Anh hùng Núp - biểu tượng người Tây Nguyên bất khuất

Không chỉ là niềm tự hào của đồng bào Bahnar, mà anh còn là niềm tự hào của mọi người dân Tây Nguyên, một con người đã đi vào lịch sử, đi vào tác phẩm văn học “Đất nước đứng lên”, của nhà văn Nguyên Ngọc. Đó chính là Anh hùng Núp, hay đồng bào vẫn thân mật gọi là Bok Núp (1914- 1999).
Anh hùng Núp còn có tên là Sar, sinh ngày 02/5/1914, trong một gia đình Bahnar nghèo sống bằng nghề nương rẫy, tại Đe Dong, xã Nam, huyện An Khê (nay là làng Stơr, xã Tơ Tung, huyện Kbang, tỉnh Gia Lai). Cuộc đời của Anh hùng Núp là biểu tượng của ý chí Việt Nam anh hùng, của sức mạnh đại đoàn kết dân tộc.
Từ khi chưa có chân lý cách mạng soi sáng đường đi, bằng mang cung, ná, chông…anh đã cùng đồng bào kiên cường “bắn Pháp chảy máu”. Điều đó có vẻ rất bình thường, nhưng lại là một bước ngoặt quan trọng trong việc giúp đồng bào của mình tin tưởng vào khả năng thắng giặc và quyết tâm đánh giặc: “thằng Pháp không phải là Yang. Mình đánh được nó, nó cũng như con thú thôi”.
Về sau, với niềm tin sắt đá “mình có Đảng, có Bác Hồ, có gan đánh giặc”, với sức mạnh đoàn kết, anh đã cùng đồng bào mình làm nên “đất nước đứng lên”. Tại bảo tàng tỉnh Gia Lai hiện nay vẫn trưng bày cây Ná mà lần đầu tiên anh Núp bắn Pháp chảy máu năm xưa. Cây ná là hiện hữu cho tình thần bất khuất và ý chí kiên cường của những người con Tây Nguyên nói chung và nhân dân Gia Lai nói riêng.
Tên tuổi của Anh hùng Núp gắn liền với làng kháng chiến Stơr, nay thuộc xã Tơ Tung huyện Kbang. Trong những năm chống Pháp, dưới sự lãnh đạo của Chi bộ Đảng và sự chỉ huy mưu trí của của Thôn đội trưởng Núp, dân làng đã lập làng kháng chiến, đánh địch quyết liệt bằng vũ khí rất thô sơ như: chông, mang cung, bẫy đá, hàng rào, vọng gác,…chỉ trong mấy tháng cuối năm 1950 đầu năm 1951, Pháp dã 10 lần hành quân đến đánh làng Stơr, phá rẫy, đốt nhà, cướp lúa, nhân dân trong làng phải chịu nhiều khổ cực, phải ăn tro tranh thay muối, mặc áo vỏ cây thay vải,…nhưng kẻ thù không thể làm nao núng tinh thần yêu quê hương đất nước của bok Núp, của người dân Stơr. Gương chiến đấu của làng kháng chiến Stơr, của anh Núp có sức ảnh hưởng ngày càng sâu rộng khắp buôn làng, núi rừng Tây Nguyên.
Với những đóng góp của mình năm 1953, tại Đại hội liên hoan chiến sĩ thi đua toàn Liên khu, anh đã được tặng thưởng Huân chương Chiến sĩ hạng Nhất và Huân chương Kháng chiến hạng Nhất. Năm 1954, anh tập kết ra Bắc học tập, công tác trong suốt 10 năm. Ngày 3/8/1955, anh vinh dự được tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Ba và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân. Anh hùng Núp là người Tây Nguyên đầu tiên được phong tặng danh hiệu cao quý này.
Từ năm 1954 đến năm 1964, Anh hùng Núp đã học tập công tác tại miền Bắc thân yêu, với nhiều hoạt động sôi nổi. Từ năm 1954-1958, anh làm việc tại trường Cán bộ Dân tộc Trung ương. Từ năm 1958-1959, anh công tác tại tỉnh Hòa Bình xây dựng trường Cán bộ Dân tộc Chi Nê, làm Ủy viên Đảng ủy phụ trách trường. Từ năm 1959-1963, Anh hùng Núp học tại trường Văn hóa Hà Nội. Từ năm 1963-1964, anh tham gia học tại trường Đảng Hoàng Văn Thụ ở Khu Việt Bắc.
Năm 1964, người con ưu tú của núi rừng Tây Nguyên lại được trở lại miền Nam, về lại với núi rừng mà anh đã gắn bó và cống hiến cả tuổi thanh xuân, sau mười năm xa cách.
Từ năm 1964 -1975, anh hùng Núp luôn được tin tưởng tín nhiệm giữ nhiều chức trách của tỉnh Gia Lai: Từ năm 1965-1967, là Tỉnh ủy viên, Bí thư khu 2; từ 1969-1972, là Tỉnh ủy viên, Bí thư Khu 10; từ năm 1972-1974, là Phó Chủ tịch UBND Cách mạng tỉnh Gia Lai, Tỉnh ủy viên; Từ năm 1974-175, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân cách mạng, tỉnh ủy viên.
Có thể nói, Anh hùng Núp là sợi giây kết nối đồng bào Bahnar, Jrai các dân tộc tại chỗ của Gia Lai với Đảng, với Nhà nước. Từ năm 1967-1991, ông đã tham gia tích cực trong hoạt động Mặt trận dân tộc dân tộc Giải phóng tỉnh Gia Lai, Mặt trận tổ quốc Việt Nam tỉnh Gia Lai-Kon Tum, Uỷ viên Đoàn chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận tổ Quốc Việt Nam, Tỉnh ủy viên
Có thể nói ông là biểu tượng, là niềm kiêu hãnh của buôn làng Tây Nguyên, là thần tượng của biết bao thế hệ người Việt Nam. Nhà văn Trung Trung Đỉnh trong cuốn Căn cứ địa Khu 10 những ký ức không quên, tập 1, đã viết: “Về phía chúng tôi thì mỗi người đều đã có sẵn trong lòng mình một Anh hùng Núp huyền thoại, thời anh cùng bà con làng Kông Hoa tổ chức đánh cho thằng Pháp chảy máu. Một anh Núp hồn nhiên, trong sáng nhưng quyết liệt. Hình tượng Anh hùng Núp mà bấy lâu chúng tôi yêu mến, hâm mộ và giờ đây được ở chung càng trở nên sống động, nhất là khi tiếp xúc với ông một đe anhong Núp bằng xương, bằng thịt, không hề có vẻ gì của một người anh hùng với thái độ bề trên”. Cũng trong cuốn sách này, anh Hồ Văn Ba một người từng làm cần vụ giúp việc cho Anh hùng Núp đã kể: “Bác Núp sống cực kỳ giản dị, tiết kiệm qua từng chi tiết nhỏ trong sinh hoạt thường ngày. Bác thích mặc quần áo bộ đội, đi dép cao su tự chế. Khi rảnh rỗi, bác Núp thường tự tay cuốc đất, tưới nước, trồng rất nhiều loại rau, bắp và mì để cải thiện bữa ăn hàng ngày và mang biếu cho mọi người…”.
Để tưởng nhớ người con tiêu biểu của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên và giáo dục truyền thống cách mạng, yêu nước thương dân cho các thế hệ mai sau. Hiện nay trên địa bàn tỉnh Gia Lai đã xây dựng nhiều công trình, hạng mục trưng bày, giới thiệu về cuộc đời, sự nghiệp đấu tranh cách mạng bất khuất của Anh Hùng Núp. Nhiều con đường, trường học cũng đã mang tên ông.
Đầu tiên phải kể đến đó là Nhà lưu niệm về Anh hùng Núp tại xã Tơ Tung, huyện Kbang, tỉnh Gia Lai. Nhà lưu niệm hiện đanh lưu giữ và trưng bày hơn 400 hình anh, tư liệu, kỷ vật của Anh hùng Núp và nhiều hiện vật đặc trưng văn hóa của đồng bào Bahnar. Công trình được khánh thành và đi vào sử dụng từ ngày 6/5/2011, nhân kỷ niệp 97 năm ngày sinh của ông (02/5/1914-02/5/2011). Nơi đây đã và đang trở thành điểm tham quan thu hút đông đảo du khách trong hành trình du lịch về nguồn, về các địa chỉ đỏ trên địa bàn huyện Kbang nói riêng và tỉnh Gia Lai nói chung.
 

Anh hùng Núp thay mặt nhân dân Tây Nguyên báo cáo công tác với Bác.
(Ảnh: TL Bảo tàng tỉnh Gia Lai)
 

Tại Bảo tàng tỉnh Gia Lai hiện này đã và đang lưu giữ, trưng bày một tổ hợp  hình ảnh, tư liệu, hiện vật về cuộc đời sự nghiệp cách mạng của Anh hùng Núp khá phong phú và đa dạng. Có thể nói đây là sưu tập hiện vật còn khá đầy đủ, nguyên vẹn và phong phú nhất về cuộc đời hoạt động cách mạng của Anh hùng Núp còn được lưu giữ hiện nay. Bộ sưu tập gồm hơn 20 hiện vật, với đủ các loại hình, chất liệu, gắn liền với từng giai đoạn trong cuộc đời của Anh hùng Núp. Đó là chiếc áo vỏ cấy gắn bó với ông và dân làng Stơr những ngày còn đón cơm lạt muối lấy vỏ cây làm áo thay vải, đây là hiện vật năm 1991, khi còn sống ông đã giúp Bảo tàng tỉnh làm lại, để giúp thế hệ sau hiểu và quý trọng một giai đoạn khó khăn thiếu thốn của dân tộc. Đặc biệt phải kể đến là cây ná, gắn liền với Anh hùng Núp lần đầu tiên bắt Pháp chảy máu tại nhà rông làng kháng chiến Stơr, đây cũng chính là cây ná gắn bó với anh qua các trận đánh tại đồn Hà Tam, đồn Kan Nak, đánh trận Măng Đen và tiêu diệt Binh đoàn Cơ động 100 của Pháp những năm 1953-1954. Đó là những chiếc rìu, cuốc, kiếm…vốn là những công cụ lao động, vũ khí và Anh hùng Núp đã sử dụng trong quá trình hoạt động cách mạng những năm kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ cứu nước. Trong bộ sưu tập ấy còn có chiếc xe lăn và bộ vets màu xám thân thuộc là những hiện vật gắn liền mới ông những năm tháng cuối đời. Tất cả những hiện vật về Anh hùng Núp sẽ mãi là tài sản vô giá đối với việc giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ ai sau.
Người dân Việt Nam đã quen với hình ảnh thân thuộc Anh hùng Núp lưng trần mang trên mình chiếc ná huyền thoại lần đầu tiên bắn pháp chảy máu, làm nên đất nước đứng lên. Nhớ tới anh là lại nhớ đến mảnh đất Tây Nguyên kiên cường bất khuất. Nói đến Anh hùng Núp là người ta sẽ nhắc tới Tây Nguyên. Có thể nói anh đã trở thành biểu tượng sáng ngời cho ý chí anh dũng, kiên cường, bất khất của Tây Nguyên. Là biểu tượng cho tinh thần đoàn kết giữa các dân tộc của Việt Nam. Anh hùng Núp đã ra đi về với thế giới Atâu nhưng hình ảnh của Anh vẫn còn in đậm trong tâm trí của mỗi người Việt Nam.

https://baotangpleiku.gialai.gov.vn/tin-tuc-su-kien/Tin-tong-hop/Anh-hung-Nup-bieu-tuong-nguoi-Tay-Nguyen-bat-khuat