Anh hùng phòng ngự Đồi Xanh – Đặng Đức Song

Trong những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp, Chiến dịch Điện Biên Phủ đã ghi dấu biết bao tấm gương chiến đấu kiên cường, trong đó có Đặng Đức Song – người chiến sĩ súng máy đã cùng đồng đội giữ vững Đồi Xanh trước những đợt tiến công quyết liệt của quân địch. Từ một chiến sĩ liên lạc, ông trưởng thành qua chiến đấu và trở thành một trong những gương mặt tiêu biểu của lực lượng phòng ngự tại Điện Biên Phủ.

Đồng chí Đặng Đức Song sinh năm 1934 tại xã Công Hòa, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương. Tháng 4-1952, khi tuổi đời còn rất trẻ, ông tình nguyện nhập ngũ. Ban đầu, ông làm nhiệm vụ chiến sĩ liên lạc. Trong quá trình công tác, với tinh thần nhanh nhẹn, gan dạ và luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ, Đặng Đức Song dần trở thành một chiến sĩ xung kích tiêu biểu.

Bước vào Chiến dịch Điện Biên Phủ, ông là Tổ trưởng tổ súng máy thuộc Đại đội 5, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 98, Đại đoàn 316. Khi Bộ Chỉ huy chiến dịch chủ trương xây dựng thế trận phòng ngự, tiếp tục bao vây và uy hiếp Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, đơn vị của Đặng Đức Song được giao nhiệm vụ phòng ngự tại Đồi Xanh – một vị trí có ý nghĩa quan trọng trong thế trận của ta.

Những ngày đầu chiến dịch, Đồi Xanh liên tục trở thành mục tiêu tiến công của quân Pháp. Tiểu đội của ta nhiều lần phải đối mặt với những đợt xung phong của địch. Trong một trận chiến đấu, các chiến sĩ đã liên tiếp đánh lui hai đợt tiến công, ghìm chân quân địch hơn một giờ rồi bí mật rút về trận địa chính. Quân Pháp chiếm Đồi Cháy làm bàn đạp để tiếp tục tiến lên Đồi Xanh, đồng thời tìm cách luồn rừng đánh vào trận địa pháo của ta. Tuy nhiên, nhờ sự cảnh giác của các chiến sĩ pháo binh cùng lực lượng bảo vệ, âm mưu của địch bị phát hiện và đánh bật.

Đồi Xanh tiếp tục trở thành nơi diễn ra những trận chiến đấu ác liệt. Một ngày nọ, trong màn sương dày đặc, pháo binh địch bất ngờ trút xuống trận địa. Khi tiếng pháo vừa dứt, các chiến sĩ lập tức vào vị trí chiến đấu. Dưới sự chỉ huy của Trung đội trưởng, bộ đội đồng loạt ném lựu đạn và nổ súng vào đội hình quân địch. Bị đánh bất ngờ, quân Pháp phải tháo chạy.

Nhưng cuộc chiến chưa dừng lại. Địch tiếp tục tổ chức một đợt tiến công khác. Hầm của Đặng Đức Song bị sập, nhiều đồng đội bị thương vong và phải rút xuống phía sau. Trong tình thế đó, chỉ còn Đặng Đức Song cùng một chiến sĩ mới ở lại trận địa. Hai người vẫn kiên cường chiến đấu, đánh lui quân địch và giữ vững vị trí được giao.

Trận chiến đấu ấy cho thấy sự khốc liệt của cuộc chiến tại Đồi Xanh. Tổ súng máy của Đặng Đức Song đã lập công, nhưng đơn vị cũng chịu nhiều tổn thất với 3 chiến sĩ hy sinh và 7 người bị thương nặng phải chuyển về tuyến sau. Sau khi tổng kết trận phòng ngự Đồi Xanh, 24 chiến sĩ được phong danh hiệu “Dũng sĩ Đồi Xanh”, trong đó có những người đã chiến đấu hết sức kiên cường để giữ vững trận địa trước sức ép của quân địch.

Không chỉ chiến đấu ở Đồi Xanh, Đặng Đức Song còn tiếp tục có mặt tại nhiều trận đánh quan trọng trong những ngày cuối của Chiến dịch Điện Biên Phủ. Trong trận đồi Mâm Xôi ngày 3-5-1954, ông phải lội dưới đường hào ngập bùn nước đến bụng suốt ba ngày. Hỏa lực quân Pháp liên tục bắn phá dữ dội, nhưng ông vẫn nhiều lần đưa Đại đội trưởng qua lại để nghiên cứu địa hình, tìm cách mở cửa đột phá. Những khó khăn về thời tiết, địa hình và hỏa lực của đối phương không làm người chiến sĩ trẻ chùn bước.

Những ngày cuối cùng của chiến dịch, vòng vây của quân ta ngày càng siết chặt. Đặng Đức Song cùng đồng đội vẫn kiên cường bám trụ, chiến đấu trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt cho đến ngày quân ta giành thắng lợi hoàn toàn tại Điện Biên Phủ.

Sau chiến thắng, Đặng Đức Song tiếp tục được Đảng và Quân đội giao nhiều nhiệm vụ quan trọng. Ông được học tập, đào tạo ở nước ngoài, sau đó được bầu làm đại biểu Quốc hội khóa II và trở thành Giám đốc Nhà máy Thông tin M1, nay thuộc Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội. Trên cương vị mới, ông tiếp tục phát huy phẩm chất của người chiến sĩ Điện Biên, cùng tập thể lãnh đạo xây dựng và phát triển đơn vị.

Khi nghỉ hưu, ông vẫn tích cực tham gia công tác tại địa phương, từng giữ chức Chủ tịch Hội Cựu chiến binh và Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Láng Thượng, quận Đống Đa, Hà Nội. Ông cũng luôn hướng về quê hương, quan tâm đến công tác khuyến học và vận động gia đình đóng góp cho các hoạt động cộng đồng.

Với những đóng góp trong chiến đấu và công tác, Đặng Đức Song được trao tặng nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Quân công hạng Ba, Huân chương Chiến công các hạng, Huân chương Kháng chiến hạng Nhất, Huân chương Chiến thắng hạng Nhì, Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhì, cùng nhiều huy chương và phần thưởng khác. Đặc biệt, ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Đặng Đức Song từ trần ngày 29-7-2023 tại Hà Nội. Cuộc đời ông là một hành trình từ người chiến sĩ trẻ trên chiến trường Điện Biên đến một cán bộ quân đội có nhiều đóng góp trong xây dựng đất nước. Hình ảnh người chiến sĩ súng máy kiên cường bám trụ trên Đồi Xanh giữa bom đạn vẫn là một câu chuyện tiêu biểu về lòng dũng cảm, ý chí quyết tâm và tinh thần trách nhiệm của những người lính trong Chiến dịch Điện Biên Phủ.