Anh hùng Phan Ngọc Hiển và cuộc Khởi nghĩa Hòn Khoai

Phan Ngọc Hiển (1910–1941) là một nhà giáo, nhà báo và chiến sĩ cách mạng tiêu biểu của vùng đất Cà Mau. Sau khi tốt nghiệp trường Sư phạm, ông về dạy học tại Rạch Gốc, vừa truyền đạt kiến thức cho học sinh, vừa tích cực tham gia các hoạt động cách mạng, đấu tranh chống thực dân Pháp.

Năm 1940, thực hiện sự phân công của tổ chức Đảng, Phan Ngọc Hiển trực tiếp lãnh đạo cuộc Khởi nghĩa Hòn Khoai. Đêm ngày 13/12/1940, ông cùng đồng đội tiến công, tiêu diệt tên sếp đảo Ô-li-vi-ê, thu giữ vũ khí và giành quyền làm chủ đảo Hòn Khoai. Sau đó, lực lượng khởi nghĩa trở về đất liền và tiếp tục hoạt động cách mạng.

Trước phong trào đấu tranh mạnh mẽ của nhân dân, thực dân Pháp điên cuồng đàn áp, truy bắt các chiến sĩ. Ngày 22/12/1940, Phan Ngọc Hiển cùng đồng đội bị địch bắt tại bãi Khai Long. Dù bị giam cầm và tra tấn trong nhiều tháng, ông vẫn giữ vững khí tiết, không khuất phục trước kẻ thù.

Sáng ngày 12/7/1941, thực dân Pháp đưa Phan Ngọc Hiển cùng chín đồng chí ra pháp trường tại sân vận động thị xã Cà Mau để hành quyết. Trước lúc hy sinh, ông vẫn hiên ngang khẳng định: “Người cộng sản coi cái chết rất bình thường. Chúng tôi sẵn sàng chết để đấu tranh cho đồng bào được ấm no. Nhất định những người kế tiếp chúng tôi sẽ tiêu diệt thực dân Pháp! Nhất định nước Việt Nam sẽ hoàn toàn độc lập!”

Sự hy sinh của Phan Ngọc Hiển cùng các đồng chí đã trở thành biểu tượng sáng ngời của lòng yêu nước, tinh thần bất khuất và ý chí đấu tranh vì độc lập dân tộc. Tên tuổi của ông được lưu danh qua nhiều công trình, tuyến đường và trường học; huyện Ngọc Hiển của tỉnh Cà Mau cũng mang tên người anh hùng cách mạng này.

(Hồ Bảo Thy – Sưu tầm từ bài viết “Tự hào khởi nghĩa Hòn Khoai”, Báo Nhân Dân, ngày 12/12/2024.)