Anh hùng thiếu niên quê phường Duy Tiên, tỉnh Ninh Bình
Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh là tổ chức của thiếu nhi Việt Nam được thành lập dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và chủ tịch Hồ Chí Minh. ngày 15/5/1941 Đội nhi đồng Cứu quốc được thành lập tại thôn Nà Mạ xã Trường Hà huyện Hà Quảng tỉnh Cao Bằng với 5 đội viên đầu tiên do anh Nông Văn Dền bí danh là Kim Đồng làm đội trưởng. Trên tinh thần “Tuổi nhỏ làm việc nhỏ”, Đội có nhiệm vụ làm giao thông liên lạc, canh gác bảo vệ các cuộc họp của Đảng, tham gia đánh Tây đuổi Nhật giành độc lập cho nước nhà.
Vâng lời Bác cùng cha anh đi làm cách mạng, đội thiếu niên cứu quốc được thành lập khắp mọi nơi trong cả nước. Những tấm gương anh hùng như anh Kim Đồng làm nhiệm vụ nơi núi rừng Việt Bắc, ngọn đuốc , Vừ A Dính, Võ Thị Sáu hiên ngang đi giữa hai hàng lính, đã thắp lửa cho thiếu nhi cả nước. Và thật tự hào cho thiếu nhi thị xã Duy Tiên chúng ta có anh hùng liệt sĩ thiếu niên Dương Văn Nội, người con của quê hương Duy Tiên, người đã góp phần làm sáng ngời sự vẻ vang của đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh, niềm tự hào của biết bao thế hệ thiếu niên, nhi đồng Việt Nam.
Anh hùng Liệt sỹ thiếu niên Dương Văn Nội, sinh năm 1932, quê ở thôn Lỗ Hà, xã Chuyên Ngoại huyện Duy Tiên tỉnh Hà Nam (nay là phường Duy Tiên, tỉnh Ninh Bình). Dương Văn Nội ham học, ham làm, ham tìm hiểu, rất thông minh, nhanh trí. Cũng như bao thiếu nhi khác, anh cũng hồn nhiên, vô tư, yêu đời, nghe lời cha mẹ, phụ giúp công việc nhà và chăm sóc em.
Lên 10 tuổi, Dương Văn Nội theo gia đình ly hương lên sống ở xóm nghèo phố Khâm Thiên, Hà Nội, bố làm nghề bốc vác ở ga tàu nhưng đã mất sớm vì lao lực, mẹ hết làm phu bát- tê lại quay ra bán hàng nước, cơm nắm nhưng cuộc sống khó khăn hết bị bọn cu lít hoạch họe, lại bị bắt nộp môn bài. Còn ít tuổi nhưng Nội rất thương mẹ, sớm ý thức được trách nhiệm của mình, cùng mẹ kiếm sống để nuôi hai các em
Lớn lên trong bối cảnh đất nước bị xâm lược, chứng kiến cảnh tượng đau thương khi phát xít Nhật áp bức đồng bào mình, điều này dấy lên trong anh lòng căm thù giặc, thôi thúc quyết tâm tham gia cách mạng, đi theo những người cộng sản để tiêu diệt kẻ thù và đánh đuổi thực dân Pháp. Nhà văn Lê Vân đã viết “ một ngọn lửa khát vọng đòi tự do đã bùng cháy trong tâm hồn Nội; từ đó, anh quyết định gia nhập cách mạng, đối đầu với bạo tàn.”
Cách mạng tháng 8 thành công, đất nước độc lập mang theo về cuộc đời tự do. Nhân dân được hất khỏi đôi vai mình cái gánh nặng kìn kĩn suốt mấy mươi năm để ngẩng mặt lên đi. Nhưng niềm vui đất nước giành độc lập chưa được bao lâu, cả dân tộc lại đứng trước nguy cơ thù trong giặc ngoài, giặc đói, giặc dốt.
Là một thiếu niên nhỏ tuổi lúc bấy giờ anh Dương Văn Nội đã nhiệt thành tham gia các lớp Bình dân học vụ. Ánh sáng cách mạng, ý chí, lòng yêu nước của một thiếu niên 13 tuổi đã thôi thúc anh tham gia Đội Thiếu niên cứu quốc Thủ đô, làm liên lạc cho Đại đội tự vệ Thăng Long. Vừa làm liên lạc, vừa trực tiếp chiến đấu, tuy nhỏ tuổi nhưng Dương Văn Nội luôn hăng hái, nhanh nhẹn, mưu trí, dũng cảm và đã lấp được nhiều chiến công, góp phần cho những chiến thắng chung của Đại đội tự vệ Thăng Long.
Cuộc chiến bùng nổ, Dương Văn Nội là một trong những chiến sĩ “cảm tử” ở lại chiến đấu giữa thủ đô, kìm chân giặc để hậu phương có thêm thời gian chuẩn bị cho cuộc kháng chiến lâu dài. Khi các lực lượng vũ trang cuối cùng rút quân khỏi thủ đô cũng là lúc Đại đội tự vệ Thăng Long rút lui về đóng quân ở vùng Sáu Giá tại Yên Sở, Hoài Đức (Hà Nội ngày nay).
Tháng 3 năm 1947, đơn vị Dương Văn Nội được nhận nhiệm vụ chốt giữ khu vực chợ Giang Xá, nơi đây cách Hà Nội 16km, nhằm ngăn quân đội Pháp không lấn chiếm được sang vùng tự do. Sáng ngày 2 tháng 4 năm 1947, khi đoàn xe quân sự của giặc trên đê sông đáy thuộc xã Yên Sở, Hòa Đức anh cùng đồng đội đã được lệnh phục kích tại đây. Trận chiến đấu giữa hai bên xảy ra rất quyết liệt.
Với khẩu súng cũ kĩ, cao gần bằng người anh Dương Văn Nội đã tiêu diệt được 3 tên giặc, làm bọn giặc hoảng loạn,xô nhau chạy tóe vào các ngõ ngách trong làng. Để nhanh chóng báo tin về Ban Chỉ huy đại đội đóng ở làng Dương Liễu bên cạnh xin tiếp viện, hỗ trợ cho những chiến sĩ Thăng Long đang còn quyết tâm trụ lại diệt giặc đến cùng.
Trong bão táp của trận càn lớn, với một cây súng trường đơn sơ, nhưng trong lòng anh chứa đựng cả một quả tim dũng cảm và khát khao bảo vệ Tổ quốc, Dương Văn Nội đã dũng cảm lao vút ra, băng qua cánh đồ ng lúa đang thì con gái lên xanh ngắt.
Giữa cánh đồng mênh mông, Gió đồng thổi lộng. Anh có cảm giác mình đang bay, đang bay. Nhưng ulijlbỗng chân như bước hẫng. Có tiếng súng. Đau nhói ở ngực. Và anh ngã xuống. Hôm ấy là ngày 02 tháng 4 năm 1947, Khi đó anh mới bước sang tuổi 15 xuân xanh
Ghi nhận công lao và tôn vinh sự hy sinh dũng cảm của anh Dương Văn Nội, chính phủ Việt Nam đã truy tặng Huân chương chiến công hạng 2, Đảng và Nhà nước ta đã truy tặng Huân chương chiến thắng hạng Ba, Bằng Tổ quốc ghi công số 4106 ngày 5/5/1958. Đặc biệt tháng 3 năm 1997, sau 50 năm hy sinh, anh đã được truy tặng danh hiệu cao quý: “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân”. Như vậy cùng với Kim Đồng và Phạm Ngọc Đa, Dương Văn Nội đã trở thành một trong ba thiếu niên đầu tiên của Việt Nam được nhận danh hiệu anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
Khắc ghi sự cống hiến, hy sinh to lớn của anh Dương Văn Nội, đồng thời làm nơi giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ, Duy Tiên đã đầu tư xây dựng Đài tưởng niệm Anh hùng Liệt sĩ thiếu niên Dương Văn Nội với diện tích 370m2 và bức tượng cao 1,55m bằng đúng với chiều cao của anh, phía sau là 15 cây hoàng lan tượng trưng cho 15 tuổi khi anh hy sinh đặt tại khuôn viên Trường Tiểu học xã Chuyên Ngoại- cũng là quê hương của anh Dương Văn Nội. Nơi đây không chỉ là nơi giáo dục truyền thống cho thiếu nhi thị xã mà còn đón nhiều đoàn viên, thanh thiếu nhi trên địa bàn tỉnh đến tham quan, tìm hiểu, học tập và ôn lại truyền thống.
