Anh hùng Pinăng Tắc

Anh hùng Pinăng Tắc (ông còn được viết là Pi Năng Tắc, 1910 – 1977) là một người con ưu tú của đồng bào Raglai, một biểu tượng sáng ngời cho tinh thần bất khuất và nghệ thuật chiến tranh nhân dân độc đáo của quân và dân tỉnh Ninh Thuận trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ.

Sinh ra tại vùng núi rừng nay thuộc xã Phước Thành, huyện Bác Ái, tỉnh Ninh Thuận, ông tham gia cách mạng từ rất sớm và trở thành thủ lĩnh du kích có uy tín lớn trong lòng bản làng. Tên tuổi của Pinăng Tắc gắn liền với một sáng chế quân sự độc đáo và đầy uy lực: Bẫy đá huyền thoại. Tận dụng địa hình hiểm trở của đèo Gia Túc — nơi con đường độc đạo đi qua với một bên là vách núi dựng đứng, một bên là vực sâu — ông đã chỉ huy đồng bào đan những tấm phản bằng cây rừng, chứa hàng chục tấn đá hộc đặt cheo leo trên đỉnh núi, giữ lại bằng hệ thống lẫy nỏ và dây mây.

Trận đánh đỉnh cao diễn ra vào ngày 10 tháng 8 năm 1961, khi ông cùng du kích lừa quân địch vào trận địa mai phục rồi chặt dây phát lệnh. Hàng chục tấn đá đổ ào ạt từ trên trời xuống phối hợp cùng mưa tên, bẫy nỏ, hầm chông đã tiêu diệt và làm tiêu hao sinh lực của hơn 100 tên địch, bẻ gãy hoàn toàn trận càn quét lớn. Sáng kiến này không chỉ bẻ gãy ý chí quân thù mà còn lan rộng thành phong trào "bẫy đá" khắp vùng rừng núi Liên khu 5.

Với những đóng góp to lớn trong việc vận động đồng bào Raglai phá khu tập trung của địch để trở về quê hương gìn giữ mật khu, và sự sáng tạo xuất sắc trong chiến đấu, ông đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào năm 1965. Địa danh "Bẫy đá Pinăng Tắc" ngày nay đã được xếp hạng là Di tích lịch sử cách mạng cấp Quốc gia, và tên của ông được đặt cho nhiều con đường, trường học tại quê hương Ninh Thuận để thế hệ mai sau mãi ghi nhớ.