Anh hùng, nhà báo liệt sĩ Nguyễn Mai – Ngòi bút viết giữa bom đạn
NGUYỄN MAI – NGÒI BÚT VIẾT BẰNG CẢ CUỘC ĐỜI VÌ QUÊ HƯƠNG CÀ MAU
Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, giữa mưa bom bão đạn trên chiến trường Cà Mau, có một người chiến sĩ mang theo bên mình không chỉ khẩu súng mà còn có cây bút, tập giấy và niềm tin mãnh liệt vào ngày đất nước hòa bình. Đó là nhà báo Nguyễn Mai, tên thật Phan Trường Thọ, người đã dành cả tuổi trẻ cho cách mạng và hy sinh trong khi đang làm nhiệm vụ.
Sinh năm 1931 tại ấp Rạch Bần, xã Lợi An, huyện Trần Văn Thời trước đây, tỉnh Cà Mau, Phan Trường Thọ lớn lên trong một gia đình có truyền thống yêu nước. Những câu chuyện về hoạt động chống thực dân của cha cùng ảnh hưởng từ người thầy yêu nước đã sớm hun đúc trong ông tinh thần đấu tranh và niềm say mê cầm bút.
Năm 1945, khi mới 14 tuổi, ông tham gia hoạt động cách mạng. Từ công tác liên lạc, chuyển công văn, thư từ đến những nhiệm vụ phục vụ phong trào đấu tranh tại địa phương, người thanh niên trẻ từng bước trưởng thành trong môi trường cách mạng đầy gian khó.
Sau Hiệp định Genève năm 1954, ông được phân công ở lại miền Nam tiếp tục hoạt động. Năm 1956, ông được tổ chức điều đến Sài Gòn hoạt động công khai dưới nghề ký giả. Cuối năm 1959, trước tình hình bị truy nã, ông được đưa về chiến khu. Năm 1960, ông trở thành phóng viên Báo Cà Mau Giải phóng, lấy bút danh Nguyễn Mai.
Từ đây, ngòi bút của ông gắn liền với chiến trường và cuộc sống của đồng bào vùng giải phóng. Ông viết phóng sự, bút ký, hồi ký, truyện ngắn, thơ và nhiều thể loại khác, phản ánh chân thực cuộc đấu tranh của quân dân Cà Mau, động viên tinh thần chiến đấu và củng cố niềm tin vào thắng lợi.
Trong điều kiện chiến tranh ác liệt, công việc của một nhà báo chiến trường không hề đơn giản. Nguyễn Mai thường xuyên đi thực tế tại các địa bàn chiến đấu, đến những vùng có giao tranh để ghi nhận sự kiện, gặp gỡ đồng bào và viết bài. Hành trang của ông giản dị: chiếc xuồng nhỏ, quần áo, tài liệu, bản thảo và khẩu súng để tự bảo vệ mình khi cần thiết.
Ông không ngại gian khổ, thường tự tìm nơi ăn nghỉ để tránh làm phiền người dân, tranh thủ từng khoảng thời gian để hoàn thành bài viết. Những trang báo được gửi về tòa soạn trong điều kiện thiếu thốn đã trở thành tiếng nói của chiến trường, phản ánh ý chí kiên cường của người dân Cà Mau và cổ vũ phong trào kháng chiến.
Đối với Nguyễn Mai, làm báo không chỉ là nghề nghiệp mà còn là nhiệm vụ cách mạng. Ông hiểu rằng mỗi bài viết có thể truyền đi sự thật, động viên đồng bào, cổ vũ chiến sĩ và lưu giữ những chứng tích của cuộc chiến đấu. Bởi vậy, dù ở nơi nguy hiểm, ông vẫn tìm cách có mặt, ghi chép và chuyển tải hơi thở của cuộc sống chiến trường đến bạn đọc.
Đầu năm 1970, trong một trận càn của địch tại Cà Mau, nhà báo Nguyễn Mai vừa chiến đấu vừa thực hiện nhiệm vụ của người chiến sĩ cách mạng. Ông đã anh dũng hy sinh giữa lúc đang hoạt động trên chiến trường, để lại niềm tiếc thương sâu sắc cho đồng đội và những người làm báo cách mạng.
Sau khi ông hy sinh, nhiều tác phẩm vẫn được đồng nghiệp và bạn đọc gìn giữ. Qua thời gian, những trang viết ấy trở thành tư liệu quý về cuộc đấu tranh của quân dân Cà Mau trong kháng chiến chống Mỹ. Năm 2011, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, ghi nhận những cống hiến và sự hy sinh của người nhà báo chiến sĩ.
Ngày nay, tên tuổi Nguyễn Mai tiếp tục được nhắc đến trong lịch sử báo chí cách mạng Cà Mau. Tên ông được đặt cho trường học và giải thưởng báo chí của địa phương, thể hiện sự tri ân đối với một người cầm bút đã sống, chiến đấu và hy sinh vì lý tưởng của mình.
Câu chuyện về Nguyễn Mai nhắc nhở chúng ta rằng trong chiến tranh, có những người cầm súng bảo vệ từng tấc đất quê hương, cũng có những người cầm bút ghi lại sự thật và truyền đi niềm tin chiến thắng. Ông đã làm cả hai công việc ấy bằng tinh thần trách nhiệm và lòng dũng cảm.
Xin kính cẩn tri ân Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, nhà báo liệt sĩ Nguyễn Mai – người đã dùng ngòi bút phục vụ cách mạng và hiến dâng cuộc đời cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Những trang viết của ông sẽ mãi là một phần ký ức hào hùng của quê hương Cà Mau.
