Anh hùng Nhỏ, chiến công lớn

Năm 2013, khi tham gia làm phim “Những trang sử biên thùy”, tôi có dịp đến thăm ngôi nhà của người anh hùng trong một ngõ trong khu tập thể của cán bộ, chiến sĩ Bộ Tư lệnh Cảnh vệ trên đường Ngọc Hà, quận Ba Đình, thành phố Hà Nội. Khi đó, người anh hùng đã bước sang tuổi 84, dáng người cao lớn, trái ngược với cái tên Trần Văn Nhỏ của ông, tóc bạc trắng và gương mặt đôn hậu. Sau đó không lâu thì ông qua đời trong niềm tiếc thương vô hạn của gia đình và sự ngưỡng mộ của những người lính cảnh vệ.

Hồi tưởng lại những tháng ngày theo cách mạng của mình, Anh hùng Trần Văn Nhỏ cho biết, ông sinh năm 1929 tại miền quê giàu truyền thống cách mạng Long Xuyên, huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh. Năm 1948, khi vừa 17 tuổi, ông nhập ngũ và chiến đấu anh dũng trong chiến dịch, 11 trận đánh trong cuộc kháng chiến chống Pháp. Trong tất cả các chiến dịch và trận đánh, người lính ấy đã luôn luôn thể hiện tinh thần chiến đấu, dũng cảm và hoàn thành tốt nhiệm vụ được phân công. Tại trận đánh ở Ba Vì, Sơn Tây, ông bị thương nhưng không không rời trận địa và vẫn tham gia chiến đấu kiên cường, góp phần vào chiến thắng chung của đơn vị. Trong trận Ba Lay, phải vượt qua sông Đà, Trần Văn Nhỏ xung phong bơi vượt qua sông để làm nhiệm vụ, một mình kéo 7 chuyến mảng chở vũ khí phục vụ cho chiến dịch, góp phần vào thắng lợi chung.

Lập gia đình với người vợ tào khang Phạm Thị Huệ không bao lâu, chiến trường vẫy gọi, ông lại đằng đẵng lên đường làm nhiệm vụ khắp núi rừng Việt Bắc và chiến khu Tân Trào, để lại người vợ trẻ và cậu con trai duy nhất tại quê nhà. Khi chiến dịch Điện Biên Phủ được triển khai, ông cùng đồng đội xông pha trên các mặt trận Mường Phăng, Hồng Cúm... Chiến dịch đại thắng, hòa bình lập lại ở miền Bắc, ông về công tác tại Trung đoàn 600, tiếp tục nỗ lực cống hiến, phát huy bản chất tốt đẹp và truyền thống vẻ vang của người quân nhân cách mạng trong mọi công tác được phân công, đồng chí luôn có ý thức, trách nhiệm cao, nhiệt tình được anh em đồng đội tin tưởng, yêu mến. Năm 1959, Trung đoàn 600 được điều chuyển về trực thuộc Bộ Tư lệnh CANDVT.

Anh hùng Trần Văn Nhỏ nhớ lại: “Khi Trung đoàn 600 được sáp nhập vào lực lượng CANDVT, cũng nhiều anh em tư tưởng chưa vững vàng, dao động. Giữa lúc các tổ chức phản động, các ổ nhóm gián điệp âm mưu ám sát các lãnh tụ nhằm gây rối loạn trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng và Chính phủ, chúng tôi đã thấm nhuần lời dạy của Bác: "Tuyệt đối trung thành với Đảng, Chính phủ", sẵn sàng chịu đựng khó khăn, gian khổ, luôn luôn coi nhiệm vụ bảo vệ Đảng, bảo vệ tuyệt đối an toàn lãnh tụ, các cơ quan đầu não của Đảng, Nhà nước là mệnh lệnh thiêng liêng. Đơn vị của chúng tôi cùng các đơn vị bạn như Trung đoàn 254, Đoàn Thanh Xuyên cùng lực lượng bảo vệ mục tiêu nội địa thuộc CANDVT các tỉnh, thành miền Bắc đã thực sự đưa công tác bảo vệ nội địa đi vào chiều sâu, vượt qua những hình thức vũ trang thị uy, trấn áp đơn thuần mà đã linh hoạt, sáng tạo nhiều hình thức, bảo vệ hiệu quả, tính thường trực chiến đấu cao và tạo được thế trận vững chắc”.

Nhận thức sâu sắc về trách nhiệm và vai trò của người chiến sĩ cảnh vệ, đặc biệt là bản thân cùng các anh em trong Tiểu đoàn trực tiếp bảo vệ lãnh tụ, ông luôn chăm chỉ học tập, nghiên cứu các phương án bảo vệ tốt nhất, phát huy nhiều sáng kiến trong nghiệp vụ. Có những sáng kiến được cấp trên biểu dương, khen thưởng và được phổ biến áp dụng rộng rãi tới các đơn vị bạn. Trong điều kiện công tác và học tập căng thẳng, quân số của đơn vị ít, bản thân ông vừa đảm nhiệm vai trò chỉ huy, vừa tham gia canh gác trực tiếp cùng với chiến sĩ cả ngày đêm, có những lần gác liên tục 7, 8 giờ liền. Những đêm mưa to, gió lớn, đèn điện bị tắt hoặc có việc gì đột biến là người cảnh vệ mẫn cán ấy lại có mặt ngay tại những chỗ xung yếu để chỉ đạo đơn vị hoàn thành tốt nhiệm vụ. Đơn vị của ông đã bắt được nhiều kẻ gian phát hiện 25 trường hợp khả nghi, kịp thời báo cáo cho cơ quan công an xử lý.

Cố Đại tá Nguyễn Ngọc Châu, nguyên Chính ủy Trung đoàn 600, nguyên Cục trưởng Cục Chính trị CANDVT nhận xét: “Đồng chí Trần Văn Nhỏ rất tích cực chăm lo và giáo dục chiến sĩ tình cảm cách mạng, lòng trung thành với Đảng và nhân dân, huấn luyện cho chiến sĩ thành thạo mọi phương án bảo vệ, đảm bảo an toàn tuyệt đối các mục tiêu quan trọng, hợp đồng chiến đấu bảo vệ với các đơn vị bạn và các lực lượng khác. Qua một thời gian công tác trong đơn vị, có một số cán bộ, chiến sĩ có diễn biến tư tưởng khó giải quyết, đồng chí Nhỏ đã thể hiện vững vàng là hạt nhân cùng với chi bộ, lãnh đạo đơn vị làm công tác giáo dục tư tưởng cho anh em, thường xuyên quan tâm chăm lo bữa ăn, quần áo, giấc ngủ của chiến sĩ, tìm các sách báo cho anh em học tập và thực hiện tổ 3 người để kèm cặp nhau động viên đồng chí khá dìu dắt đồng chí kém”.

Những năm đất nước trong thời kỳ chống Mỹ, cứu nước, dù đảm nhiệm trọng trách quan trọng, song, trung đội của Trần Văn Nhỏ đã không kiêu ngạo, đòi hỏi chế độ ưu đãi cao hơn các đơn vị bạn, mà đã trở thành tấm gương tiêu biểu trong cần kiệm, liêm chính, tận tụy hết lòng vì nhiệm vụ vẻ vang. Ông Trần Văn Nhỏ đã tích cực, gương mẫu vận động đồng đội khai hoang, phục hóa, tranh thủ mọi lúc để tăng gia sản xuất, tự túc lương thực, thực phẩm. Có năm, trung đội đã tự túc bình quân đầu người 40kg chất bột, 8 tháng rau xanh, 8,5kg thịt..., góp phần cải thiện đời sống cho anh em. Với tinh thần tận trung với Đảng, tận hiếu với dân, người Anh hùng Trần Văn Nhỏ góp phần quan trọng trong phong trào xây dựng truyền thống tốt đẹp của cả Trung đoàn. Tiểu đoàn 2 năm nào cũng hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ an toàn tuyệt đối các cơ quan đầu não của Đảng và Nhà nước.

Đặc biệt, tuy khiêm nhường không nói ra, nhưng chúng tôi biết, người cảnh vệ Trần Văn Nhỏ ấy đã luôn lặng lẽ theo sát để bảo vệ Chủ tịch Hồ Chí Minh với tâm nguyện như câu thơ của Đại tá Nguyễn Ngọc Châu đã viết: “Ngọn đèn nhỏ - rừng khuya gió lộng/ Sáng tự nơi đây sáng khắp muôn vùng/ Như những vì sao thức hoài không mỏi/ Ta gác cho Người - Người gác cả non sông”. Khi Bác đón tiếp các vị khách quốc tế hay lúc Người vác cuốc thăm đồng, thăm trận địa pháo phòng không..., có những người cận vệ thuộc Tiểu đoàn 2 của Trần Văn Nhỏ bảo vệ an toàn tuyệt đối. Trong những đêm dài Bác thao thức cùng cây chì đỏ, ngoài sân có Trần Văn Nhỏ cùng đồng đội tận tụy dõi mắt vào đêm, không bỏ lọt dù là những thanh âm nhỏ nhất...

Có thể nói, từ khi còn lại chiến sĩ đến lúc trưởng thành là một cán bộ, lãnh đạo đơn vị, ở bất kỳ cương vị công tác nào, người anh hùng đầu tiên của lực lượng cảnh vệ ấy cũng luôn luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm công tác, có nhiều sáng kiến. Trong 2 nhiệm vụ, trung tâm của đơn vị là giáo dục, huấn luyện chiến sĩ và bảo vệ an toàn tuyệt đối cơ quan đầu não của Đảng, Nhà nước, ông luôn hoàn thành xuất sắc, là tấm gương tiêu biểu về lòng trung thành với Đảng, với dân.

Trong phong trào thi đua xã hội chủ nghĩa, Tiểu đoàn trưởng Trần Văn Nhỏ suốt 12 năm liên tục là Chiến sĩ Thi đua, Chiến sĩ Quyết thắng (1954-1966) và được tặng thưởng hàng chục Bằng khen, 1 Huân chương Chiến công hạng Ba và được Bác Hồ tặng Huy hiệu của Người. Với những cống hiến thầm lặng nhưng vô cùng lớn lao, quan trọng, năm 1967, người cảnh vệ tiêu biểu ấy đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.