100 gầm hú, trút mưa bom đạn xuống trận địa nhằm đè bẹp ý chí của lực lượng cao xạ ta. Giữa khói lửa mịt mù và tiếng gầm rú điếc óc, Nguyễn Viết Xuân vẫn đứng vững vàng trên hầm chỉ huy, ánh mắt sáng quắc theo dõi từng hướng bay của địch.

Một tai họa bất ngờ ập đến khi quả đạn bắn trúng hầm, gạt phăng anh xuống đất. Một bên chân anh giập nát, máu chảy đầm đìa. Trong khoảnh khắc đớn đau tột cùng về thể xác, bản lĩnh của người chỉ huy đã chiến thắng tất cả:

Anh nghiến răng chịu đau, dứt khoát ra hiệu cho người chiến sĩ bên cạnh không được kêu lên, giữ kín vết thương để không làm chấn động tinh thần chiến đấu của toàn đơn vị.

Khi người y tá lao tới, anh gạt tay ra, kiên quyết nhường lượt băng bó cho những đồng chí khác bị thương nhẹ hơn để họ nhanh chóng trở lại mâm pháo.

Nhận thấy phần chân bị giập nát gây vướng víu, anh giục y tá cắt bỏ ngay tại chỗ, dặn giấu kín vào góc hầm rồi ngậm chặt chiếc khăn xô để chặn đứng những tiếng thét đau đớn.

Chính trong khoảnh khắc đứng giữa ranh giới sống chết ấy, Nguyễn Viết Xuân đã dốc toàn bộ sức tàn và ý chí quật cường của mình để cất lên tiếng hô đanh thép, xé tan không khí đặc quánh khói súng: "Nhắm thẳng quân thù mà bắn!"

Khẩu lệnh ấy như một ngọn lửa châm vào ngòi nổ quật khởi của toàn đại đội. Trên khắp các mâm pháo, những nòng sắt đen ngòm đồng loạt rung lên, quất từng luồng lửa đạn xối xả vào mặt kẻ thù. Lưới lửa rực cháy ấy đã hạ gục tại chỗ những chiếc F.100 kiêu ngạo, buộc những tên giặc lái Mỹ phải hoảng hốt tháo chạy về hướng đông. Trận đánh thắng lợi, bầu trời Quảng Bình trả lại khoảng quang đãng yên bình, nhưng người chính trị viên kiên trung ấy đã trút hơi thở cuối cùng trong vòng tay đồng đội.

Người chiến sĩ Nguyễn Viết Xuân ngã xuống khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng tiếng hô "Nhắm thẳng quân thù mà bắn!" của anh thì sống mãi với thời gian. Nó không còn là một khẩu lệnh chỉ huy thông thường trên trận địa, mà đã trở thành lời thề sông núi, thành phương châm sống và chiến đấu của cả một thế hệ thanh niên Việt Nam xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước. Tinh thần Nguyễn Viết Xuân mãi là ngọn đuốc soi đường, nhắc nhở thế hệ hôm nay và mai sau về giá trị của độc lập, tự do và bản lĩnh bất khuất của con người Việt Nam.