Anh hùng Tô Vĩnh Diện – "Khúc tráng ca lấy thân chèn pháo" nơi vách núi Điện Biên

Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 là một cuộc đọ sức toàn diện và cực kỳ gay gắt giữa quân đội ta và thực dân Pháp. Để chuẩn bị cho trận quyết chiến chiến lược này, đại quân của ta phải đối mặt với một thử thách tưởng chừng như không thể: Kéo những khẩu pháo cao xạ nặng hàng tấn qua các dốc núi cao dựng đứng, trơn trượt của vùng Tây Bắc bằng chính sức người và những sợi dây tời thô sơ, trong điều kiện đêm tối và sương mù dày đặc.

Tô Vĩnh Diện (sinh năm 1924, quê ở Thanh Hóa) khi ấy là Khẩu đội trưởng khẩu đội pháo cao xạ thuộc Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Đại đoàn 351. Đêm ngày 1 tháng 2 năm 1954, đơn vị của anh được lệnh kéo pháo từ trên đỉnh dốc chuối xuống hạ lưu để chuyển quân vị trí chiến đấu. Con dốc có độ nghiêng lên tới 45 độ, hẹp, quanh co và bên cạnh là vực sâu thăm thẳm.

Khi khẩu pháo đang được điều khiển xuống dốc, một tình huống hiểm nghèo bất ngờ xảy ra: Dây tời chính bị đứt do sức nặng quá lớn. Khẩu pháo cao xạ nặng hơn 2,4 tấn bắt đầu lao tự do xuống dốc với tốc độ chóng mặt, kéo theo cả những chiến sĩ đang giữ dây. Giữa lằn ranh sinh tử, nếu khẩu pháo lao xuống vực, không chỉ tài sản vô giá của quân đội bị hủy hoại, mà kế hoạch tác chiến của toàn chiến dịch cũng sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Không một giây chần chừ, không một chút tính toán đến mạng sống của bản thân, Tô Vĩnh Diện đã buông tay khỏi dây kéo, lao thẳng người vào bánh pháo. Anh dùng chính cơ thể bằng xương bằng thịt của mình làm vật cản, kìm tốc độ trôi của khối thép khổng lồ. Hành động quả cảm của anh đã tạo ra một khoảng khắc khựng lại vô cùng quý giá, giúp các đồng chí trong khẩu đội kịp thời ôm những khúc gỗ lớn chèn chặt vào bánh pháo, giữ khẩu pháo đứng yên ngay bên bờ vực thẳm.

Khẩu pháo được bảo vệ nguyên vẹn, nhưng anh hùng Tô Vĩnh Diện đã bị bánh pháo nặng hàng tấn đè lên ngực, gây trọng thương. Khi đồng đội nghẹn ngào bế anh ra khỏi gầm pháo, hơi thở đã yếu ớt, nhưng người chiến sĩ ấy không hề than khóc về nỗi đau thể xác. Anh chỉ thều thào hỏi một câu duy nhất: "Pháo có việc gì không?". Nhận được cái gật đầu trong nước mắt của đồng đội, anh mỉm cười và trút hơi thở cuối cùng ở tuổi 30. Sự hy sinh của anh đã trở thành biểu tượng cao đẹp nhất cho khẩu hiệu "Yêu pháo như yêu con, quý đạn như quý máu".