Anh hùng Phạm Tuân và chuyến bay vào vũ trụ
Câu chuyện nói về chuyến bay của người châu Á đầu tiên bay vào vũ trụ
Chuyến bay của anh hùng Phạm Tuân vào vũ trụ không chỉ là một sự kiện khoa học mà là một hành trình lịch sử chứa đựng niềm tự hào dân tộc và những chi tiết rất "Việt Nam" mà ít người biết đến.
Dưới đây là câu chuyện về chuyến đi huyền thoại đó:
1. Bối cảnh: Một lời đề nghị lịch sử
Thập niên 70, Liên Xô (cũ) thực hiện chương trình Interkosmos nhằm đưa các phi hành gia của các nước xã hội chủ nghĩa cùng bay vào vũ trụ. Việt Nam vinh dự được mời tham gia.
Khi đó, Phạm Tuân đang là một phi công chiến đấu lừng lẫy (người đầu tiên bắn rơi B-52 trên không). Ông cùng phi công Bùi Thanh Liêm được chọn sang Liên Xô đào tạo. Cuộc tuyển chọn vô cùng khắt khe, và chỉ 3 ngày trước giờ bay, cái tên Phạm Tuân mới chính thức được xướng lên ở vị trí bay chính (số 1), còn Bùi Thanh Liêm ở vị trí dự bị.
2. Giờ G: Bay vào không gian
Ngày 23/7/1980, tại sân bay vũ trụ Baikonur (Kazakhstan), con tàu Liên hợp 37 (Soyuz 37) ầm ầm rời bệ phóng.
Phạm Tuân bay cùng nhà du hành vũ trụ kỳ cựu người Nga Viktor Gorbatko. Khi con tàu xé gió lao lên, Phạm Tuân kể lại cảm giác cơ thể bị ép chặt vào ghế, trọng lượng tăng gấp nhiều lần, rung lắc dữ dội. Nhưng khi tàu vào quỹ đạo, trạng thái không trọng lực ập đến, mọi thứ lơ lửng nhẹ tênh – một trải nghiệm chưa từng có với người Việt Nam nào trước đó.
Tàu Soyuz 37 sau đó đã ghép nối thành công với trạm không gian Salyut 6.
3. Hành trang "độc lạ" mang theo
Điều thú vị nhất trong chuyến bay này chính là những món đồ Phạm Tuân mang theo. Ngoài Tuyên ngôn Độc lập và Di chúc của Bác Hồ, ông còn mang theo những thứ đậm chất quê hương:
Một nắm đất Ba Đình: Để tượng trưng cho Tổ quốc luôn bên cạnh.
Cờ đỏ sao vàng: Để cắm trên trạm vũ trụ, đánh dấu sự hiện diện của Việt Nam.
Đặc biệt nhất - Bèo hoa dâu: Đây là một thí nghiệm khoa học thú vị. Các nhà khoa học muốn xem loại bèo này (vốn cố định đạm rất tốt) sẽ phát triển ra sao trong môi trường không trọng lực, liệu có thể dùng nó để cung cấp oxy và thực phẩm cho các chuyến bay dài ngày hay không. Sau này, nhiều người nói vui rằng ông mang bèo đi vì nhớ quê hương Thái Bình (nơi nhiều bèo), nhưng thực tế đó là một nhiệm vụ khoa học nghiêm túc.
4. Những ngày trên quỹ đạo
Trong gần 8 ngày trên vũ trụ (tổng cộng 7 ngày, 20 giờ, 42 phút), Phạm Tuân và Gorbatko đã thực hiện hơn 142 vòng quanh Trái Đất.
Ông kể rằng cảm xúc xúc động nhất là khi bay qua lãnh thổ Việt Nam. Từ độ cao hàng trăm cây số, ông nhìn thấy bờ biển hình chữ S uốn lượn. Ông đã cố gắng chụp lại những bức ảnh viễn thám đầu tiên về Việt Nam từ vũ trụ để phục vụ nghiên cứu địa chất và thủy văn sau này.
5. Trở về Trái Đất
Ngày 31/7/1980, khoang đổ bộ đưa hai phi hành gia trở về Trái Đất, hạ cánh xuống vùng thảo nguyên Kazakhstan. Khi nắp khoang mở ra, Phạm Tuân bước ra, trở thành người châu Á đầu tiên bay vào vũ trụ, ghi tên Việt Nam vào bản đồ hàng không vũ trụ thế giới.
