Anh hùng Tô Vĩnh Diện

Trong chiến dịch Điện Biên Phủ (1954), địa hình đồi núi dốc đứng, trùng điệp cùng hệ thống vực sâu hiểm trở tại vùng Tây Bắc đã biến việc vận chuyển, bố trí trận địa hỏa lực thành một thử thách vô cùng khắc nghiệt đối với quân và dân ta. Thời bấy giờ, khi phương tiện cơ giới chưa thể tiếp cận do mạng lưới đường sá chưa được khai phá và để đảm bảo tính bảo mật tuyệt đối trước tai mắt không quân Pháp, những khẩu pháo cao xạ nặng hàng tấn phải được di chuyển hoàn toàn bằng sức người. Những chiến sĩ pháo binh dũng cảm, dưới sự chỉ huy mật của bộ tổng tư lệnh, đã phải dùng đôi vai trần, những sợi dây tời thô sơ cùng ý chí sắt đá để nhích từng xentimét pháo vượt qua những con dốc dựng đứng, có nơi lên tới hơn 60 độ.

Chiến dịch ban đầu dự kiến theo phương châm "Đánh nhanh thắng nhanh", nhưng sau khi phân tích kỹ tình hình thực địa, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đưa ra quyết định lịch sử: thay đổi phương châm sang "Đánh chắc tiến chắc". Điều này đồng nghĩa với việc toàn bộ các đơn vị phải thực hiện một nhiệm vụ cực kỳ gian khổ là kéo pháo ngược trở ra vị trí tập kết ban đầu để chuẩn bị lại từ đầu. Chính trong bối cảnh gian nan, mệt mỏi sau nhiều đêm thức trắng ròng rã ấy, một biểu tượng bất tử về lòng quả cảm đã ra đời.

Đêm ngày 1 tháng 2 năm 1954, trời sương mù dày đặc, đường dốc trơn trượt mấp mô. Đơn vị của Tô Vĩnh Diện chịu trách nhiệm đưa khẩu pháo cao xạ 37mm số 3 đi qua khu vực đèo Chuối đầy nguy hiểm. Khi khẩu pháo đang được từ từ thả xuống một con dốc dài và có độ nghiêng lớn, một tai nạn kinh hoàng đã xảy ra: sợi dây tời chính bất ngờ bị đứt phựt do sức căng quá tải. Mất đi lực giữ, khối thép nặng hơn 2 tấn lập tiếp biến thành một con quái vật lao dốc tự do với tốc độ chóng mặt, cuốn phăng mọi chướng ngại vật hướng thẳng xuống vực sâu.

Tình thế lúc ấy diễn ra chỉ trong vài phần ba giây ngắn ngủi và vô cùng hỗn loạn. Nếu khẩu pháo đắt giá - vốn là tài sản chiến lược được toàn quân chắt chiu, gom góp từ những nguồn viện trợ xương máu - rơi xuống vực, nó sẽ hoàn toàn bị phá hủy, phá hỏng kế hoạch tác chiến phòng không của toàn chiến dịch. Đáng sợ hơn, ở phía dưới cung đường dốc, hàng chục chiến sĩ, đồng đội của anh đang dồn sức chặn giữ các vị trí khác, chắc chắn sẽ bị khối thép khổng lồ này nghiền nát.

Trong tích tắc sinh tử nghẹt thở đó, khi lằn ranh giữa sự sống cá nhân và sự an nguy của đồng đội, vũ khí trở nên mong manh nhất, người khẩu đội trưởng Tô Vĩnh Diện đã không một chút đắn đo, do dự. Bản năng của người lính cách mạng anh hùng đã thôi thúc anh hành động vượt lên trên quy luật sinh tồn thông thường. Anh dõng dạc hô lớn một tiếng vang vọng núi rừng: "Thà hy sinh, quyết bảo vệ pháo!", rồi bằng một động tác dứt khoát, anh lao thẳng cả thân hình trẻ tuổi của mình vào giữa bánh xe pháo và vách núi chông chênh.

Một tiếng động lớn vang lên giữa đêm đen, thân thể của người chiến sĩ đã trở thành một chiếc chêm bằng xương bằng thịt, tạo ra một lực cản định mệnh chặn đứng đà lao hung hãn của khẩu pháo cao xạ. Khối thép nặng hơn 2 tấn khựng lại ngay bên bờ vực thẳm trong sự bàng hoàng, xúc động nghẹn ngào của toàn tiểu đội. Vũ khí được bảo toàn nguyên vẹn, tính mạng của những người đồng đội phía dưới được cứu sống trong gang tấc.