ANH HÙNG TÔ VĨNH DIỆN
Trong chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử, việc đưa những khẩu pháo nặng hàng tấn qua những đèo cao, vực sâu thăm thẳm vào chiến trường là một kỳ tích vô tiền khoáng hậu của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trên những con đường kéo pháo gian khổ và hiểm trở ấy, tấm gương hy sinh quên mình của Anh hùng Tô Vĩnh Diện đã đi vào lịch sử như một biểu tượng cao đẹp về tinh thần trách nhiệm và lòng yêu nước sắt đá.
Tô Vĩnh Diện sinh năm 1924 tại xã Nông Trường, huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo, từ nhỏ anh đã phải bươn chải làm thuê để phụ giúp gia đình. Năm 1946, khi cuộc kháng chiến chống Pháp bùng nổ, anh tham gia lực lượng dân quân địa phương, sau đó đến năm 1949 thì chính thức xung phong nhập ngũ vào bộ đội chủ lực.
Trong quân ngũ, Tô Vĩnh Diện luôn thể hiện phẩm chất gương mẫu, cần cù và hết lòng vì đồng đội. Tháng 5 năm 1953, khi Quân đội ta thành lập Đại đoàn Pháo cao xạ 367 để chuẩn bị cho những trận đánh lớn, anh được điều động làm Khẩu đội trưởng thuộc Đại đội 827, Tiểu đoàn 394. Đây là đơn vị quản lý loại pháo cao xạ 37mm – một trong những vũ khí hiện đại và đắt giá nhất của quân ta thời bấy giờ, đòi hỏi công sức bảo vệ vô cùng nghiêm ngặt.
Đầu năm 1954, đơn vị của Tô Vĩnh Diện nhận lệnh tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ. Để chuẩn bị cho trận đánh, các chiến sĩ phải dùng sức người kéo những khẩu pháo nặng hơn hai tấn vượt qua hàng chục kilômét đường núi hiểm trở, dốc đứng, vực sâu trong điều kiện thời tiết giá lạnh và sự bắn phá gắt gao của không quân Pháp.
Đêm ngày 1 tháng 2 năm 1954, trên đường kéo pháo ra vị trí tập kết theo mệnh lệnh thay đổi phương án tác chiến của Bộ Chỉ huy chiến dịch, khẩu đội của Tô Vĩnh Diện phải di chuyển qua dốc Suối Chuối – một đoạn dốc nguy hiểm với độ dốc đứng và bên cạnh là vực sâu thăm thẳm. Trời mưa phún, đường trơn trượt như mỡ. Trong lúc đang xuống dốc, dây tời kéo pháo bất ngờ bị đứt. Khẩu pháo nặng hơn hai tấn mất đà lao nhanh xuống vực, kéo theo các chiến sĩ đang bám giữ.
Trong giây phút sinh tử nghìn cân treo sợi tóc, không một chút chần chừ, Tô Vĩnh Diện hô lớn: "Thà hy sinh chứ quyết không để mất pháo!" Rồi anh buông tay lái, dũng cảm lao thẳng thân mình vào trước bánh pháo đang lao dốc.
Thân hình của người chiến sĩ trẻ đã trở thành gờ chèn sống, làm giảm tốc độ lao của khẩu pháo, giúp đồng đội kịp thời lao đến dùng chèn gỗ khống chế, giữ chặt khẩu pháo nằm lại an toàn ngay trên bờ vực thẳm. Khi đồng đội nâng khẩu pháo lên để cứu anh out ra, Tô Vĩnh Diện đã bị thương rất nặng. Trước khi trút hơi thở cuối cùng, anh chỉ kịp hỏi đồng đội một câu thều thào nhưng đầy tha thiết: "Pháo có việc gì không các đồng chí?"
Sự hy sinh lẫm liệt của Tô Vĩnh Diện khi mới 30 tuổi đã cổ vũ mạnh mẽ tinh thần chiến đấu của toàn thể lực lượng kéo pháo trên chiến trường Điện Biên Phủ. Ngày 7 tháng 5 năm 1955, Tô Vĩnh Diện được Chủ tịch nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Quân công hạng Nhì.
