Anh hùng Phạm Thị Bay – "Cô Ba Bay" kiên trung và trọn vẹn lời thề với Đảng
Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Phạm Thị Bay (thường gọi là cô Ba Bay) sinh năm 1942 tại xã Hưng Mỹ, huyện Cái Nước, tỉnh Cà Mau. Tham gia cách mạng từ năm 16 tuổi, bước ngoặt lớn nhất trong cuộc đời bà diễn ra vào ngày 9 tháng 3 năm 1961 khi bà vinh dự được kết nạp vào Đảng Lao động Việt Nam (nay là Đảng Cộng sản Việt Nam) ở tuổi 19.
Trưởng thành qua thực tiễn đấu tranh, bà từng đảm nhiệm các vị trí Bí thư Xã ủy kiêm Chính trị viên Xã đội Hưng Mỹ, sau đó được điều động làm Bí thư Đảng ủy xã Tân Hưng Đông. Với tư duy quân sự linh hoạt, bà cùng lực lượng du kích địa phương tận dụng địa hình sông nước để tổ chức cách đánh nhỏ, chắc, bẻ gãy nhiều trận càn quét của địch. Nổi bật nhất là trận phục kích ngày 9 tháng 6 năm 1970 tại ấp Vịnh Gốc, diệt gọn Đại đội Bảo an 513-Cái Ngựa. Đặc biệt, tại Đại hội Đảng bộ xã Tân Hưng Đông tháng 10 năm 1974, bà đã tuyên bố "đại hội chỉ khai mạc chứ chưa bế mạc" cho đến khi hoàn thành nhiệm vụ giải phóng Phân chi khu Cái Nước. Lời thề ấy đã dẫn dắt cuộc chiến đấu kéo dài 83 ngày đêm, giải phóng hoàn toàn địa bàn trọng điểm này vào cuối năm 1974.
Không chỉ là một nữ chỉ huy tài ba, cô Ba Bay còn gắn liền với dấu ấn hai lần vận động nhân dân xây dựng Đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh giữa vùng chiến sự ác liệt (lần đầu năm 1969 tại xã Hưng Mỹ và lần hai năm 1975 tại Cái Nước), biến nơi đây thành địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng. Với những chiến công đặc biệt xuất sắc, bà được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân vào năm 1978.
Sau ngày đất nước thống nhất, bà tiếp tục cống hiến cho công cuộc kiến thiết quê hương, từng giữ chức Bí thư Đảng ủy xã Tân Hưng Đông và Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Huyện ủy Cái Nước (1986–1989). Dù ở chiến trường khói lửa hay thời bình dựng xây, Anh hùng Phạm Thị Bay vẫn giữ trọn vẹn khí tiết, tấm lòng son sắt và bản lĩnh kiên trung của người đảng viên cộng sản.
