Anh hùng Phan Ngọc Hiển

Vào những năm cuối thập niên 1930, tại vùng đất cực Nam Tổ quốc, người dân Cà Mau bấy giờ thường truyền tai nhau về một thầy giáo trẻ có dáng người thư sinh nhưng đôi mắt luôn sáng quắc nghị lực. Người thầy giáo ấy chính là Phan Ngọc Hiển. Tốt nghiệp sư phạm tại Sài Gòn, ông từ bỏ cuộc sống thành thị để về với Rạch Gốc, Cà Mau, dùng cái chữ để thức tỉnh lòng dân và dùng ngòi bút sắc bén của một nhà báo để vạch trần tội ác của thực dân Pháp. Dưới bọc vỏ bọc là một thầy giáo, ông âm thầm gieo những mầm mống cách mạng đầu tiên vào lòng đất mũi.

Bước ngoặt lịch sử đến vào cuối năm 1940, khi làn sóng Nam Kỳ khởi nghĩa sục sôi khắp Nam Bộ. Phan Ngọc Hiển được Đảng tin tưởng giao nhiệm vụ trực tiếp chỉ huy cuộc nổi dậy tại đảo Hòn Khoai — một vị trí chiến lược quân sự quan trọng trên biển đổi diện với đất liền Cà Mau. Lúc này trên đảo có một ngọn hải đăng do viên sếp đảo người Pháp tên là Olivier cai quản cùng một toán lính giữ đảo hung hãn.

Đêm ngày 13 tháng 12 năm 1940, trời biển Cà Mau đen thẫm, gió rít liên hồi. Giữa màn đêm dày đặc, Phan Ngọc Hiển cùng một nhóm nghĩa quân mưu trí len lỏi trên chiếc thuyền đánh cá, bí mật tiếp cận đảo Hòn Khoai. Với sự thông thuộc địa bàn và lòng quả cảm, ông đã chỉ huy đồng đội áp sát, bất ngờ tấn công thẳng vào đồn địch và trạm hải đăng. Tiếng súng nổ vang xé toạc màn đêm yên tĩnh của biển khơi. Bị đánh bất ngờ, tên sếp đảo Olivier cùng toàn bộ binh lính không kịp trở tay, nhanh chóng hạ vũ khí đầu hàng. Nghĩa quân hoàn toàn làm chủ đảo Hòn Khoai, thu giữ toàn bộ vũ khí và lần đầu tiên treo cao lá cờ đỏ sao vàng thiêng liêng trên đỉnh ngọn hải đăng lộng gió.

Thế nhưng, niềm vui chiến thắng ngắn chẳng tày gang. Do cuộc khởi nghĩa ở đất liền không diễn ra như kế hoạch, Phan Ngọc Hiển và các đồng chí rơi vào thế cô lập, không có lực lượng tiếp viện. Thực dân Pháp điên cuồng điều động tàu chiến và quân lính bủa vây, lùng sục khắp các hòn đảo và vùng rừng ngập mặn Cà Mau. Trong một trận càn quét ác liệt, Phan Ngọc Hiển cùng các nghĩa quân sa vào tay giặc.

Dù bị tra tấn bằng những đòn roi tàn khốc nhất, người chiến sĩ Phan Ngọc Hiển vẫn giữ vững khí tiết kiên trung, không một lời khuất phục trước kẻ thù. Ngày 12 tháng 7 năm 1941, thực dân Pháp đưa ông cùng các đồng chí ra pháp trường tại Cà Mau. Trước họng súng đen ngòm của kẻ thù, người thanh niên 31 tuổi ấy không hề run sợ. Ông dõng dạc tuyên bố những lời đanh thép về sự tất thắng của cách mạng, rồi thanh thản ngã xuống trong lòng đất mẹ phương Nam.

Cuộc đời Phan Ngọc Hiển tuy ngắn ngủi nhưng ngọn lửa từ cuộc khởi nghĩa Hòn Khoai năm ấy đã trở thành biểu tượng bất tử, soi sáng tinh thần yêu nước của người dân Cà Mau qua nhiều thế hệ.