Anh hùng Phan Hành Sơn

ANH HÙNG PHAN HÀNH SƠN

Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Phan Hành Sơn tên thật là Phan Hiệp, sinh ngày 26/10/1947 tại thôn Bá Tùng, xã Hòa Phụng, huyện Hòa Vang, nay là phường Hòa Quý, quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng. Ông là một biểu tượng sáng ngời về tinh thần quả cảm và lòng yêu nước trong kháng chiến chống Mỹ, lập nên kỷ lục phi thường khi 28 lần được phong tặng danh hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ.

Sinh ra trong một gia đình có 6 anh em đều tham gia cách mạng, ngay từ thuở thiếu niên, Phan Hiệp đã theo cha làm thợ mộc dựng nhà cho các gia đình giàu có trên đất Quảng Nam - Đà Nẵng. Nhờ đó, ông có điều kiện tiếp xúc với cán bộ hoạt động bí mật và âm thầm tham gia Đội Thiếu niên cứu quốc. Tận mắt chứng kiến những tội ác tàn sát của giặc thù trên quê hương, lòng căm phẫn đã hun đúc trong người thanh niên ấy khát vọng cầm súng đánh giặc. Dù nhiều lần xung phong nhập ngũ, phải đến tháng 2 năm 1965, khi tròn 18 tuổi, ông mới chính thức bước vào đời binh nghiệp, gia nhập Tiểu đoàn 1 bộ binh Quảng Đà (còn gọi là Tiểu đoàn R20).

Những chiến công hiển hách trên chiến trường Ngay từ những ngày đầu quân ngũ, Phan Hiệp đã bộc lộ sự thông minh, táo bạo và gan dạ. Ông đã trực tiếp tham gia chiến đấu hàng trăm trận, để lại những dấu ấn khó phai:

- Trận Duy Xuyên (Tháng 1/1967): Khi đại đội 3 bị cạn kiệt đạn dược trong lúc chiến đấu giằng co ác liệt với lính Mỹ, Phan Hiệp đã dũng cảm bò dưới làn đạn của địch để thu gom hơn 400 - 500 viên đạn 7,62 ly từ xác lính Mỹ. Hành động "dùng đạn Mỹ đánh Mỹ" này đã kịp thời tiếp tế cho 3 khẩu trung liên của ta, xoay chuyển hoàn toàn thế trận và giúp tiêu diệt hàng trăm tên địch.

- Trận Vĩnh Điện (Tháng 8/1967): Ông cải trang thành nông dân để trinh sát và quan sát cách bố phòng của địch, sau đó cùng đồng đội bí mật tiếp cận tiêu diệt pháo thủ, phá hủy 2 khẩu pháo 105 ly của giặc.

- Trận tiến công căn cứ Biệt kích Non Nước (Năm 1968): Đây là chiến công huyền thoại nhất của ông. Khi đang giữ chức Đại đội trưởng Đại đội 3, mũi tiến công của ông bị địch phát hiện ngay tại hàng rào bùng nhùng cuối cùng. Không chần chừ, Phan Hiệp đã bật người lao lên nằm đè lên hàng rào thép gai, biến thân mình thành chiếc cầu và ra lệnh cho đồng đội đạp lên người tiến nhanh vào sở chỉ huy địch. Lợi dụng địa hình của Thủy Sơn và động Huyền Không (Ngũ Hành Sơn), ông vừa chỉ huy đánh trả trực thăng, vừa bảo toàn lực lượng rút lui. Đích thân ông đã dùng súng bộ binh bắn rơi 1 máy bay trực thăng của Mỹ. Trận đánh đã diệt gọn hơn 400 tên địch và phá hủy 38 máy bay.

Chỉ tính riêng từ tháng 2/1965 đến đầu năm 1969, ông đã tiêu diệt 452 tên địch, bắn rơi 1 máy bay, phá hủy nhiều khí tài quân sự và xuất sắc nhận danh hiệu "Dũng sĩ" 28 lần (gồm 1 lần Dũng sĩ diệt máy bay, 7 lần Dũng sĩ diệt Mỹ, 20 lần Dũng sĩ Quyết thắng).

Sự dũng mãnh trong trận đánh căn cứ biệt kích Non Nước đã gây tiếng vang lớn. Nhà văn Nguyễn Chí Trung (lúc đó là Thư ký Tòa soạn Tạp chí Văn nghệ quân giải phóng Trung Trung Bộ) khi viết bài báo tường thuật trận đánh này đã đề nghị đổi tên nhân vật từ Phan Hiệp thành Phan Hành Sơn để gắn liền vinh quang với ngọn núi Ngũ Hành Sơn lịch sử. Cái tên oai hùng này được cấp trên đồng ý để làm hồ sơ phong tặng danh hiệu Anh hùng. Ngày 20/12/1969, khi mới 22 tuổi, ông chính thức được trao tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng dưới cái tên Phan Hành Sơn. Khí phách của ông đã đi vào những vần thơ nổi tiếng của Tố Hữu và Xuân Diệu:

“Hăm mốt tuổi căm hờn

Diệt địch gấp hai mươi lần số tuổi

Đánh trăm trận ba năm vào bộ đội

Núi Ngũ Hành vang dội Phan Hành Sơn…”.

Năm 1972, anh hùng Phan Hành Sơn được cử ra miền Bắc học tập. Năm 1973, ông là một trong những đại biểu tháp tùng Chủ tịch Cuba Fidel Castro thăm chiến trường Quảng Trị và sau đó vào năm 1982, ông dẫn đầu đoàn chuyên gia quân sự sang thăm Cuba.

Sau ngày hòa bình lập lại, ông nên duyên vợ chồng với bà Nguyễn Thị Thạnh – nguyên là một nữ giao liên, qua một cơ duyên gặp gỡ khi bà đang đi tìm mộ người anh trai liệt sĩ. Tiếp tục cống hiến cho quân đội, ông lên đường tiễu trừ Fulro ở Tây Nguyên và làm nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia. Vào tháng 8/1978, một bi kịch xảy ra khi ông vướng phải mìn của địch, khiến chân phải bị gãy phải nối lại, chân trái bị dập nát xương. Trải qua gần 20 ca phẫu thuật đau đớn, chịu đựng những cơn đau tủy xương rò rỉ ngỡ như "chết đi sống lại", ông vẫn kiên cường chống nạng đứng lên.

Tuy cơ thể không còn trọn vẹn và đi lại khập khiễng, người Anh hùng ấy vẫn là một công dân mẫu mực. Ông không chỉ lao động trồng rau, nuôi cá để gánh vác kinh tế gia đình trong thời buổi bao cấp khó khăn, mà còn tình nguyện đảm nhận vai trò Trưởng ban bảo vệ dân phố phường An Hải Bắc (quận Sơn Trà). Đêm đêm, ông vẫn đeo băng đỏ, cầm gậy lặng lẽ đi tuần tra bảo vệ bình yên cho khu phố.

Tháng 5 năm 2003, vết thương chiến tranh phát lại trầm trọng, Anh hùng Phan Hành Sơn đã ra đi ở tuổi 55. Ghi nhận những đóng góp và chiến công chói lọi của ông, chính quyền thành phố Đà Nẵng đã quyết định chọn tên Phan Hành Sơn để đặt cho một con đường hướng ra biển tại chính quận Ngũ Hành Sơn – nơi đã khắc ghi những chiến công huyền thoại của ông.