Anh hùng Thạch Thị Phinh
Anh hùng Thạch Thị Phinh sinh năm 1932, dân tộc Khmer; quê quán ấp Thốt Nốt, xã Ngũ Lạc, huyện Duyên Hải, tỉnh Trà Vinh Đồng chí xuất thân trong một gia đình nông dân nghèo, quê hương và gia đình vốn có truyền thống cách mạng qua 2 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược.
THẠCH THỊ PHINH
Anh hùng Thạch Thị Phinh sinh năm 1932, dân tộc Khmer; quê quán ấp Thốt Nốt, xã Ngũ Lạc, huyện Duyên Hải, tỉnh Trà Vinh Đồng chí xuất thân trong một gia đình nông dân nghèo, quê hương và gia đình vốn có truyền thống cách mạng qua 2 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược.
Đầu năm 1956, đồng chí tham gia vào lực lượng vũ trang ủng hộ bộ đội Isarac. Song
song đó, đồng chí hoạt động rất tích cực xây dựng các cơ sở trong vùng địch tạm chiếm; đào hầm bí mật tại trong nhà để nuôi giấu cán bộ, giúp cho phong trào cách mạng ở ấp Thốt Nốt và những ấp lân cận ngày càng phát triển nhanh. Sau khi chính quyền Ngô Đình Diệm thực hiện Luật 10/59, địch tăng cường khủng bố kiểm soát gắt gao và tàn bạo, đồng chí nghĩ ra thêm một kế mới, đó là làm nhà 2 vách, dễ bề cho cán bộ lẫn tránh bên trong, mọi sự động tĩnh bên ngoài cán bộ đều am hiếu.
Đúng giữa đêm 14 tháng 9 năm 1960, đồng chí Thạch Thị Phinh dẫn đầu lực lượng ấp Thốt Nốt phối hợp với hàng trăm lực lượng ta từ các ấp trong xã nổi dậy san bằng đồn tề xã và các đồn lân cận. Dân, quân xã Ngũ Lạc làm nên một Đồng khởi oai hùng, 17 ấp của xã Ngũ Lạc được giải phóng. Qua 2 ngày sau, bọn Chi khu quân sự quận Cầu Ngang đưa quân đánh phá, hòng tái chiếm xã Ngũ Lạc. Tự vệ xã Ngũ Lạc, phối hợp với trung đội 507 tiếp tục đánh địch đi càn quét. Đồng chí Thạch Thị Phinh được Chi bộ xã phân công cùng với lực lượng mật của ta vận động nhân dân gói bánh, cơm, nước phục vụ cho lực lượng ta. Do mới tái chiếm, không có đồn che chở nên bọn địch không thể chịu nổi sức tấn công ráo riết của quân-dân ta. Ngày 23 tháng 9 năm 1960 bọn địch rút chạy khỏi xã Ngũ Lạc. Xã Ngũ Lạc được hoàn toàn giải phóng lần thứ hai trong Đồng khởi (24/9/1960).
Tháng 8 năm 1962, địch đã bủa vây nhiều mạng lưới mật thám, gián điệp rình rập những điểm nuôi chứa cách mạng trong vùng giáp ranh nhau giữa các huyện Trà Cú, Cầu Ngang, Duyên Hải. Đánh được hơi, bọn tề xã Ngũ Lạc cho một trung đội lính dân vệ, do tên xã trương cầm đầu. Khoảng 4 giờ sáng, địch bí mật bao vây nhà đông chí và một số nhà lân cận, khi chúng ập đến phát hiện nhà Bà Thạch Thị Sân, cách nhà đồng chí hơn 200m, lúc đó đồng chí Thạch Sanl đang ở trong nhà. Địch kêu cửa xét nhà, đồng chí bình tĩnh ra mở cửa, đồng chí Thạch Sanl đứng phía sau đồng chí, cửa vừa mở, đồng chí Thạch Sanl dùng mác vót đâm tên Lợi - trung đội trưởng dân vệ chết ngay tại chỗ, đông chí tung vách phía sau nhà chạy, sau đó đông chí trúng đạn bị thương ở cánh tay, cố sức, đồng chí chạy tới nhà đông chí Thạch Thị Phinh và được đồng chí đưa vào hầm bí mật, phía trên có 2 vách ngăn, lúc này ở nhà đồng chí có đồng chí Lâm Nhung, cả 2 người vào hầm.
Đồng chí nhanh trí dùng chổi quét dấu máu của đồng chí Thạch Sanl, vừa quét xong, địch truy đuổi tới, mấy tên lính quát to: Mầy quét cái gì đó, có phải mày phi tan dấu vết tên Việt Cộng vừa chạy qua không? Đồng chí nhanh trí trả lời: Dạ không, tôi quét sân buổi sáng. Đến 6 giờ sáng, địch tiếp tục truy lùng đồng chí Thạch Sanl, địch nghi ngờ, tại sao dấu máu đến nhà đồng chí lại mất tích. Cuồng tính với những thất bại nặng nề, bọn địch bắt đồng chí và chia nhau tập trung dụ dỗ, tra tấn, khai thác đồng chí. Không dụ dỗ được chúng dùng dây buộc đồng chí vào gốc cây quách trước cửa nhà dùng bá súng đánh đập đồng chí tàn nhẫn, nhưng đồng chí không khai một lời. Dã man hơn, địch dùng cực hình lấy dây treo chân đồng chí trên cây, đầu chồng ngược xuống đất để tiếp tục đánh đập khai thác. Sau đó, địch dùng lưỡi lê khứa cổ đồng chí và bẻ gãy một chân của đồng chí. Dù đau đớn tột cùng nhưng đồng chí vẫn khẳng khái không khai. Không khai thác được ở đồng chí điều gì, tên xã trưởng ra lệnh cho bọn lính phá nhà đồng chí để tìm ra tông tích những cán bộ. Cuối cùng, địch phát hiện được 2 đồng chí Lâm Nhung, Thạch Sanl ở trong vách đôi, 2 đồng chí dùng lựu đạn tung ra để giải thoát, lựu đạn nổ giết tại chỗ 2 tên, bị thương 3 tên. Hai đồng chí cũng bị địch bắn hy sinh.
Sau khi bắn 2 đồng chí Lâm Nhung và Thạch Sanl hy sinh, địch quay lại tiếp tục tra tấn đồng chí. Mặc dù trong cơn đau oằn oại, nhưng nhìn thấy 2 đồng chí mình hy sinh trước mặt, trong lòng đồng chí càng hừng hực sục sôi căm thù bọn cướp nước và bán nước. Bọn địch nghi trong sóc còn rất nhiều gia đình nuôi chứa cán bộ cách mạng, chúng quay sang tiếp tục tra tấn đồng chí tàn nhẫn hơn, chúng luân phiên nhau đá vào đầu chị. Chúng quát to: "Cho cái đầu mầy cứng, cuối cùng mầy cũng theo đồng bọn của mầy, 2 thằng nằm đó, đồ con Việt Cộng cứng đầu". Máu căm thù của đồng chí lúc này càng dâng cao, chị thốt lên trong tiếng nấc: "Tụi bây là một lũ ác ôn, lang sói, man rợ - tao thà chết". Địch tiếp tục tra tấn tàn bạo hơn, làm đồng chí chết đi sông lại nhiều lân và cuôi cùng chúng cắt cô đông chí chêt trước sân nhà. Man rợ hơn, khi giết đồng chí chết, chúng đốt nhà và quăng xác đồng chí và xác đồng chí Lâm Nhung, Thạch Sanl vào lửa cho đến cháy rụi. Bà con trong sóc thương đồng chí đến để lôi xác đồng chí ra, địch ngăn cấm còn ra tay đánh đập tàn nhẫn số chị em đến lấy xác đồng chí. Đồng chí mất đi trong lòng thương yêu của nhân dân xã Ngũ Lạc. Trận này địch chết 3 bị thương 3 tên.
Với những thành tích oanh liệt đó, ngày 28/4/2000, đồng chí Thạch Thị Phinh được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân./.
