Anh hùng Thiếu niên: Kim Đồng
Kim Đồng (tên thật là Nông Văn Dền) là Đội trưởng đầu tiên của Đội Nhi đồng Cứu quốc (nay là Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh). Anh làm nhiệm vụ giao liên, bảo vệ cán bộ cách mạng. Ngày 15/2/1943, trong một lần đi liên lạc về, phát hiện quân Pháp đang phục kích định bao vây cuộc họp của Ban bộ Việt Minh, Kim Đồng đã nhanh trí đánh lạc hướng, dụ địch nổ súng về phía mình. Tiếng súng báo động giúp các cán bộ rút lui an toàn, nhưng Kim Đồng đã anh dũng ngã xuống bên dòng suối Lê-nin khi mới 14
Trong lòng mỗi người dân Việt Nam, cái tên Kim Đồng đã trở nên vô cùng thân thương và kính trọng. Giữa những ngày gian khổ của phong trào chuẩn bị Cách mạng tháng Tám, hình ảnh người thiếu niên giao liên thoăn thoắt băng rừng, vượt suối đã viết nên một bản anh hùng ca bất tử về tinh thần "Tuổi nhỏ chí lớn".
Kim Đồng tên thật là Nông Văn Dền, sinh năm 1929 tại bản Nà Mạ, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng. Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo dân tộc Nùng, ngay từ nhỏ, Dền đã chứng kiến cảnh quê hương bị thực dân Pháp và phát xít Nhật áp bức bóc lột. Sớm hun đúc lòng căm thù giặc, cậu bé đã chủ động tìm cách giúp đỡ các cán bộ cách mạng đang hoạt động bí mật tại chiến khu Pác Bó.
Ngày 15 tháng 5 năm 1941, tại một thung lũng gần bản Nà Mạ, Đội Nhi đồng Cứu quốc (tiền thân của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh ngày nay) được thành lập. Nông Văn Dền vinh dự được bầu làm Đội trưởng đầu tiên và được đặt bí danh là Kim Đồng (nghĩa là Đứa trẻ vàng).
Với vai trò Đội trưởng, Kim Đồng đã cùng các đồng đội của mình làm nhiệm vụ giao liên, chuyển phát thư từ bí mật, đưa đón cán bộ và canh gác các cuộc họp Đảng.
Mưu trí qua mặt giặc: Kim Đồng thường cải trang thành cậu bé đi chăn trâu, đi bẫy chim hoặc đi tìm mua thuốc cho mẹ để dễ dàng di chuyển qua các trạm gác của địch. Có lần bị giặc giữ lại tra hỏi, anh vẫn bình tĩnh, nhanh trí trả lời để giặc không nghi ngờ.
Bảo vệ lãnh tụ: Trong thời gian này, Kim Đồng và các bạn đã nhiều lần tham gia canh gác, bảo vệ an toàn cho các cuộc họp quan trọng của các cán bộ trung ương, đặc biệt là bảo vệ lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc (Bác Hồ) khi Người mới từ nước ngoài trở về nước trực tiếp chỉ đạo cách mạng.
Sáng sớm ngày 15 tháng 2 năm 1943, một sự kiện nguy cấp đã xảy ra. Trong lúc một cuộc họp cán bộ đang diễn ra bí mật tại hang núi, quân Pháp bất ngờ tổ chức một cuộc càn quét lớn, đổ quân bao vây khu vực bản Nà Mạ nhằm bắt sống các chiến sĩ cách mạng.
Đang làm nhiệm vụ canh gác ở vòng ngoài, Kim Đồng phát hiện giặc đang hung hãn tiến vào. Tình thế ngàn cân treo sợi tóc, nếu chạy về báo tin thì không kịp, mà trốn đi thì các chú cán bộ sẽ rơi vào tay giặc. Không một chút do dự, Kim Đồng đã đưa ra một quyết định táo bạo: Chủ động lộ diện để đánh lạc hướng địch.
Anh chạy nhảy trên những tảng đá, giả vờ như một cậu bé đang đuổi bắt chim và cất tiếng gọi to để báo hiệu cho các chú trong hầm. Quân giặc thấy bóng người liền hò hét đuổi theo. Kim Đồng cố gắng chạy thật nhanh, kéo giặc ra xa khu vực họp. Khi nhận ra mình bị lừa, tên quan Pháp tàn nhẫn đã ra lệnh nổ súng.
Kim Đồng trúng đạn và ngã xuống ngay bên bờ suối Lênin, khi dòng máu đỏ của anh hòa vào dòng nước mát của quê hương. Anh hy sinh khi mới 14 tuổi. Nhờ tiếng súng báo hiệu và sự hy sinh cứu nguy của anh, toàn bộ các bộ cách mạng đã kịp thời rút lui an toàn.
Sự hy sinh của Kim Đồng là một tổn thất lớn nhưng đã thổi bùng lên ngọn lửa yêu nước cho hàng triệu thiếu niên Việt Nam.
Danh hiệu cao quý: Năm 1997, Anh hùng liệt sĩ Kim Đồng đã được Đảng và Nhà nước chính thức truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Sống mãi trong lòng thế hệ trẻ: Khu di tích mộ và tượng đài anh hùng Kim Đồng tại Cao Bằng ngày nay trở thành một "địa chỉ đỏ" giáo dục truyền thống. Tên của anh được đặt cho Nhà xuất bản sách thiếu nhi lớn nhất cả nước, cùng hàng ngàn ngôi trường và con phố trải dài từ Bắc chí Nam. Bài hát "Anh Kim Đồng" của nhạc sĩ Phong Nhã vẫn vang lên rộn rã như chính bước chân anh năm nào:
"Hờn căm bao lũ tham tàn phát xít / Dấn bước ra đi Kim Đồng lên chiến khu... Anh Kim Đồng ơi! Anh Kim Đồng ơi! Tuy anh xa rồi, tuy anh xa rồi, gương anh sáng ngời, gương anh sáng ngời, đội ta tiến lên..."
Người anh hùng nhỏ tuổi Kim Đồng đã đi xa, nhưng tinh thần trung thành, dũng cảm và lòng yêu nước của anh thì vẫn luôn là ngọn đuốc sáng soi đường cho các thế hệ học sinh, Đội viên hôm nay. Anh là minh chứng hùng hồn cho thấy: lòng yêu nước và ý chí phụng sự Tổ quốc không bao giờ đợi tuổi.
