ANH HÙNG NGUYỄN XUÂN GIANG: TỪ NGƯỜI CON ĐẤT LỆ THỦY ĐẾN “QUẢ ĐẤM THÉP” CỦA CẢNH SÁT CƠ ĐỘNG

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Xuân Giang sinh tại làng Tân Thịnh, xã Tân Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình. Tuổi thơ của ông gắn với những năm tháng chiến tranh khốc liệt, khi bom đạn phủ xuống làng quê và cuộc sống của người dân luôn đứng trước hiểm nguy.

Khi chưa tròn 15 tuổi, Nguyễn Xuân Giang đã nhiều lần cùng cha và bạn bè đi tìm kiếm, thu nhặt thi thể, xương thịt của những người dân bị bom đạn sát hại. Những hình ảnh đau thương ấy trở thành ký ức không thể phai mờ, hun đúc trong ông tình yêu quê hương và ý chí chiến đấu.

Cha ông là liệt sĩ trong kháng chiến chống thực dân Pháp. Mẹ một mình nuôi hai người con. Là con trai duy nhất, cha đã hy sinh nên Nguyễn Xuân Giang không thuộc diện được gọi nhập ngũ. Thế nhưng, khát vọng được cống hiến đã thôi thúc ông chủ động viết đơn xin vào ngành Công an nhân dân.

Năm 1960, khi vừa tròn 20 tuổi, chàng trai quê Lệ Thủy chính thức bước vào lực lượng Công an. Trước ngày con lên đường, người mẹ chỉ căn dặn giản dị: phải giữ gìn sức khỏe, hoàn thành nhiệm vụ và sống sao cho xứng đáng với người cha đã hy sinh.

Lời căn dặn ấy trở thành hành trang theo ông suốt những năm tháng chiến đấu.

Trong chiến tranh, Nguyễn Xuân Giang nhanh chóng trưởng thành qua thực tiễn và trở thành một cán bộ trinh sát, chiến đấu có bản lĩnh.

Một trong những chiến công đặc biệt của ông là nhiệm vụ tiêu diệt Nguyễn Thanh Tụng, một tên phản động giữ chức Phó quận trưởng, Bí thư tổ chức Đại Việt huyện Hải Lăng. Đây là đối tượng nguy hiểm, từng tham gia đàn áp, bắt bớ và tra tấn nhiều cán bộ, quần chúng cách mạng, đồng thời được bảo vệ rất nghiêm ngặt.

Để thực hiện nhiệm vụ, Nguyễn Xuân Giang cùng đồng đội phải mất hơn hai tháng trinh sát, nghiên cứu quy luật hoạt động, nắm địa hình và xây dựng phương án tác chiến.

Yêu cầu đặt ra không chỉ là tiêu diệt mục tiêu mà còn phải bảo đảm an toàn cho lực lượng và hạn chế tối đa thiệt hại.

Đến thời điểm thích hợp, Nguyễn Xuân Giang cùng hai đồng đội cải trang thành lực lượng bảo an, tiến thẳng vào nơi Nguyễn Thanh Tụng làm việc. Với vẻ bình tĩnh và tự tin, tổ công tác nhanh chóng khống chế các vị trí gác, phong tỏa lối ra vào rồi tiếp cận mục tiêu.

Khi đối diện Nguyễn Thanh Tụng, Nguyễn Xuân Giang rút súng, yêu cầu hắn đầu hàng. Đối tượng định chống trả nhưng không kịp hành động. Nhiệm vụ được hoàn thành, tổ công tác nhanh chóng rút khỏi hiện trường.

Điều đặc biệt quan trọng là chiếc cặp chứa tài liệu mật thu được trong chiến dịch. Những tài liệu này giúp lực lượng cách mạng phát hiện, truy bắt một mạng lưới mật vụ của địch hoạt động tại Hải Lăng và nhiều địa bàn khác ở Quảng Trị.

Chiến công ấy được Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam ghi nhận bằng Huân chương Chiến công.

Sau chiến công, địch phát lệnh truy nã Nguyễn Xuân Giang trên phạm vi toàn miền Nam và treo thưởng lớn cho việc bắt giữ ông.

Để bảo đảm an toàn cho cán bộ và thuận lợi cho công tác hoạt động, Bộ Chỉ huy Mặt trận Quảng Trị yêu cầu ông đổi tên. Ông lấy chữ “Việt” ghép với tên vợ là “Hà”, từ đó cái tên Việt Hà trở thành bí danh hoạt động của ông trong những năm tháng chiến tranh.

Hình tượng người chiến sĩ Việt Hà sau này còn được xây dựng thành nhân vật trong bộ phim “Vĩ tuyến 17 ngày và đêm”, tác phẩm điện ảnh tái hiện cuộc chiến đấu khốc liệt trên chiến trường Quảng Trị.

Tướng tình báo Bảy Khiêm, người từng trực tiếp chỉ huy và dìu dắt Nguyễn Xuân Giang, đánh giá ông là một cán bộ gan dạ, mưu trí, có khả năng tổ chức chiến đấu và đóng vai trò quan trọng trong hoạt động của lực lượng cách mạng tại Quảng Trị.

Đằng sau cái tên Việt Hà là một người chiến sĩ luôn phải sống trong vòng vây truy lùng của đối phương, nhưng vẫn kiên trì bám địa bàn, hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Sau ngày đất nước thống nhất, Nguyễn Xuân Giang tiếp tục gắn bó với lực lượng Công an và đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng.

Năm 1976, tại huyện Bố Trạch, tỉnh Bình Trị Thiên xảy ra một vụ bạo động nghiêm trọng tại trụ sở Công an huyện. Hàng trăm người bị kích động, đập phá nhà cửa, máy móc, đốt giấy tờ và tài liệu.

Khi đó, Nguyễn Xuân Giang đang là Trưởng phòng Cảnh sát bảo vệ Công an tỉnh Bình Trị Thiên. Trước tình hình phức tạp, ông nhanh chóng chỉ huy lực lượng từ Tiểu đoàn đặc nhiệm Vĩnh Linh hành quân về Bố Trạch.

Thay vì đối đầu trực diện với đám đông, ông tổ chức lực lượng bao vây, chia nhỏ các nhóm đối tượng, từng bước đẩy lùi những người quá khích và bắt giữ các đối tượng cầm đầu. Với những người dân bị kích động, lôi kéo, lực lượng chức năng đồng thời tuyên truyền, vận động, giúp họ nhận rõ sai trái và trở về địa phương.

Vụ việc được giải quyết nhanh chóng, hạn chế thiệt hại, góp phần ổn định tình hình an ninh, trật tự tại địa phương.

Năm 1987, Nguyễn Xuân Giang tiếp tục chỉ huy lực lượng Cảnh sát cơ động tham gia chuyên án trấn áp một nhóm đối tượng trộm cắp hàng hóa trên tuyến đường sắt tại Kim Lũ, Tuyên Hóa.

Lợi dụng việc các đoàn tàu chở hàng phải chạy chậm khi leo dốc, một số công nhân cung đường đã cạy cửa các toa tàu để lấy hàng hóa như xoong nồi, thuốc men và nhiều loại vật tư.

Nhóm đối tượng hoạt động manh động, sẵn sàng sử dụng gậy gộc và công cụ để chống trả lực lượng chức năng.

Dưới sự chỉ huy của Nguyễn Xuân Giang, lực lượng Cảnh sát cơ động bí mật triển khai từ khu vực cây cối rậm rạp, bất ngờ áp sát đoàn tàu và nhanh chóng khống chế từng đối tượng.

Chuyên án kết thúc thành công, góp phần giữ vững an ninh trên tuyến đường sắt và trở thành một trong những vụ án đáng chú ý của địa phương trong những năm đầu sau thống nhất.

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu, năm 1976, Nguyễn Xuân Giang được Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Trong quá trình công tác, ông còn được trao tặng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có 13 huân chương Quân công, Chiến công và Giải phóng.

Nhưng với người chiến sĩ từng đi qua chiến tranh, những phần thưởng ấy chưa bao giờ là điều ông đặt lên hàng đầu.

Khi tuổi đã cao, Nguyễn Xuân Giang vẫn giữ phong thái giản dị, khiêm nhường. Nhắc về những năm tháng chiến đấu, ông thường nói về đồng đội nhiều hơn về mình; nhớ đến những người đã hy sinh, những người từng sát cánh bên ông và những người âm thầm góp sức cho ngày đất nước hòa bình.

Từ một chàng trai quê Lệ Thủy lớn lên giữa bom đạn, mang trong mình nỗi đau mất cha và chứng kiến những mất mát của quê hương, Nguyễn Xuân Giang đã tự nguyện bước vào ngành Công an khi không thuộc diện phải nhập ngũ. Trong chiến tranh, ông trở thành người chiến sĩ hoạt động gan dạ, mưu trí giữa lòng địch. Hòa bình lập lại, ông tiếp tục khoác trên mình màu áo Công an, chỉ huy lực lượng bảo vệ cuộc sống bình yên của nhân dân.

Hành trình ấy làm nên chân dung một người anh hùng đặc biệt: gan dạ trong chiến đấu, quyết đoán trong chỉ huy nhưng giản dị và nặng nghĩa tình khi trở về với cuộc sống đời thường.

Tên tuổi Nguyễn Xuân Giang – người chiến sĩ mang bí danh Việt Hà – vì thế không chỉ gắn với những chiến công trong lòng địch, mà còn là câu chuyện về một thế hệ đã đi qua chiến tranh bằng lòng yêu nước, ý chí và trách nhiệm, để rồi tiếp tục dành phần đời còn lại cho sự bình yên của quê hương, đất nước.