Anh hùng Phạm Tuân và những ngày Quốc khánh đặc biệt
Là phi công người Việt Nam đầu tiên bay vào vũ trụ và tính đến nay cũng là người Việt Nam duy nhất được phong Anh hùng 3 lần nhưng trong những câu chuyện với Trung tướng Phạm Tuân, ông luôn mang cho người đối thoại cảm giác giản dị và ấm áp.
NGÀY QUỐC KHÁNH THỨ NHẤT
“Tôi có ngày nhập ngũ đặc biệt, đúng ngày 2/9/1965. Lúc đó, cả nước ra quân, mình cũng trong đoàn quân chung thế thôi. Tôi chưa từng nghĩ mình trở thành một phi công. Khi đó tôi còn trẻ, chỉ nghĩ mình theo đoàn quân chiến đấu thế thôi, không nghĩ gì về sống chết cả. Ngày nhập ngũ cũng là kỷ niệm sâu sắc. Tôi không nghĩ sau này mình trở thành Anh hùng, trở thành một vị tướng...”, Trung tướng Phạm Tuân bắt đầu câu chuyện bằng một cột mốc đáng nhớ.
Trong khi con tàu trôi tự do (khi bay vào quỹ đạo Trái Đất, tàu vũ trụ được tắt máy), các phi công phải thích nghi với cách sinh tồn của… cá. Ở trạng thái không trọng lượng, mọi vật, kể cả người, đều ở trạng thái lơ lửng, lúc ngủ phải chui vào túi ngủ và “buộc neo” ở một góc nào đó. Trung tướng Phạm Tuân nhớ lại, trước khi lên tàu, ông được các nhà khoa học giao nhiệm vụ làm gần 40 thí nghiệm khoa học về vật lý vũ trụ, y sinh học vũ trụ, luyện kim trong môi trường không trọng lượng... Lúc làm việc, ông đều phải dùng dây buộc cố định bản thân, dép đi dưới chân cũng là loại có dính hút với mặt sàn. Mặc dù đã được luyện tập trong suốt một năm rưỡi, lần đầu tiếp xúc với trạng thái sinh tồn này, phi công 32 tuổi vẫn mất đến 2 ngày để thích nghi. “Ngày đầu tiền đình rối loạn, lúc đầu chúc xuống đất, lúc lên trên, không có phương hướng gì cả, đụng vào cái này, chạm vào cái kia rồi lại bắn ra. Sang ngày thứ 2 thì tôi quen”, ông kể.
TẾT ĐỘC LẬP KHÔNG THỂ NÀO QUÊN
Khi còn là phi công chiến đấu, lái máy bay MIC 21 bay ở độ cao vài chục cây số, nhìn xuống đã thấy mặt đất lạ và đẹp lắm rồi: Thấy biển, thấy rừng, thấy mây, thấy núi... nhưng đến khi bay vào vũ trụ, chỉ nhìn thấy một phần Trái Đất, đường chân trời giống như cầu vồng, năm bảy màu rất đẹp. Tốc độ bay của con tàu rất lớn (xấp xỉ 8km/s), đi một vòng Trái Đất mất có 90 phút. Vũ trụ mênh mông chỉ có hai thầy trò, có lúc không có bất cứ tiếng động nào, “cảm giác cô đơn lắm”. Con tàu thì bay không có định hướng, lúc đầu tàu đi trước, lúc đuôi đi trước, áp suất bên ngoài bằng không, bên có Mặt Trời thì nhiệt độ xấp xỉ 80 độ dương, bên kia 80 độ âm, rồi có cả những tia phóng xạ, bụi vũ trụ... Chỉ một biến số nào đó thì hai thầy trò không biết có về được không?
Vậy nên, suốt 8 ngày trong vũ trụ, lúc nào nhìn thấy Trái Đất là cảm giác của người phi công yên tâm hẳn lên, nhất là những lần bay qua Việt Nam, nghĩ ở dưới kia có người đang chờ đón mình. “Ở những vòng bay qua Việt Nam, đồng đội luôn ưu tiên cho tôi chỗ nhìn tốt nhất để quan sát, chụp ảnh. Cảm giác bồi hồi ghê gớm. Rõ ràng mình đã bay trên bầu trời Tổ quốc hàng ngàn lần nhưng giờ bay ở một tầm cao hơn, xa hơn, có những lần còn được nói chuyện với trung tâm điều hành, gửi lời chúc về quê hương, tự hào lắm! Con tàu bay ngang qua hầu như mọi lãnh thổ. Ở xa nhìn lại không còn thấy ranh giới quốc gia, và trong điều kiện bất trắc xảy ra, con tàu có thể đáp xuống bất cứ điểm nào trên Trái Đất (trong phạm vi quỹ đạo). Sau này, có người hỏi tôi quê ông ở đâu, tôi bảo quê tôi ở Trái Đất. Khi đã bước ra đủ xa rồi thì quê tôi không chỉ là Thái Bình, là Việt Nam, mà là Trái Đất”.
