" ANH HÙNG NÚP BIỂU TƯỢNG TINH THẦN BẤT KHUẤT CỦA NGƯỜI TÂY NGUYÊN"

Anh hùng Núp còn có tên là Sar, người dân tộc Bahnar, sinh ngày 2/5/1914 tại Đe Dong, xã Nam, huyện An Khê nay là làng Stơr, xã Tơ Tung, huyện Kbang, tỉnh Gia Lai. Từ những năm trước Cách mạng tháng Tám, với vũ khí thô sơ, Núp đã cùng dân làng đứng lên chống thực dân Pháp xâm lược, cũng từ đây mô hình “làng kháng chiến” trên chiến trường Gia Lai ra đời.

Với mũi tên bắn Pháp chảy máu, Núp đã làm thay đổi quan niệm, ý chí của người Bahnar về đánh giặc. Trước đây, họ chỉ bất hợp tác với kẻ thù, chứ không dám đánh lại, vì cho rằng: “Bọn này có xe, có máy bay, có súng nhỏ, súng lớn; trên trời nó cũng đi được, dưới nước nó cũng đi được, đánh trúng nó, nó không có máu”. Kể từ đó, dân làng tin theo Núp và hạ quyết tâm đánh giặc.

Cuối năm 1950 đầu năm 1951, thực dân Pháp đã tổ chức nhiều cuộc hành quân càn quét, đốt làng, phá rẫy, cướp lúa... quyết phá cho được làng Stơr. Dưới sự lãnh đạo của Chi bộ Đảng và sự chỉ huy mưu trí của Thôn đội trưởng Núp, dân quân du kích làng Stơr dựa vào núi rừng hiểm trở, sử dụng chiến thuật chiến tranh du kích với chông tre, bẫy đá, cung tên… đã nhiều lần đánh bại quân thù. Chín lần phải dời làng, trải qua nhiều ngày tháng đói cơm, lạt muối, dân làng Stơr dưới sự lãnh đạo của Núp vẫn một lòng tin theo Đảng, “Bok Hồ” và cách mạng. Tinh thần bất khuất ấy được thể hiện trong câu nói của Núp vào năm 1951, khi trả lời Đoàn nghiên cứu của Liên khu V về kinh nghiệm làng kháng chiến Stơr: “Nếu có đánh chết, còn một người cũng chống lại. Nếu chẳng may địch bắt được một vài người, làng không thèm chuộc lại như trước kia ... Chết thôi! Không hàng!”.

Gương chiến đấu của làng Stơr, của Núp có sức ảnh hưởng ngày càng rộng trong toàn vùng, tạo thuận lợi trong việc phát động xây dựng bố phòng làng kháng chiến, hình thành ngọn lửa kháng Pháp trên khắp vùng Tây Nguyên.

Năm 1953, Núp dự Đại hội liên hoan chiến sĩ thi đua toàn Liên khu, được tặng thưởng Huân chương Chiến sĩ hạng Nhất và Huân chương Kháng chiến hạng Nhất. Sau nhiều năm đánh Pháp, Núp cùng con trai tập kết ra Bắc học tập và được kết nạp Đảng.

Ngày 31/8/1955, ông vinh dự được Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Ba và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, trở thành người Tây Nguyên đầu tiên được Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý này. Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng tặng cho ông một áo lụa và huy hiệu của Người.

Nói về Anh hùng Núp, ông Ngô Thành – nguyên Phó Bí thư Tỉnh uỷ, người đã có thời gian gần 10 năm cận kề cùng bác Núp đã nhận xét: “Bác Núp là người có tinh thần yêu nước, ý chí cách mạng kiên định, sự nhanh trí, dũng cảm. Những yếu tố đó tạo nên sức mạnh, khiến bác làm được những điều phi thường. Trong đời sống thường ngày, bác Núp sống giản dị, khoan dung, chan hoà với mọi người, chế độ đến đâu thì dùng đến đó chứ tuyệt nhiên không hề đòi hỏi gì cho bản thân... Tôi (tức Ngô Thành) còn mến phục bác ở tinh thần hăng say lao động: “vườn nhà hay vườn cơ quan không khi nào có đất trống, bác trồng đủ thứ ngô, rau, khoai, sắn, bơ, chuối… Nhiều hôm lên cơ quan quần áo bác vẫn còn lấm lem nhựa chuối...”. Cuộc đời và sự nghiệp của ông luôn là tấm gương sáng cho mọi người noi theo.

Ngày 10/7/1999, bok Núp trút hơi thở cuối cùng, trở về với thế giới atâu – làng ma. Để nhớ ông, tại làng Stơr, xã Tơ Tung, huyện Kbang có Nhà lưu niệm Anh hùng Núp; ở Pleiku có tượng đài Anh hùng Núp; nhiều đường phố, trường học cũng đã mang tên ông…

Trong một bài viết của mình, nhà văn Nguyên Ngọc đã khẳng định: Núp chính là già làng của cả Tây Nguyên. Quả đúng vậy, suốt những năm tháng tuổi trẻ, ông đã sống cuộc đời của một chiến binh bất khuất trước thực dân Pháp. Mũi tên thuốc độc, hầm chông nhọn hoắt của ông và dân làng Stơr đã khiến kẻ thù khiếp sợ. Núp chính là linh hồn của cuộc chiến tranh du kích thần thánh ấy. Ảnh hưởng của Núp lan tỏa khắp núi rừng Tây Nguyên và xa hơn thế nữa. Những năm tháng chống Mỹ, Núp là người cán bộ thạo việc và tận tụy. Không một ngày ngơi nghỉ, ông đã cùng đồng chí, đồng đội của mình mải miết trên những nẻo đường chiến tranh gian khổ, dưới tán rừng Kbang, để giành lấy thắng lợi, cùng cả dân tộc trong niềm vui vỡ òa. Hòa bình lập lại, Anh hùng Núp có rất nhiều đóng góp trong hoạt động xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc của tỉnh. Cùng với đó, những năm cuối đời, hình ảnh một người già tầm thước với bộ râu trắng như cước đã khiến Núp được yêu mến rất nhiều. Không thể nói khác, trong bất kì giai đoạn nào của cuộc đời, Núp đều để lại những ấn tượng tốt đẹp. Ông đã sống một cuộc đời nhiều hi sinh mất mát nhưng cũng không ít vinh quang.