Anh hùng Quách Văn Phẩm

Quách Văn Phẩm là một trong những cán bộ cách mạng tiêu biểu của tỉnh Cà Mau trong thời kỳ đấu tranh chống thực dân Pháp. Sinh ra trong một gia đình nông dân, ông là người con thứ bảy, sớm chịu ảnh hưởng từ truyền thống yêu nước của gia đình, đặc biệt là người anh ruột – một đảng viên cộng sản hoạt động tích cực tại địa phương.

Ngay từ khi còn trẻ, Quách Văn Phẩm đã sớm giác ngộ cách mạng và tham gia các phong trào yêu nước. Mùa thu năm 1937, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Từ đây, ông tích cực tham gia hoạt động, vận động quần chúng, xây dựng cơ sở cách mạng và đấu tranh chống lại chính quyền thực dân. Với năng lực và sự nhiệt huyết, đến năm 1939, ông được tổ chức phân công giữ chức Huyện ủy viên quận Cà Mau, phụ trách công tác đoàn thể.

Ngày 1 tháng 5 năm 1940, tại Hội nghị Tỉnh ủy tổ chức ở khu vực Tắt Ông Do, ông được bầu làm Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy Cà Mau. Đây là một dấu mốc quan trọng, thể hiện sự tin tưởng của tổ chức đối với năng lực lãnh đạo và phẩm chất cách mạng của ông. Trong giai đoạn này, phong trào cách mạng ở Nam Bộ đang phát triển mạnh mẽ, chuẩn bị cho cuộc khởi nghĩa vũ trang chống thực dân Pháp.

Để chuẩn bị cho Khởi nghĩa Nam Kỳ năm 1940, Quách Văn Phẩm được giao nhiệm vụ trực tiếp chỉ đạo khu vực trọng điểm gồm Năm Căn, Hòn Khoai và các vùng lân cận. Ông giữ vai trò quan trọng trong việc tổ chức lực lượng, phối hợp hành động giữa các đơn vị tham gia khởi nghĩa. Trong kế hoạch chung, ông chịu trách nhiệm liên lạc, điều phối lực lượng du kích nhằm hỗ trợ cuộc khởi nghĩa Hòn Khoai do đồng chí Phan Ngọc Hiển lãnh đạo.

Tuy nhiên, do tình hình thay đổi và có chỉ đạo tạm hoãn khởi nghĩa, việc liên lạc gặp nhiều khó khăn, dẫn đến những tình huống phức tạp trong quá trình triển khai. Trong khi đang trên đường trở về báo cáo tình hình với Tỉnh ủy, ông bị lực lượng hội tề phát hiện và bắt giữ vào ngày 19 tháng 12 năm 1940 tại khu vực Rạch Rẩy.

Sau khi bị bắt, Quách Văn Phẩm bị giam giữ tại nhiều nơi, sau đó bị giải lên Khám Lớn Sài Gòn cùng với nhiều đồng chí khác tham gia Khởi nghĩa Nam Kỳ. Trong suốt thời gian bị giam cầm, ông phải chịu nhiều hình thức tra tấn dã man, nhưng vẫn giữ vững khí tiết của người chiến sĩ cách mạng, không khai báo, không khuất phục trước kẻ thù.

Ngày 27 tháng 2 năm 1941, tòa án binh thực dân mở phiên xét xử những người tham gia khởi nghĩa. Ông bị tuyên án tử hình cùng nhiều đồng chí khác. Đến ngày 12 tháng 7 năm 1941, tại sân vận động thị xã Cà Mau, ông cùng 9 đồng chí đã bị xử bắn. Trước khi hy sinh, ông và các đồng chí vẫn hiên ngang hô vang khẩu hiệu: “Đả đảo đế quốc Pháp!” và “Việt Nam độc lập muôn năm!”, thể hiện tinh thần bất khuất và niềm tin vào thắng lợi của cách mạng.

Sự hy sinh của Quách Văn Phẩm là biểu tượng cho lòng trung thành tuyệt đối với lý tưởng cách mạng và tinh thần đấu tranh kiên cường của lớp cán bộ đi trước. Dù tuổi đời còn rất trẻ, ông đã có những đóng góp quan trọng cho phong trào cách mạng tại địa phương, đặc biệt trong công tác chuẩn bị và tổ chức Khởi nghĩa Nam Kỳ.

Để tưởng nhớ công lao của ông và các đồng chí, Nhà nước đã quy tập hài cốt về Nghĩa trang 10 liệt sĩ Khởi nghĩa Hòn Khoai tại TP. Cà Mau. Đồng thời, tên ông được đặt cho nhiều địa danh, trường học và đơn vị hành chính, trong đó có xã Quách Phẩm (tỉnh Cà Mau).

Cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí Quách Văn Phẩm là tấm gương sáng về tinh thần yêu nước, ý chí cách mạng kiên trung và sự hy sinh cao cả vì độc lập, tự do của dân tộc. Tên tuổi của ông sẽ mãi được các thế hệ sau trân trọng và ghi nhớ.

Sưu tầm