Anh hùng Phó Đức Chính

🇻🇳 PHÓ ĐỨC CHÍNH – NGƯỜI THANH NIÊN XIN NẰM NGỬA ĐỂ NHÌN L.Ư.Ỡ.I Đ.A.O C.H.É.M XUỐNG

Trong lịch sử đấu tranh giành độc lập của dân tộc Việt Nam đầu thế kỷ XX, có những con người chỉ sống hơn hai mươi năm nhưng đã để lại dấu ấn không thể phai mờ. Phó Đức Chính là một trong những người như vậy.

Ông sinh năm 1907 tại làng Đa Ngưu, huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên. Ngay từ khi còn trẻ, Phó Đức Chính đã nổi tiếng là người thông minh, có học thức và giàu lòng yêu nước. Ông theo học Trường Cao đẳng Công chính ở Hà Nội, một trong những ngôi trường đào tạo kỹ thuật hàng đầu Đông Dương lúc bấy giờ.

Nếu lựa chọn con đường riêng cho bản thân, Phó Đức Chính hoàn toàn có thể trở thành một kỹ sư với tương lai rộng mở. Thế nhưng trước cảnh đất nước bị thực dân Pháp đô hộ, ông đã chọn một con đường khác dấn thân vào cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc.

Những năm 1920, phong trào yêu nước tại Việt Nam phát triển mạnh mẽ. Phó Đức Chính tham gia Nam Đồng Thư Xã, tổ chức tiền thân của Việt Nam Quốc dân đảng. Khi Việt Nam Quốc dân đảng được thành lập năm 1927 dưới sự lãnh đạo của Nguyễn Thái Học, ông nhanh chóng trở thành một trong những cán bộ nòng cốt của tổ chức.

Là người có trình độ kỹ thuật, ông được giao phụ trách nghiên cứu và chế tạo vũ khí, đồng thời tham gia xây dựng cơ sở cách mạng ở nhiều địa phương. Trong nội bộ Việt Nam Quốc dân đảng, Phó Đức Chính được đánh giá là người quyết đoán, dũng cảm và luôn sẵn sàng nhận những nhiệm vụ khó khăn nhất.

Năm 1928, ông được bổ nhiệm làm Tham tá Công chính tại Lào. Tuy nhiên, thay vì chỉ làm công việc chuyên môn, ông bí mật gây dựng cơ sở cách mạng và vận động những người yêu nước tham gia tổ chức. Sau đó, ông bị chính quyền thực dân theo dõi chặt chẽ và điều trở về Việt Nam.

Cuối năm 1929, phong trào cách mạng bị thực dân Pháp đàn áp d.ữ d.ộ.i. Nhiều cơ sở của Việt Nam Quốc dân đảng bị lộ. Dù bị truy nã gắt gao, Phó Đức Chính vẫn tiếp tục hoạt động. Có lần ông bị mật thám phục kích, b.ắ.n b.ị t.hư.ơ.n.g nhưng vẫn thoát khỏi vòng vây.

Đầu năm 1930, trước nguy cơ bị xóa sổ, Việt Nam Quốc dân đảng quyết định phát động Khởi nghĩa Yên Bái. Phó Đức Chính được giao chỉ huy lực lượng tấn công đồn binh ở Sơn Tây.

Tuy nhiên, kế hoạch bị bại lộ. Cuộc khởi nghĩa nhanh chóng thất bại trước sức mạnh quân sự vượt trội của thực dân Pháp. Sau nhiều ngày lẩn trốn, ngày 15-2-1930, ông bị b.ắ.t và đưa về Hà Nội g.i.a.m giữ.

Tại phiên tòa xét xử các lãnh tụ Việt Nam Quốc dân đảng ở Yên Bái, Phó Đức Chính đã thể hiện khí phách khiến cả bạn bè lẫn đối phương phải kính phục. Ông nhận trách nhiệm về mình và là người duy nhất không làm đơn xin giảm án.

Khi được hỏi vì sao không xin ân xá, ông bình thản trả lời:

“Đời người chỉ làm có một việc. Hỏng việc ấy thì sống làm gì nữa.”

Ngày 17-6-1930, Phó Đức Chính cùng Nguyễn Thái Học và 11 đồng chí khác bị đưa ra pháp trường Yên Bái.

Tương truyền trước giờ hành quyết, ông đã đưa ra một yêu cầu đặc biệt. Thay vì quỳ hoặc nằm úp như thông lệ, ông xin được nằm ngửa để nhìn thẳng l.ư.ỡ.i đ.a.o c.h.é.m xuống.

Đó không phải là sự thách thức.

Đó là khí phách của một người thanh niên chấp nhận cái c.h.ế.t vì lý tưởng mà mình đã chọn.

Khoảnh khắc cuối cùng của cuộc đời, ông cùng các đồng chí vẫn hô vang:

“Việt Nam vạn tuế!”

Khi ấy, Phó Đức Chính mới 23 tuổi.

Ông ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, chưa lập gia đình, chưa có sự nghiệp riêng, nhưng đã để lại một tấm gương về lòng yêu nước và tinh thần bất khuất cho nhiều thế hệ người Việt Nam.

Ngày nay, phần mộ của ông cùng các nghĩa sĩ Yên Bái được an táng tại khu di tích lịch sử ở thành phố Yên Bái. Tên tuổi Phó Đức Chính cũng được đặt cho nhiều tuyến đường, trường học trên cả nước.

Cuộc khởi nghĩa Yên Bái không thành công về mặt quân sự, nhưng tinh thần hy sinh của những người như Phó Đức Chính đã góp thêm một ngọn lửa lớn vào phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc những năm sau đó.

Hơn chín thập kỷ đã trôi qua, nhưng câu chuyện về người thanh niên 23 tuổi xin nằm ngửa để nhìn l.ư.ỡ.i đ.a.o c.h.é.m xuống vẫn khiến nhiều người xúc động mỗi khi nhắc lại.