Anh hùng Phan Ngọc Hiển: Thầy giáo, nhà báo và ngọn lửa Khởi nghĩa Hòn Khoai (1910 - 1941)

​Lịch sử vùng đất cực Nam Tổ quốc (Cà Mau) mãi mãi khắc ghi tên tuổi của người anh hùng Phan Ngọc Hiển (quê ở Cần Thơ). Trước khi trở thành một nhà lãnh đạo vũ trang, ông là một thầy giáo, một nhà báo sắc sảo, dùng ngòi bút để đấu tranh đòi dân sinh, dân chủ và vạch trần tội ác của thực dân Pháp. Bị thực dân Pháp theo dõi gắt gao, ông được tổ chức Đảng điều động ra đảo Hòn Khoai (Cà Mau) – một vị trí biệt lập giữa biển khơi – làm thầy giáo để tạo vỏ bọc hoạt động bí mật.

​Tại Hòn Khoai, Phan Ngọc Hiển đã khéo léo giác ngộ những người lính khố xanh gác hải đăng và vận động nhân dân trên đảo. Đêm 13 tháng 12 năm 1940, hưởng ứng tinh thần Khởi nghĩa Nam Kỳ, ông đã trực tiếp lãnh đạo cuộc Khởi nghĩa Hòn Khoai. Chỉ bằng mưu trí và lòng dũng cảm, lực lượng của ông đã tước khí giới của địch mà không đổ máu, làm chủ hòn đảo và giương cao lá cờ đỏ búa liềm trên đỉnh tháp hải đăng.

​Tuy nhiên, do cách trở địa lý và phong trào trong đất liền đã bị đàn áp, đội quân khởi nghĩa của ông bị cô lập và sa vào tay giặc Pháp sau những ngày cầm cự kiên cường. Thực dân Pháp đã dùng đủ mọi nhục hình tàn khốc để tra khảo, nhưng ông vẫn một mực nhận hết trách nhiệm về mình hòng bảo vệ đồng đội. Ngày 12 tháng 7 năm 1941, tại pháp trường Cà Mau, Phan Ngọc Hiển cùng 9 đồng chí hiên ngang bước ra bãi bắn. Trước họng súng kẻ thù, ông đã giật phăng mảnh băng đen bịt mắt, dõng dạc tuyên bố: "Những người cộng sản coi cái chết rất bình thường. Chúng tôi sẵn sàng chết để đổi lấy độc lập, tự do cho Tổ quốc!". Khí phách lẫm liệt của người thầy giáo 31 tuổi ấy đã trở thành bất tử, tên ông ngày nay được đặt cho huyện Ngọc Hiển – huyện cực Nam của Tổ quốc.