ANH HÙNG PHẠM HỮU THOAN – “NGƯỜI CÓ ĐÔI CHÂN VẠN DẶM” VÀ CHIẾC BA LÔ HUYỀN THOẠI NƠI ĐẠI NGÀN TRƯỜNG SƠN

Tại Bảo tàng Binh chủng Thông tin liên lạc, có một kỷ vật mang số hiệu BTTT-1358/B-164 luôn khiến người xem phải lặng mình xúc động. Đó là chiếc ba lô sờn cũ của Đại tá, Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Phạm Hữu Thoan — chiến sĩ Thông tin Quân bưu thời chống Mỹ. Chiếc ba lô ấy không chỉ là một vật dụng cá nhân thông thường, mà đã trở thành một chứng nhân lịch sử linh thiêng, đồng hành cùng người lính quân bưu băng đèo lội suối, vượt qua mưa bom bão đạn để bảo vệ vẹn toàn mạch m.á.u thông tin liên lạc thông suốt cho toàn chiến trường.

Anh hùng Phạm Hữu Thoan sinh năm 1941, trong một gia đình nông dân nghèo tại xã Nam Tân, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định. Tuổi thơ của ông là một nốt trầm đau thương khi nạn đói khủng khiếp năm 1945 đã cướp đi sinh mạng của cả bố mẹ và hai người em thơ. Khi ấy, cậu bé Thoan mới lên 4 tuổi, côi cút giữa cõi đời và được người dì mang về cưu mang, nuôi dưỡng. Lớn lên trong gian khó và lòng căm thù giặc sâu sắc, chàng trai trẻ hăng hái tham gia hoạt động dân quân và phong trào thanh niên tại địa phương.

Tháng 4 năm 1961, nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, ông xung phong nhập ngũ. Sau 6 tháng huấn luyện tân binh, người chiến sĩ trẻ được điều động về Đoàn 959, sau thuộc Đại đội 10, Tiểu đoàn 78, Cục Thông tin liên lạc, chính thức bắt đầu cuộc đời một chiến sĩ quân bưu trên dải Trường Sơn hùng vĩ.

Những ngày đầu nhận nhiệm vụ tại vùng núi rừng miền Tây độc đạo và khốc liệt, nơi máy bay B-52 của Mỹ ngày đêm cày xới, Phạm Hữu Thoan không khỏi bỡ ngỡ và lo lắng trước lằn ranh sinh tử mong manh. Thế nhưng, cứ mỗi lần nhìn về hướng Bắc, nhớ đến hình bóng người thân đã khuất trong nạn đói năm xưa, ông lại như được tiếp thêm sức mạnh sắt đá để quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ cấp trên giao phó.

Từ đầu năm 1963, đồng chí được giao phụ trách một tổ quân bưu gồm hai người, phục vụ mặt trận Đường số 9 lịch sử. Đoạn đường liên lạc dài tới 240km xuyên qua đại ngàn trùng điệp, dốc cao vực thẳm và dày đặc bom đạn luân phiên. Khắc sâu lời thề coi tài liệu như xương máu, đi công tác là đi chiến đấu, ông đã biến chiếc ba lô trên vai thành một phần cơ thể không thể tách rời, sẵn sàng hy sinh cả tính mạng để bảo vệ từng trang giấy mật.

Chiến công của người chiến sĩ quân bưu ấy gắn liền với những lần đối mặt với tử thần giữa rừng sâu nước độc. Cuối tháng 8 năm 1963, những trận mưa rừng trút xuống khiến nước suối dâng cao, lũ cuộn xiết dữ dội, người và công văn đều không thể qua bờ. Không để mạch thông tin tác chiến bị gián đoạn, Phạm Hữu Thoan đã dũng cảm dùng áo mưa gói chặt ba lô tài liệu, liều mình lao xuống dòng nước gào thét để bơi qua suối. Suốt 8 chuyến vượt sông như thế, có lúc ông bị nước lũ cuốn trôi, thân thể va đập vào đá hộc rách da nát thịt, nhưng hai tay vẫn ôm chặt lấy chiếc ba lô công văn và cuối cùng đã giao tận tay đơn vị đúng thời gian quy định.

Lại có lần khác, khi mang mật lệnh đến một đơn vị bạn thì nơi đây đã bí mật chuyển quân do yêu cầu chiến thuật mà không để lại địa chỉ. Bất chấp hiểm nguy và cái đói rình rập, ông kiên trì lần theo dấu vết giữa rừng sâu suốt 3 ngày đêm liền cho đến khi tìm và nối lại được liên lạc. Ở những cung đường bị địch oanh tạc dữ dội, ông cùng đồng đội không màng tính mạng lao vào lửa đạn để khuân vác, cất giấu tài liệu an toàn. Có những tháng cao điểm, người chiến sĩ ấy đi bộ liên tục 24 ngày không nghỉ, một mình vận chuyển hơn 350kg tài liệu qua các trọng điểm đánh phá ác liệt.

Trong điều kiện hoạt động độc lập, phân tán và vô cùng thiếu thốn, tổ quân bưu của ông đôi khi chỉ có hai người với vỏn vẹn một con dao găm. Vậy mà bằng ý chí tự lực cánh sinh phi thường, các đồng chí đã kiên trì chặt cây làm lán, phá rẫy trồng được 4.000 gốc sắn và cấy hai sào lúa, tự túc hoàn toàn lương thực trong suốt 6 tháng ròng rã để bám trụ chiến trường.

Tính từ năm 1964 đến năm 1968, đôi chân trần của Phạm Hữu Thoan đã in dấu trên khắp các nẻo đường Trường Sơn gian khổ với hành trình đi bộ không tưởng: hơn 3 vạn ki-lô-mét, tương đương với 17 lần chiều dài chặng đường từ Hà Nội vào Sài Gòn, bảo đảm hàng tạ công văn, tài liệu thượng khẩn đến đích an toàn tuyệt đối. Chính từ những kỷ lục vô tiền khoáng hậu này, anh em trong đơn vị đã trìu mến phong tặng ông danh hiệu “Kiện tướng đi bộ”, và ông đã trở thành biểu tượng cho phong trào thi đua “Người có đôi chân vạn dặm” sôi nổi của toàn lực lượng Thông tin Quân bưu thời kỳ chống Mỹ cứu nước.

Không chỉ mưu trí, quả cảm trong thực hiện nhiệm vụ, đồng chí Phạm Hữu Thoan còn là một tấm gương sáng về ý thức tổ chức kỷ luật, khiêm tốn, giản dị. Ông luôn chú ý xây dựng đơn vị tiến bộ toàn diện, thắt chặt tình đoàn kết với các đơn vị bạn và hết lòng yêu thương, giúp đỡ nhân dân nước bạn Lào trên tinh thần quốc tế cao cả. Với những cống hiến đặc biệt xuất sắc, đồng chí đã được tặng thưởng một Huân chương Chiến công hạng Ba, bốn Bằng khen và Giấy khen, cùng danh hiệu Chiến sĩ thi đua toàn quân năm 1965.

Ngày 1 tháng 1 năm 1967, khi vừa tròn 26 tuổi đời với quân hàm Trung sĩ, Tiểu đội trưởng, đồng chí Phạm Hữu Thoan đã vinh dự được Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ký quyết định phong tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân. Hòa bình lập lại, chiếc ba lô quân bưu lấm lem bùn đất và vệt máu năm xưa đã yên vị trong lồng kính bảo tàng, nhưng câu chuyện về "đôi chân vạn dặm" và tinh thần quả cảm của Anh hùng Phạm Hữu Thoan vẫn luôn là ngọn đuốc sáng, truyền lửa cho các thế hệ chiến sĩ canh giữ cánh sóng thông tin hôm nay và mai sau.