ANH HÙNG TÔ VĨNH DIỆN: KHÚC TRÁNG CA GIỮ PHÁO BẤT TỬ TRÊN ĐÈO PHA ĐIN

Mỗi khi nhắc đến chiến thắng Điện Biên Phủ lừng lẫy năm châu, người ta không chỉ nhớ đến những chiến thuật quân sự tài tình mà còn nghiêng mình trước những tấm gương hy sinh oanh liệt của các chiến sĩ ngoài mặt trận. Giữa muôn vàn chiến công hiển hách ấy, hình ảnh Anh hùng Tô Vĩnh Diện lấy thân mình chèn pháo, quyết không cho vũ khí của quân đội rơi xuống vực thẳm đã trở thành một tượng đài bất tử, biểu tượng cho tinh thần ý chí sắt đá của thế hệ thanh niên thời đại Hồ Chí Minh.

Anh hùng Tô Vĩnh Diện sinh năm 1924 trong một gia đình nông dân nghèo tại xã Định Tiến, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa. Lớn lên trong cảnh đất nước bị gông xiềng nô dịch, anh sớm thấu hiểu nỗi khổ nhục của người dân mất nước. Năm 1946, khi tiếng súng kháng chiến toàn quốc bùng nổ, người thanh niên đất Lam Sơn ấy đã hăng hái tham gia lực lượng dân quân tự vệ tại địa phương. Đến năm 1950, anh chính thức nhập ngũ vào bộ đội chủ lực, bắt đầu cuộc đời binh nghiệp đầy gian khổ nhưng vô cùng vinh quang.

Nhờ tinh thần trách nhiệm cao và sự điềm tĩnh, mưu trí, đầu năm 1953, khi quân đội ta thành lập các đơn vị pháo cao xạ pháo binh đầu tiên để chuẩn bị cho trận quyết chiến chiến lược, Tô Vĩnh Diện được điều động làm Tiểu đội trưởng thuộc Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung đoàn pháo cao xạ 367. Anh cùng đơn vị sang nước bạn huấn luyện, làm quen với những khẩu cao xạ pháo hạng nặng – loại vũ khí sẽ giáng những đòn sấm sét xuống không quân thực dân Pháp tại lòng chảo Điện Biên.

Mùa đông năm 1953, đơn vị của anh nhận lệnh bí mật hành quân về nước, hướng thẳng lên chiến trường Tây Bắc. Nhiệm vụ kéo những khẩu pháo nặng hàng tấn vượt qua hàng trăm kilômét đường đèo dốc, núi cao hiểm trở bằng sức người là một thử thách tưởng chừng không thể vượt qua. Những con dốc cao vút, những bờ vực sâu thăm thẳm trên cung đường đèo Pha Đin lộng gió luôn rình rập hiểm nguy. Với cương vị tiểu đội trưởng, Tô Vĩnh Diện luôn đi đầu trong những đoạn đường khó khăn nhất, liên tục động viên, cổ vũ tinh thần đồng đội giữ vững tay dây kéo pháo.

Đêm ngày 1 tháng 2 năm 1954, đơn vị của anh nhận lệnh kéo pháo ra khỏi trận địa để bảo đảm bí mật theo phương châm chiến lược mới "đánh chắc, tiến chắc". Đường kéo pháo ra còn gian khổ và nguy hiểm hơn lúc kéo vào do trời tối tăm, đường trơn trượt bởi sương mù và mưa núi. Khi khẩu pháo cao xạ đang được di chuyển qua một đoạn dốc cao gần 60 độ cực kỳ nguy hiểm, một tình huống bất ngờ đã xảy ra: dây tời chính bị đứt, khẩu pháo nặng hơn hai tấn mất đà lao nhanh xuống dốc hướng về phía vực sâu.

Trong khoảnh khắc sinh tử ấy, khẩu pháo có nguy cơ bị rơi xuống vực thẳm và kéo theo cả tính mạng của các chiến sĩ đang giữ dây tời. Không một chút ngần ngại, bất chấp hiểm nguy đến tính mạng, Tiểu đội trưởng Tô Vĩnh Diện đã buông tay tời, lao thẳng người lên phía trước, dùng chính thân hình của mình chèn vào bánh pháo để giảm tốc độ lăn. Hành động quả cảm phi thường của anh đã làm khẩu pháo khựng lại, lệch hướng chệch vào vách núi bên đường.

Khẩu pháo quý giá của quân đội đã được bảo vệ nguyên vẹn, tính mạng của các đồng đội được cứu sống trong gang tấc. Tuy nhiên, do bị khối sắt thép nặng hàng tấn đè lên, anh đã bị thương rất nặng. Khi đồng đội lao đến bên cạnh, hơi thở của anh đã yếu dần, nhưng anh vẫn dồn chút sức lực cuối cùng để hỏi một câu làm nghẹn ngào nước mắt bao người: "Pháo có sao không các đồng chí?". Anh anh dũng hy sinh ngay trên mặt trận vào đêm mùng 1 rạng sáng ngày 2 tháng 2 năm 1954, khi tuổi đời vừa tròn 30.

Sự hy sinh quên mình của anh hùng Tô Vĩnh Diện đã trở thành một cú hích tinh thần vô cùng lớn lao, thổi bùng ngọn lửa quyết tâm cho toàn thể lực lượng pháo binh lúc bấy giờ. Ghi nhận chiến công đặc biệt xuất sắc này, ngày 7 tháng 5 năm 1956, anh đã được Chủ tịch nước truy tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân, trở thành một trong những người đầu tiên của binh chủng pháo cao xạ nhận danh hiệu này.

Hơn bảy mươi năm đã lùi xa vào quá khứ, những cung đường kéo pháo năm xưa giờ đây đã trở thành những chứng tích lịch sử oai hùng. Tên tuổi của Anh hùng Tô Vĩnh Diện đã được trang trọng đặt cho nhiều trường học, đường phố trên khắp cả nước. Câu chuyện về người chiến sĩ chèn pháo năm ấy mãi là bài học sâu sắc, là ngọn đuốc soi sáng tinh thần trách nhiệm, lòng quả cảm và tình yêu Tổ quốc vô bờ bến cho thế hệ trẻ hôm nay trên hành trình xây dựng đất nước Việt Nam hòa bình, thịnh vượng và phát triển.