ANH HÙNG THÁI VĂN A – “ĐÔI MẮT THÉP” CANH GIỮ BIỂN TRỜI CỒN CỎ

Ông sinh năm 1942 tại huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình (nay là Quảng Trị). Lớn lên trong những năm đất nước còn chìm trong khói lửa chiến tranh, Thái Văn A sớm nuôi dưỡng tinh thần yêu nước và ý chí bảo vệ quê hương. Năm 1962, ông lên đường nhập ngũ. Một năm sau, ông được điều động ra công tác tại đảo Cồn Cỏ – vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng án ngữ vùng biển phía Bắc miền Trung.

Những năm đầu thập niên 1960, Cồn Cỏ được ví như một pháo đài giữa biển khơi. Từ hòn đảo nhỏ này, quân ta có thể theo dõi hoạt động của tàu chiến, máy bay đối phương trên một vùng biển rộng lớn. Chính vì vậy, Mỹ liên tục tổ chức các đợt trinh sát, tập kích và ném bom nhằm phá hủy hệ thống phòng thủ trên đảo.

Được giao nhiệm vụ quan sát viên, Thái Văn A hiểu rằng mỗi thông tin mình phát hiện đều có thể quyết định sự thành bại của trận chiến. Ông dành nhiều thời gian nghiên cứu địa hình, hướng gió, quy luật hoạt động của tàu chiến và máy bay địch, đồng thời rèn luyện khả năng quan sát đến mức đặc biệt nhạy bén. Trên đài quan sát cao nhất đảo, bất kể ngày đêm hay thời tiết khắc nghiệt, ông luôn bám sát vị trí chiến đấu, theo dõi mọi dấu hiệu bất thường trên mặt biển và bầu trời.

Tháng 8 năm 1963, trong một đêm trăng sáng, khi nhiều người khó phát hiện mục tiêu giữa biển khơi, Thái Văn A đã kịp thời phát hiện một tàu biệt kích của đối phương lợi dụng bóng tối và địa hình để áp sát đảo. Thông tin báo động được truyền đi nhanh chóng, giúp đơn vị chủ động triển khai phương án đối phó, buộc đối phương phải rút lui.

Ngày 8 tháng 8 năm 1964, khi không quân Mỹ tăng cường các hoạt động trinh sát và uy hiếp đảo Cồn Cỏ, ông đã phát hiện sớm hai chiếc máy bay F-100 đang bay thấp lợi dụng địa hình để tiếp cận mục tiêu. Nhờ cảnh báo kịp thời của ông, các trận địa pháo phòng không đã chuẩn bị sẵn sàng, chủ động khai hỏa và bắn hạ chiếc máy bay đi đầu.

Một trong những thời khắc đáng nhớ nhất trong cuộc đời chiến đấu của ông diễn ra vào ngày 11 tháng 3 năm 1965. Trong đợt tập kích dữ dội của không quân Mỹ, một quả bom rơi sát chân đài quan sát khiến ông bị thương và choáng váng. Tuy nhiên, bất chấp đau đớn, ông vẫn tiếp tục bám trụ tại vị trí chiến đấu, theo dõi đường bay của máy bay địch và liên tục báo cáo chính xác cho sở chỉ huy. Những thông tin ấy đã giúp đơn vị bắn rơi thêm hai máy bay Mỹ ngay trong trận đánh.

Không chỉ thực hiện nhiệm vụ quan sát tác chiến, Thái Văn A còn góp phần bảo vệ an toàn cho đồng đội trước các loại bom nổ chậm mà đối phương sử dụng. Trong tháng 4 năm 1965, khi hàng chục quả bom nổ chậm được thả xuống đảo, ông đã kiên trì theo dõi, xác định và ghi chép chính xác vị trí từng quả bom để lực lượng công binh xử lý, hạn chế tối đa thiệt hại về người và cơ sở vật chất.

Suốt ba năm công tác trên đảo Cồn Cỏ, Thái Văn A đã trực tiếp phục vụ chiến đấu trong 135 trận đánh lớn nhỏ. Những thông tin do ông phát hiện và báo cáo đã góp phần quan trọng giúp đơn vị cùng quân dân trên đảo bắn rơi nhiều máy bay Mỹ, bảo vệ vững chắc hòn đảo tiền tiêu của Tổ quốc.

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu và phục vụ chiến đấu, ngày 1 tháng 1 năm 1967, khi mới 25 tuổi, Thái Văn A được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục công tác và luôn giữ phẩm chất giản dị, khiêm nhường của người lính Cụ Hồ. Ông qua đời năm 2001, nhưng hình ảnh người chiến sĩ quan sát kiên cường đứng trên đài cao giữa biển trời lộng gió vẫn còn sống mãi trong ký ức của nhiều thế hệ.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, đảo Cồn Cỏ hôm nay đã thay đổi từng ngày, trở thành điểm sáng về kinh tế, quốc phòng và du lịch của tỉnh Quảng Trị. Thế nhưng mỗi khi nhắc đến những năm tháng chiến đấu bảo vệ hòn đảo anh hùng, người dân vẫn luôn nhớ đến Thái Văn A – người chiến sĩ đã dùng đôi mắt của mình để canh giữ biển trời Tổ quốc. Cuộc đời và chiến công của ông là minh chứng sinh động cho tinh thần trách nhiệm, lòng dũng cảm và ý chí bất khuất của người lính Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh gian khổ.

Tuấn Kiệt (tổng hợp)