ANH HÙNG PI NĂNG TẮC
Đó là hệ thống bẫy đá “độc nhất vô nhị” do Anh hùng Lực lượng vũ trang Pi - năng Tắc, người Raglai ở Ninh Thuận sáng chế ra trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ.
Khu di tích bẫy đá nằm trên đèo Gia Túc, xã Phước Bình, cách thành phố Phan Rang 70km, giữa một bên là những ngọn núi cao treo leo, một bên là thung lũng, suối. Theo lời kể của ông Chamaléa Thu, những thước phim về một thời hào hùng của anh hùng Pi - năng Tắc và vùng đất Bác Ái một thời oanh liệt hiện ra.Chiến lược “thượng du vận” của địch thất bại thảm hại, chúng điên cuồng mở các đợt càn quét vào các căn cứ lõm, vùng sâu Phước Bình để vây hãm, dồn ép đồng bào, đánh phá cơ sở cách mạng hòng đè bẹp ý chí kháng chiến của đồng bào thiểu số do “chim đầu đàn” Pi-năng Tắc dẫn dắt. Nhớ lại những trận càn quét của địch, ông Sáu nói: “Đi đến đâu, chúng đốt phá hết nhà cửa, đàn áp đồng bào rất dã man nhằm bắt khai cán bộ cách mạng. Nhưng chúng càng càn quét, sự căm phẫn của đồng bào càng cao, càng quyết tâm theo ông Tắc làm cách mạng”.
Để ngăn địch vào sâu trong vùng Phước Bình để tàn phá, Pi-năng Tắc nhận thấy con đường độc đạo dẫn vào Phước Bình phải qua đèo Gia Túc với một bên là vách núi cheo leo, bên kia là suối đá hiểm trở. Thấy những tảng đá lớn, sau mùa mưa đất sạt lở, lộ thiên trực chờ đổ ầm xuống phía dưới, ý tưởng hình thành bẫy đá thô sơ chống giặc hình thành. Pi-năng Tắc lên kế hoạch, huy động lực lượng thực hiện.
Đồng bào được huy động để chặt cây, cắt dây tết thành những tấm phản lớn tựa lưng vào vách núi phía dưới được cài then bởi những cây gỗ lớn vừa để chống đỡ vừa để tạo then cài như lẫy nỏ. Dây chằng bằng dây rừng tết lại với nhau níu giữ bẫy đá. Những khối đá lớn được sức người vận chuyển từ dưới lòng sông lên đặt chồng chất trên tấm phản lớn. Bên kia con đường, nơi giáp mé sông là hệ thống hầm chông nhọn, được phủ bởi các lớp lá mục ngụy trang. Hai bên đường, rừng cây rậm rạp là các bẫy nỏ với mũi tên cùng hệ thống cọc tre vót nhọn tẩm thuốc độc, kết thành mảng phục sẵn.Toàn bộ khu vực được bố trí với 17 bẫy đá, mỗi giàn chứa hàng chục tấn cùng thiên la địa võng hầm chông, bẫy nỏ, sẵn sàng đổ xuống đầu quân thù bất cứ lúc nào. Xa xa là hình nộm được tạo bởi chiếc gùi mây của đồng bào, được phủ bộ đồ của dân quân như một người lính thực thụ để khi địch nhìn thấy tưởng quân cách mạng, chúng nổ súng thì mình phát hiện và chuẩn bị chiến đấu.
