Anh hùng Thanh niên xung phong – "Vua phá bom" của Chiến dịch Điện Biên Phủ
Cao Xuân Thọ là một trong những chiến sĩ Thanh niên xung phong tiêu biểu trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Ông được mệnh danh là "Vua phá bom" vì trực tiếp chỉ huy và tham gia phá hàng trăm quả bom nổ chậm, góp phần giữ vững tuyến vận tải huyết mạch chi viện cho chiến trường Điện Biên Phủ. Ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân năm 2014.
Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, lực lượng Thanh niên xung phong đã lập nên nhiều chiến công thầm lặng nhưng vô cùng to lớn. Một trong những gương mặt tiêu biểu là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Cao Xuân Thọ – người được đồng đội và nhân dân trìu mến gọi là "Vua phá bom".
Cao Xuân Thọ sinh năm 1926 tại xã Hoằng Giang, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Năm 1946, ông tham gia Đội Tự vệ Thủ đô, sau đó tiếp tục phục vụ trong quân đội và lực lượng Thanh niên xung phong. Với lòng dũng cảm và ý chí sắt đá, ông luôn xung phong nhận những nhiệm vụ nguy hiểm nhất trên chiến trường.
Năm 1953, để chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ, lực lượng Thanh niên xung phong thành lập các đội chuyên trách phá bom nổ chậm nhằm bảo đảm giao thông trên các tuyến vận tải chiến lược. Cao Xuân Thọ được giao làm Đội trưởng Đội phá bom của Đại đội 404, phụ trách khu vực Ngã ba Cò Nòi và đường ngầm Hát Lót (Sơn La) – những trọng điểm bị không quân Pháp đánh phá dữ dội.
Trong những tháng ngày ác liệt, ông vừa chỉ huy vừa trực tiếp xử lý hàng trăm quả bom nổ chậm để mở đường cho bộ đội, dân công và xe vận tải tiến ra mặt trận. Có những lần ông phải ngâm mình trong dòng nước lạnh, tiếp cận bom dưới suối hoặc lao vào khu vực vừa bị máy bay địch oanh tạc để kịp thời thông đường. Mỗi nhiệm vụ đều có thể phải đánh đổi bằng tính mạng, nhưng ông và đồng đội vẫn kiên cường hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.
Do tính chất đặc biệt nguy hiểm của công việc, Cao Xuân Thọ đã nhiều lần được đơn vị làm "lễ truy điệu sống" trước khi lên đường phá bom. Ông còn nhiều lần được gặp Hồ Chí Minh và được Bác trực tiếp khen ngợi, động viên vì những thành tích đặc biệt xuất sắc.
Sau chiến tranh, Cao Xuân Thọ tiếp tục sống giản dị tại quê hương và tích cực tham gia giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Năm 2014, Nhà nước phong tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân để ghi nhận những cống hiến đặc biệt trong Chiến dịch Điện Biên Phủ.
Cuộc đời của Cao Xuân Thọ là biểu tượng của lòng quả cảm, ý chí vượt lên gian khổ và tinh thần "quyết tử để Tổ quốc quyết sinh". Những chiến công của ông đã góp phần bảo đảm mạch máu giao thông cho Chiến dịch Điện Biên Phủ, đóng góp vào thắng lợi lịch sử "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu", đồng thời trở thành nguồn cảm hứng về lòng yêu nước và tinh thần cống hiến cho nhiều thế hệ người Việt Nam.
