ANH HÙNG PHẠM GIA TRIỆU

Cha mẹ mất sớm, Phạm Gia Triệu được chú nuôi cho học hết trung học và sau đó, do có tinh thần tự lập và ham hiểu biết, đồng chí đi dạy học để lấy tiền học tiếp.

Trong kháng chiến chống Pháp, Phạm Gia Triệu liên tục công tác ở cơ sở, có thành tích xây dựng quân y khu Đông Triều, trung đoàn 96 và Viện quân y 96. Trong các chiến dịch Biên Giới, Đường số 18, Điện Biên Phu, đồng chí nêu cao tinh thần dũng cảm, ở bộ phận quân y tiền phương, tận tụy cứu chữa, săn sóc thương binh. Có lần địch đánh vào bệnh viện, Phạm Gia Triệu cùng đồng đội vượt qua bom đạn, bảo vệ an toàn cho thương binh.

Tháng 7 năm 1955, đồng chí được cử đi học phẫu thuật thần kinh ở Liên Xô. Và đến năm 1961, đồng chí bảo vệ thành công luận văn Tiến sĩ Y khoa với đề tài "U nhú đám rối màng mạch não thất IV". Sau khi về nước, đồng chí được bổ nhiệm làm Viện phó Ngoại khoa Viện Quân y 108 kiêm Chủ nhiệm Bộ môn Ngoại, Trường Sỹ quan Quân y.

Sau khi về nước, Phạm Gia Triệu công tác tại các Viện quân y 108, 103, đồng chí có nhiều thành tích tham gia xây dựng chuyên khoa phẫu thuật thần kinh và chỉ đạo liên khoa ngoại Viện quân y 108 nghiên cứu có kết quả các công trình khoa học về u gai, não thất IV, u huyết quan não, chấn thương sọ não nặng. Phạm Gia Triệu có sáng kiến làm hộp dây phụ kéo tay để chụp mạch máu não một lần ba cái, thay cho máy chụp hàng loạt, nghiên cứu phương pháp mới, mổ vết thương sọ não cũ, cải tiến phương pháp mổ sọ não mở, phương pháp vá sọ não bằng kính hữu cơ, phương pháp lấy ổ máu tụ ngoài màng cứng vả phương pháp chữa viêm mu não...

Trong công tác điều trị từ năm 1961 tới năm 1966, Phạm Gia Triệu bảo đảm cứu chữa tốt các loại vết thương về sọ não, cứu sống được nhiều trường hợp nguy kịch, tỷ lệ tử vong ít.

Trong 116 vết thương sọ não nặng do hỏa khí gây nên, Phạm Gia Triệu cứu được 103 trường hợp, tỷ lệ cứu sống là 88%; 246 trường hợp chấn thương sọ, cứu được 226, tỷ lệ cứu sống 92%; 26 vết thương bỏng buốt nặng, phải điều trị bằng phẫu thuật, cứu được 24, tỷ lệ cứu sống 92,39%; 14 trường hợp mổ u não, cứu được 13, tỷ lệ cứu sống 92,8%.

Trong công tác xây dựng chuyên khoa, Phạm Gia Triệu đào tạo được 8 bác sĩ, và biên soạn một số tài liệu có giá trị như: chấn thương thần kinh, u não, vết thương do bom bi, các phương pháp chẩn đoán phù trợ về phẫu thuật thần kinh, cấp cứu ngoại khoa chấn thương.

Đối với việc chỉ đạo liên khoa ngoại Viện quân y 108, từ năm 1961 đến năm 1967, Phạm Gia Triệu có sự phối hợp chặt chẽ, xây dựng cán bộ giỏi một mặt, biết nhiều mặt, đa số các khoa ngoại đạt trình độ hiện đại trong chẩn đoán, điều trị, cũng như nghiên cứu khoa học. Các kỹ thuật mổ xẻ trong viện được nâng cao, việc xử trí cấp cứu hàng loạt làm nhanh, kịp thời, vì vậy tai nạn điều trị xảy ra rất ít.

Đồng chí Phạm Gia Triệu là một bác sĩ ngoại khoa giỏi, một cán bộ tổ chức chỉ huy có nhiều kinh nghiệm. Suốt thời gian phục vụ quân đội, đồng chí luôn luôn tận tụy, hết lòng vì thương binh, bệnh binh, bất cứ nhiệm vụ đến lúc nào, đồng chí cũng sẵn sàng có mặt phục vụ đến cùng, không nề hà mệt nhọc, gian khó, hiểm nguy, Phạm Gia Triệu còn là một cán bộ khoa học say mê nghiên cứu, đề ra nhiều sáng kiến có giá trị; luận án phó tiến sĩ của đồng chí trình bày các công trình khoa học về u gai, não thất IV được đánh giá cao, nhiều sáng kiến được áp dụng đạt kết quả thực tiễn tốt.

Đồng chí đã được Bác Hồ tặng bằng khen, được tặng thưởng 1 Huân chương Chiến công hạng nhì và 1 Huân chương Chiến công hạng ba, 1 Huân chương Chiến thắng hạng nhất và là Chiến sĩ thi đua năm 1961 - 1962.

Ngày 1 tháng 1 năm 1967, đồng chí Phạm Gia Triệu được Chủ tịch nước Việt Nam dân chủ cộng hòa tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Năm 1968, đồng chí vào Mặt trận B5 – Quảng Trị phục vụ. Giữa lúc Cuộc tổng tiến công và nổi dậy Mậu Thân đang vô cùng nóng bỏng, ông chỉ đạo cấp cứu ngoại khoa chung và trực tiếp phẫu thuật các ca liên quan đến sọ não, cột sống với hàng trăm ca mổ thành công, giành được sự sống về cho hàng trăm thương binh, bệnh binh.

Năm 1972, đế quốc Mỹ leo thang ném bom trở lại phá hoại miền Bắc. Tháng 4-1972, tại Viện Quân y 108, ca phẫu thuật áp xe sọ não cho thương binh Lò Văn Phèn do bác sĩ Phạm Gia Triệu đang tiến hành thì máy bay Mỹ bắn phá. Mảnh vỡ rơi trúng khu vực phòng mổ làm kính đèn mổ vỡ vụn. Cả kíp mổ kịp thời che chắn cho thương binh. Một mảnh bắn vào trán gây thương tích trên mặt của TS, bác sĩ Phạm Gia Triệu nhưng đồng chí vẫn bình tĩnh lệnh cho kíp mổ sơ tán, còn bản thân ở lại với thương binh. Buổi tối hôm đó, đồng chí tiến hành mổ lại và thương binh Lò Văn Phèn được cứu sống…

Những năm sau này, GS Phạm Gia Triệu cùng đồng nghiệp công tác tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã xây dựng bệnh viện với nhiều chuyên ngành mới mẻ trong nền y học nước ta. Đặc biệt là các phương pháp phẫu thuật tiên tiến ứng dụng vào những vùng tổn thương rất dễ gây tử vong với tỷ lệ thành công ngày càng cao. Đồng chí cùng với Khoa Ngoại thần kinh của bệnh viện hoàn thành nhiều đề tài nghiên cứu xuất sắc. Là chuyên viên đầu ngành ngoại khoa lúc bấy giờ, từ thực tế công tác điều trị, đồng chí còn cùng tập thể phẫu thuật viên đã biên soạn cuốn “Điều lệ xử lý vết thương chiến tranh”. Đây là cuốn tài liệu không chỉ có giá trị trong ngành quân y mà còn phát huy tác dụng trong kết hợp quân dân y theo đường lối quốc phòng toàn dân của Đảng ta.

Năm 1975, đồng chí tiếp quản Tổng Y viện Cộng Hòa (nay là Bệnh viện Quân y 175), trực tiếp tham gia vào Chiến dịch Hồ Chí Minh. Ngày 25 tháng 4 năm 1976, đồng chí trúng cử Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 6, Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam thống nhất.

Thiếu tướng Phạm Gia Triệu được phong tặng danh hiệu Thầy thuốc Nhân dân vào năm 1989.

Thiếu tướng, Anh hùng Phạm Gia Triệu qua đời năm 1990 vì bệnh ung thư tuyến tiền liệt.

(Hội yêu lịch sử-khí tài quân sư)