Anh hùng Phạm Văn Lái
háng 6/1974, Phạm Văn Lái giữ cương vị Tiểu đội phó trinh sát thuộc Đại đội 9, Tiểu đoàn 9, Trung đoàn 3, Sư đoàn 341; sau đó cùng đơn vị gia nhập vào đội hình Quân đoàn 4 tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, Phạm Văn Lái chiến đấu tại mặt trận Xuân Lộc, 3 lần bị thương vẫn kiên quyết không rời trận địa.
Anh hùng Phạm Văn Lái nhớ lại: “Tôi nhớ mãi trận đánh vào “Bức tường thép” Xuân Lộc (Đồng Nai) năm 1975. Quán triệt nhiệm vụ của đơn vị: “Đi lâu, đi sâu, đi xa, đi đến ngày đất nước thắng lợi mới về”, Tiểu đoàn 9 - Sư đoàn Sông Lam lên đường hành quân ròng rã hơn một tháng trời vào đến chiến khu Đ (miền Đông Nam bộ) chuẩn bị cho trận đánh Xuân Lộc. Đây được xem là trận đánh quan trọng, mở màn cho Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử.
Ngày 10/4/1975, tôi cùng Phó Đại đội trưởng Đặng Xuân Dần và 3 chiến sỹ Trúc, Toại, Hà hình thành một mũi đánh vào một đoạn chiến hào của địch. Tôi cùng đồng chí Toại và Hà vòng sang phía trái, bí mật thọc một mũi vào sau lưng địch. Bị đánh bất ngờ, bọn địch bỏ chạy. Khi tôi đang đuổi theo và thọc sâu vào chiến hào của địch thì đơn vị tôi được lệnh chuyển hướng tiến công. Lúc đó chỉ còn một mình với khẩu AK hết đạn. Tôi giật mình, rồi tìm quanh, nhặt được một khẩu AR-15 đạn đầy băng và hai quả lựu đạn Mỹ, phát hiện từ gốc cao su bên cạnh có 3 tên địch đang tiến lại, tôi im lặng chờ chúng đến thật gần rồi bất ngờ tung lựu đạn. Một tên chết tại chỗ, một tên bị thương, tên kia bỏ chạy, tôi cầm khẩu AK đuổi theo và hạ gục tên địch bằng một mũi lê xuyên từ sau lưng…”
Màn đêm dần buông xuống, một ngày chiến đấu mệt mỏi nhưng nghĩ đến nhiệm vụ phải bảo vệ mục tiêu, đồng chí Phạm Văn Lái chưa vội tìm về đơn vị. Đang củng cố vị trí chiến đấu thì có 3 bóng người xuất hiện, nhận ra đó là du kích của ta. Phạm Văn Lái đã hợp lại với 3 chiến sỹ du kích đó trở thành một tổ chiến đấu.
Sáng hôm sau (11/4/1975), quân địch mở đợt tiến công định chiếm lại mục tiêu đã mất. Khoảng 4 giờ 30 phút, phát hiện một lực lượng địch tiến thẳng vào hướng phòng ngự chủ yếu. Đồng chí Lái cùng đồng đội dùng súng AK, súng phun lửa (thu được của địch) bắn thẳng vào đội hình, thiêu cháy 14 tên địch. Sau đó, nhanh như cắt, đồng chí Lái nhảy lên công sự đuổi đánh những tên địch còn sống sót đang xô nhau chạy thoát thân. Trong lúc đuổi đánh địch, một mảnh đạn M-79 cắm vào tay trái của đồng chí. Cùng lúc đó, gần chục tên địch lại tới gần, đồng chí Lái phân công mục tiêu cho 3 chiến sỹ du kích và dùng quả lựu đạn còn lại tiêu diệt đội hình phản kích của địch. Lúc này, vết thương ở cánh tay ngày càng ra nhiều máu, đồng chí Lái ngất lịm đi, vừa lúc đơn vị đến ứng cứu, đưa về Trạm y tế của Trung đoàn.
Hơn một ngày chiến đấu trong hoàn cảnh một mình một hướng tiến công, độc lập chiến đấu, lấy súng địch để tiêu diệt địch, bị thương vẫn không rời vị trí, Phạm Văn Lái đã diệt 31 tên địch, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ mục tiêu, nêu cao tấm gương chiến đấu kiên cường, mưu trí, sáng tạo, táo bạo tiến công.
Sau trận thắng ở Xuân Lộc, Sư đoàn Sông Lam tiếp tục tiến vào Sài Gòn. Lúc đó, Phạm Văn Lái bị thương, phải nằm điều trị nhưng đồng chí đã trốn viện đi theo đội hình hành quân của Tiểu đoàn 9. Trước quyết tâm đó, đơn vị phải giải quyết cho Lái gia nhập đội hình tiến vào giải phóng Sài Gòn.
Với những thành tích xuất sắc trong chiến đấu, ngày 20/10/1976, đồng chí Phạm Văn Lái vinh dự được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Đầu năm 1977, Phạm Văn Lái xung phong chiến đấu tại biên giới Tây Nam. Năm 1978, với cương vị là Trung đội trưởng Bộ binh, đồng chí bị thương lần thứ 4 khi chỉ huy đơn vị đánh địch tại mặt trận Hà Tiên (Kiên Giang). Do vết thương quá nặng, đồng chí được đưa về Thành phố Hồ Chí Minh điều trị và về an dưỡng tại thành phố Huế.
Ghi nhận những đóng góp của đồng chí trong chiến đấu giải phóng đất nước Campuchia, năm 1979, Nhà nước Cộng hòa nhân dân Campuchia đã tặng đồng chí Phạm Văn Lái Huân chương “Vì nghĩa vụ quốc tế” (Ápxara) hạng Nhất.
