Anh hùng Phan Thị Ràng: Nguyên mẫu "Chị Sứ" kiên trung của vùng Ba Hòn

Phan Thị Ràng sinh năm 1937 tại xã Lương Phi, huyện Tri Tôn, tỉnh Châu Đốc (nay là tỉnh An Giang), nhưng cuộc đời hoạt động và sự hy sinh lẫm liệt của chị lại gắn liền với vùng Ba Hòn (Hòn Đất, Hòn Me, Hòn Sóc) thuộc tỉnh Kiên Giang. Sớm giác ngộ lý tưởng, từ năm 13 tuổi, chị đã bắt đầu tham gia cách mạng và trở thành một nữ cán bộ vô cùng mưu trí, dũng cảm.

Đầu năm 1962, quân địch tập trung lực lượng lớn với hỏa lực mạnh bao vây, càn quét vùng Hòn Đất. Hơn 130 cán bộ, chiến sĩ và quần chúng của ta phải rút vào hang Hòn để cố thủ. Địch điên cuồng trút bom đạn, thả lựu đạn cay và phong tỏa mọi ngả đường hòng cắt đứt nguồn nước, lương thực của quân ta.

Lúc bấy giờ, Phan Thị Ràng được giao nhiệm vụ vô cùng hiểm nguy là bám trụ bên ngoài, vừa tổ chức tiếp tế, vừa liên lạc để tìm cách giải vây cho đồng đội trong hang. Đêm ngày 8 rạng sáng 9 tháng 1 năm 1962, trên đường đi làm nhiệm vụ, chị không may sa vào tay giặc.

Biết chị là cán bộ chủ chốt, kẻ thù đã dùng mọi thủ đoạn đê hèn để dụ dỗ, ép chị kêu gọi đồng đội đầu hàng. Bị chị khảng khái cự tuyệt, chúng chuyển sang tra tấn cực kỳ dã man. Dù thân thể đầy thương tích, máu tuôn ướt đẫm áo, Phan Thị Ràng vẫn nghiến răng chịu đựng, không hé răng khai báo nửa lời. Chị còn dõng dạc vạch trần tội ác của kẻ thù và lớn tiếng động viên đồng bào, đồng chí đang bị kẹt trong hang giữ vững niềm tin chiến đấu.

Bất lực trước ý chí sắt đá của người con gái Nam Bộ, chiều ngày 9 tháng 1 năm 1962, kẻ thù đã hèn hạ sát hại chị. Phan Thị Ràng ngã xuống khi mới 25 tuổi, để lại niềm tiếc thương vô hạn và thổi bùng lên ngọn lửa căm thù giặc trong lòng quân dân vùng Ba Hòn.

Sự hy sinh hiên ngang của chị đã trở thành nguồn cảm hứng mãnh liệt để nhà văn Anh Đức xây dựng nên hình tượng nhân vật "Chị Sứ" bất tử trong tiểu thuyết Hòn Đất. Năm 1994, liệt sĩ Phan Thị Ràng vinh dự được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.