Anh hùng thuyền chài sông Vàm Cỏ

Anh hùng thuyền chài sông Vàm Cỏ

Trước khi chết Nguyễn Trung Trực đòi mở trói, không bịt mắt để ông nhìn đồng bào rồi dõng dạc hô lớn “Bao giờ Tây nhổ hết cỏ nước Nam mới hết người Nam đánh Tây”. Rõ ràng khí phách tiền nhân anh hùng Trần Bình Trọng “Thà làm quỷ nước Nam còn hơn làm vương đất Bắc”.

Chàng trai thuyền chài đốt cháy đánh chìm tàu Tây, xuôi ngược khắp ba tỉnh miền Đông làm dậy lên khí thế chống giặc Pháp. Lại chuyển về miền Tây, vẫy vùng khắp chốn Hà Tiên, Kiên Lương, Tà Niên, Miệt Thứ... Đánh chiếm Rạch Giá, giặc Tây kinh hoàng. Rút về Hòn Chông - Kiên Lương. Rời bỏ đất liền, chọn biển đảo xa xôi, sống mái với giặc.

Hào hùng và đau thương! Chàng trai 24 tuổi lập chiến công lẫy lừng. Hỡi ơi! 30 tuổi đã hy sinh cho Tổ quốc.

Vàm Nhựt Tảo

Vàm Nhựt Tảo sông nhỏ đổ vào sông Cái. Dòng Nhựt Tảo nước trong xanh, dòng chảy êm đềm, lục bình bông tím lềnh bềnh, bần rậm hai bên bờ. Xa xa sông Vàm Cỏ Đông mênh mông, dầy đặc các bụi lục bình xanh mướt trôi phăng phăng.

Nơi đây chàng trai làng chài cùng nghĩa quân với hai chiếc ghe lúa thô sơ đốt cháy đánh chìm tàu Tây. Chiến công Vàm Nhựt Tảo làm nức lòng dân, thêm sức mạnh cho 3 tỉnh miền Đông. Nổi bật là trận Cần Giuộc. Nhớ lại Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc (cụ Đồ Chiểu):

“Khá thương thay:
Vốn chẳng phải quân cơ, quân vệ, theo dòng ở lính diễn binh;
Chẳng qua là dân ấp, dân lân, mến nghĩa làm quân chiêu mộ.
Mười tám ban võ nghệ, nào đợi tập rèn;
Chín chục trận binh thư, đâu chờ bày bố.

Ngoài cật có một manh áo vải, nào đợi đeo bao tấu bầu ngòi;
Trong tay cầm một ngọn tầm vông, chi nài sắm dao tu nón gõ (…)
Kẻ đâm ngang, người chém dọc, làm cho mã tà ma ní hồn kinh;
Bọn hè trước, lũ ó sau, trối kệ tàu thiếc tàu đồng súng nổ...”

Vàm Nhựt Tảo đốt cháy tàu Tây 

Tàu sắt L’Espérance (Hy Vọng), đang tuần tiễu tại khu vực Vàm Nhựt Tảo. Sáng ngày 10.12.1861, sau khi bố trí lực lượng phục kích trên bờ và dụ một bộ phận quân địch rời khỏi tàu, Nguyễn Trung Trực đã cùng nghĩa quân lên chiếc ghe giả buôn lúa tiến sát tàu địch. Bất ngờ giết lính gác, nghĩa quân tràn lên đốt tàu, tàu chìm xuống đáy sông. 

Đền tưởng niệm anh hùng Nguyễn Trung Trực trong Khu di tích Vàm Nhựt Tảo

Đền thờ Nguyễn Trung Trực được xây dựng theo kiến trúc truyền thống của đình làng Nam bộ, gian thờ chính thờ Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực với bức tượng bán thân đức ông bằng đồng với đầy đủ nét uy nghiêm, thần thái hùng dũng, khí tiết của một trang anh hùng vì nước quên mình

Trong khuôn viên còn có nhà văn bia ghi lại chiến công tại Vàm Nhựt Tảo của ông nhằm lưu danh hậu thế. Mô hình chiến hạm Hy Vọng được đặt giữa sân KDT như một lời nhắc nhở hậu thế về chiến công oanh liệt năm xưa.

Mô hình chiến hạm Hy Vọng được đặt giữa sân khu di tích như một lời nhắc nhở hậu thế về chiến công oanh liệt năm xưa

Chàng trai thuyền chài

Nguyễn Văn Lịch (Nguyễn Trung Trực) vốn xuất thân là chàng trai làng chài ở Xóm Nghề, nay thuộc xã Thạnh Đức, huyện Bến Lức. Từ thuở thiếu niên, ông đã chứng tỏ bản thân là người giỏi võ nghệ, khiêm nhường lại có lòng căm thù giặc sâu sắc. Khi giặc Pháp từng bước xâm chiếm miền Nam, Nguyễn Trung Trực về đầu quân cho Trương Định. Ông đã chứng minh mình là một vị tướng tài ba, lập được nhiều chiến công được lưu danh hậu thế:

Hỏa hồng Nhựt Tảo oanh thiên địa

Kiếm bạt Kiên Giang khấp quỷ thần

Chàng trai làng chài Nguyễn Văn Lịch (Nguyễn Trung Trực) đã cùng với nghĩa quân đốt cháy chiến hạm Hy Vọng trên sông Vàm Cỏ Đông. Được sự giúp sức của người dân và các hương chức làng Nhựt Tảo, Nguyễn Trung Trực đã tiếp cận và nghiên cứu kỹ việc bố trí canh gác, hỏa lực trên tàu, vạch ra kế hoạch chi tiết cho trận đánh. Ông và nghĩa quân giả làm người buôn lúa, áp sát tàu để xin giấy thông hành, sau đó bất ngờ tấn công đánh úp tàu, tiêu diệt gần như toàn bộ quân lính trên tàu và đốt cháy đồn binh cơ động của thực dân Pháp lúc bấy giờ.

Chiến công đó của ông đã làm nức lòng dân và tiếp thêm sức mạnh cho các phong trào khác ở 3 tỉnh miền Đông mà nổi bật là trận đánh tại Cần Giuộc đã đi vào áng văn chương bất tử Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc của Nguyễn Đình Chiểu. Cũng từ trận đánh đó, Nguyễn Trung Trực trở thành nỗi ám ảnh của địch thời bấy giờ. Đầu ông được treo giá 18 vạn quan tiền. Ông lui về Kiên Giang tiếp tục chiến đấu và lập thêm nhiều chiến công, trong đó có trận “Kiếm bạt Kiên Giang khấp quỷ thần”.

Nguyễn Trung Trực là một vị Anh hùng dân tộc, sự hy sinh của ông được hậu thế tri ân. Ngày nay, tại lễ giỗ ông hàng năm ở Vàm Nhựt Tảo có hàng ngàn người đến viếng. Có nhiều người đến vì muốn tìm về tận nơi quê quán đức ông, người đã vị quốc vong thân trong thời thế đất nước còn lắm điêu linh.

Theo việc binh nhung thuở trẻ trai,

Phong trần hăng hái tuốt gươm mài,

Anh hùng gặp phải hồi không đất,

Thù hận chang chang chẳng đội trời.

(bài thơ Tuyệt mệnh của Nguyễn Trung Trực theo bản dịch của Đông Hồ)

Ảnh tư liệu