Anh hùng Phan Đăng Lưu – Nhà trí thức cách mạng kiên trung
Nguyễn Phương Thảo
Phan Đăng Lưu (1902 – 1941), quê tại xã Hoa Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Anh là một nhà trí thức, nhà báo, nhà lý luận xuất sắc của Đảng Cộng sản Đông Dương, người đã dâng hiến trọn vẹn tài năng và trí tuệ cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Từ bỏ con đường làm quan chức thời phong kiến - thực dân, anh gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên và Tân Việt Cách mạng Đảng. Anh bị bắt và bị đày ra Côn Đảo năm 1929. Sau khi ra tù năm 1936, Phan Đăng Lưu trở thành lực lượng nòng cốt lãnh đạo Phong trào Dân chủ tại Trung Kỳ, khéo léo sử dụng báo chí công khai để tuyên truyền lý tưởng cách mạng, thức tỉnh quần chúng. Tháng 11/1940, sau khi dự Hội nghị Trung ương 7 tại Bắc Tông, anh nhận nhiệm vụ vào Nam Kỳ để hoãn cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ do thời cơ chưa chín rồi. Tuy nhiên, vừa vào đến Sài Gòn thì anh bị thực dân Pháp bắt giữ. Dù bị tra tổn dã man, anh vẫn giữ vững khí tiết và bị kẻ thù xử bắn tại Hóc Môn tháng 8/1941.
Phan Đăng Lưu là tượng đài về sự kết hợp giữa tri thức phong phú và chí khí cách mạng kiên cường. Những bài viết báo chí và tư tưởng chỉ đạo của anh đã đặt nền móng quan trọng cho việc xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân và tư tưởng đấu tranh báo chí cách mạng tại Việt Nam.


