Anh hùng Phan Văn Nhờ (Tư Mau): Người thay đổi gương mặt và huyền thoại những chuyến tàu "công khai" trên Biển Đông

Khi con đường vận tải bí mật của những "con tàu không số" qua đường biển Đông bị địch phong tỏa gắt gao, đứng trước tình thế chiến trường miền Nam khát súng đạn, một con người gan góc, mưu trí bậc nhất đã nghĩ ra một hướng đi táo bạo đến không tưởng: "Vận tải công khai". Đó là Anh hùng Phan Văn Nhờ (tức Tư Mau) – người chiến sĩ tình báo, Đoàn trưởng Đoàn 962, người đã chấp nhận phẫu thuật thẩm mỹ toàn bộ gương mặt, biến đổi từng dấu vân tay để lừa gạt kẻ thù, tiếp tục đưa những chuyến tàu hợp pháp ra Bắc chở vũ khí về miền Nam đến ngày toàn thắng.

1. Bế tắc trên biển Đông và sáng kiến táo bạo của Tư Mau

Từ giai đoạn 1962 - 1965, những chuyến "tàu không số" huyền thoại đã lập nên kỳ tích khi vận chuyển thành công hàng nghìn tấn vũ khí, quân trang, thuốc men chi viện cho chiến trường. Thế nhưng, sau sự cố tàu 143 của thuyền trưởng Lê Văn Thiêm và chính trị viên Phan Văn Bảng cập bến Vũng Rô bị địch phát hiện vào tháng 2-1965, con đường bí mật trên biển Đông đã bị lộ.

Lập tức, Hạm đội 7 của Mỹ tung ra 40% lực lượng tàu chiến, kết hợp cùng máy bay và hải quân ngụy quyền Sài Gòn phong tỏa biển Đông cực kỳ gắt gao. Chúng điều động các khu trục hạm hiện đại như Higbec D806, Alaele D666 cùng hàng chục tàu chiến khác tuần tiễu khắt khe với nhiệm vụ “chống Việt Cộng thâm nhập”. Ở miền Bắc, không quân Mỹ cũng leo thang bắn phá dữ dội.

Hậu quả là các chuyến tàu vận tải của ta liên tục gặp tổn thất lớn: tháng 7-1967, cả 5 tàu đưa hàng vào Khu 5 đều bị phát hiện; quý 4-1971 và năm 1972, hàng chục chuyến tàu trọng tải lớn xuất phát nhưng đều bị ngăn chặn và bắt buộc phải quay lại. Trong khi đó, chiến trường miền Nam luôn thiếu thốn súng ống, đạn dược; các sư đoàn, trung đoàn liên tục gửi điện về Trung ương Cục khẩn thiết xin viện trợ.

Trước thế cục ngặt nghèo đó, Tư Mau (tức Phan Văn Nhờ) – nguyên Đoàn trưởng Đoàn vận tải 962 của Quân khu 9 – đã đưa ra một đề xuất lịch sử: chuyển hướng sang "vận tải công khai". Được sự ủy nhiệm của Quân khu 9, Tư Mau gan góc vượt biển ra Bắc để báo cáo trực tiếp với Quân ủy Trung ương về phương thức vận tải hợp pháp này.

2. Chuyến đi lịch sử và sự đồng thuận của Đại tướng Võ Nguyên Giáp

Để mở đường, Tư Mau nhờ cơ sở của ta là bà Võ Thị Đảnh đứng tên mua một chiếc thuyền đánh cá, lắp máy Nhật 33 mã lực với số đăng ký 3308KG. Ngày 11-3-1971, trong vai trò Bí thư Chi bộ cùng thuyền trưởng Tám Sơn và 3 chiến sĩ, ông rời cảng Rạch Giá ra Bắc, vượt qua muôn vàn hiểm nguy để đến trưa ngày 30-3 cập bến Đồ Sơn an toàn.

Sau khi nghe Tư Mau báo cáo, Cục Tác chiến và Bộ Tư lệnh Hải quân trình bày đề án, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đưa ra những chỉ đạo mang tính chiến lược:

"Quân ủy đồng ý cho Quân khu 9 sử dụng phương thức vận chuyển 'công khai'. Bộ Tư lệnh cung cấp mọi chi phí... Trước mắt gửi cho quân khu 20.000 đô la Mỹ và 2 triệu tiền Sài Gòn; đồng thời cho đóng 10 thuyền ở miền Bắc theo kiểu thuyền đánh cá Nam Bộ. Giao cho hải quân lo bến bãi, chọn các đồng chí người miền Nam lớn tuổi, có kinh nghiệm đi biển ở Đoàn 125 tăng cường..."

Ngày 28-4-1971, đội thuyền đánh cá do Tư Mau làm chính trị viên cùng 4 thuyền viên rời vịnh Hạ Long mang theo vũ khí lên đường. Trải qua hải trình qua đảo Hải Nam, Hoàng Sa, đội thuyền đã cập cảng Rạch Giá an toàn tuyệt đối vào ngày 7-7, mở màn cho phương thức địch hoàn toàn không thể ngờ tới.

3. Công ty Việt Long và thế trận ngụy trang hoàn hảo giữa lòng Sài Gòn

Để hợp thức hóa các hoạt động vận tải vũ khí quy mô lớn, cuối tháng 7-1972, Tư Mau trong vỏ bọc một nhà tư sản giàu có đã đứng tên mua căn nhà số 27/20 đường Âu Dương Lân, phường Rạch Ông, quận 8, Sài Gòn.

Lấy danh nghĩa gia đình chủ tàu đánh cá, Tư Mau xin giấy phép thành lập Công ty Việt Long (tức Đoàn 371), chuyên kinh doanh chở hàng thuê đi miền Trung, mua bán thuyền đi biển, máy cũ và cây cảnh. Đoàn 371 sau đó mua thêm các tàu SG66, SG67, SG158, SG159 để vận chuyển vũ khí, đồng thời sắm 3 thuyền vận tải VT235, VT254, 2674KG để làm kinh tế, đánh lạc hướng nghi trang che mắt địch. Công ty thậm chí còn thuê thợ đóng 2 chiếc tàu tải trọng 120 tấn, trang bị máy lạnh tại Biên Hòa, xây dựng hệ thống 10 kho cất giấu vũ khí ngay giữa lòng Sài Gòn.

Phương thức hoạt động của Công ty Việt Long vô cùng tinh vi: mỗi chuyến thường tổ chức 2 đến 3 thuyền ra vịnh Hạ Long nhận từ 15 đến 27 tấn vũ khí, hàng hóa rồi vận chuyển về bến an toàn. Các bến giao hàng được mở rộng từ Rạch Giá đến duyên hải Trà Vinh, Vũng Tàu, Long Hải, Sài Gòn và bến Đông Cùn, bến Hố. Đoàn 125 ở miền Bắc làm nhiệm vụ tiếp đón, sửa chữa tàu thuyền và hộ tống qua các vùng biển phức tạp.

4. Cuộc phẫu thuật đổi đời và huyền thoại "chủ vựa cá Sáu Thuận"

Hoạt động táo bạo nào cũng đi kèm rủi ro lớn. Do sự phản bội của Ba Tam (tên thật là Nguyễn Văn Rớt, nhân viên văn phòng công ty và là em trai một cán bộ Tỉnh đội Bến Tre), Đoàn 371 bị địch phát hiện và chịu tổn thất nặng nề: hơn 100 cán bộ, công nhân bị bắt, văn phòng ở Sài Gòn cùng một số tàu bị tịch thu. Bọn phản bội cũng đã kịp cung cấp toàn bộ nhân dạng của Tư Mau cho mật vụ địch.

Trước tình thế ngàn cân treo sợi tóc, Tư Mau đưa ra một quyết định chấn động: phải thay đổi hoàn toàn gương mặt của chính mình.

Theo nhà văn Nguyên Ngọc ghi lại, Tư Mau đã trải qua một cuộc đại phẫu thuật chỉnh hình vô cùng đau đớn tại Bệnh viện 108:

• Phẫu thuật chân mày từ cong dài làm cho thẳng và ngắn lại.

Sau lần phẫu thuật đầu tiên, khi gặp đồng chí Lê Đức Anh ở Bộ Tổng tham mưu, ông Lê Đức Anh lắc đầu nói: "Mình vẫn nhận ra mà! Chưa được đâu". Thế là Tư Mau kiên quyết quay lại bệnh viện để thực hiện tiếp các bước biến đổi da thịt khắc nghiệt kể trên. Đến lần kiểm tra thứ hai, ngay cả đồng chí Lê Đức Anh cũng hoàn toàn không thể nhận ra ông nữa.

Với diện mạo mới hoàn toàn, Tư Mau vượt Trường Sơn trở lại Nam Bộ. Chẳng bao lâu sau, ở Sài Gòn lại xuất hiện một nhà tư sản mới mang tên chủ vựa cá Sáu Thuận. Và những đoàn thuyền hợp pháp lại tiếp tục rẽ sóng ra Bắc chở vũ khí về cho Quân khu 9 đánh giặc đến ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng.

5. Dấu son lịch sử và sự tri ân muôn đời

Tính từ đầu năm 1972 đến cuối năm 1973, bằng phương thức hoạt động công khai tài tình và gan góc này, Đoàn 371 đã thực hiện thành công 37 chuyến ra Bắc, vận chuyển an toàn 600 tấn vũ khí, trang thiết bị và thuốc men vào chiến trường miền Nam. Đặc biệt hơn, đoàn còn vinh dự đảm nhận nhiệm vụ chuyên chở tuyệt đối an toàn các đồng chí lãnh đạo cao cấp như Sáu Nam (Lê Đức Anh) ra Bắc và Sáu Dân (Võ Văn Kiệt) từ Bắc vào Nam.

Cuộc đời và sự nghiệp của Anh hùng Phan Văn Nhờ (Tư Mau) cùng những chuyến tàu công khai của Đoàn 371 mãi mãi là một huyền thoại chói lọi trong lịch sử chiến tranh nhân dân Việt Nam. Đó là minh chứng hùng hồn cho trí tuệ uyển chuyển, ý chí kiên cường và sự hy sinh thầm lặng đến tột cùng của những người lính Cụ Hồ, những con người đã dâng hiến cả thể xác và máu xương để làm nên khúc khải hoàn ca toàn thắng cho dân tộc.