Anh hùng Tô Vĩnh Diện - Lấy thân mình cứu pháo

Trong những năm tháng kháng chiến chống Pháp trường kỳ, hành động dũng cảm lấy thân mình chèn bánh pháo của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Tô Vĩnh Diện đã trở thành biểu tượng bất tử về chí khí kiên cường và lòng hy sinh quên mình vì Tổ quốc.

Tô Vĩnh Diện sinh năm 1924 trong một gia đình nghèo tại xã Nông Trường, huyện Nông Cống (nay thuộc huyện Triệu Sơn), tỉnh Thanh Hóa. Lên 8 tuổi, anh đã phải đi ở cho địa chủ, chịu bao áp bức bất công. Năm 1946, anh tham gia dân quân địa phương và đến năm 1949 xung phong vào bộ đội chính quy.

Tháng 5/1953, anh được tuyển chọn tham gia lực lượng pháo cao xạ đầu tiên và sang Nam Ninh (Trung Quốc) huấn luyện. Tháng 12/1953, anh trở về nước hành quân lên Điện Biên Phủ, giữ chức Tiểu đội trưởng pháo cao xạ 37mm thuộc Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung đoàn 367.

Trải qua chặng đường hành quân cơ động hơn 1.000km tới vị trí tập kết, Tô Vĩnh Diện luôn gương mẫu nhận những công việc nặng nề nhất. Khi bộ đội kéo pháo bằng sức người vượt qua núi cao vực sâu, anh luôn xung phong giữ càng lái để bảo đảm an toàn cho pháo.

Để bảo đảm chiến dịch chắc thắng, ngày 26/1/1954, Bộ Chỉ huy chuyển phương châm tác chiến sang "Đánh chắc, tiến chắc". Các đơn vị nhận lệnh kéo pháo ra – một nhiệm vụ gay go và nguy hiểm gấp bội. Anh tiếp tục xung phong ở những vị trí trắc trở nhất để giữ vững niềm tin cho đồng đội.

Đêm 1/2/1954, dưới làn mưa rừng trơn trượt, khẩu pháo phải qua dốc Chuối có độ nghiêng lên tới 70 độ. Tô Vĩnh Diện cùng đồng chí Ty xung phong lái pháo. Bất ngờ, dây tời bị đứt, pháo lao nhanh xuống dốc; tiếp đó một dây kéo nữa lại đứt hất đồng chí Ty xuống suối.

Trong giây phút nghìn cân treo sợi tóc, Tô Vĩnh Diện hô vang: "Thà hy sinh, quyết bảo vệ pháo!" rồi dũng cảm lao gieo mình chèn trước bánh xe pháo đang đà lao xuống. Khẩu pháo vướng thân anh, nghiêng dựa vào sườn núi và dừng hẳn. Khi được đồng đội ứng cứu đưa ra ngoài, anh chỉ kịp hỏi: "Pháo có việc gì không?" rồi trút hơi thở cuối cùng vào lúc 2 giờ 30 phút sáng.

Tấm gương hy sinh của anh đã thổi bùng ngọn lửa quyết chiến quyết thắng trên toàn mặt trận. Ngày 7/5/1956, anh được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Ngày nay, những kỷ vật đơn sơ như con dao rẫy, bi đông, bát sắt, chiếc áo bông của anh được trưng bày tại Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ. Khẩu pháo 37mm số hiệu 510681 gắn liền với sự kiện lịch sử ấy đã trở thành Bảo vật quốc gia. Hài cốt anh yên nghỉ tại Nghĩa trang đồi A1, còn tên tuổi Anh hùng Tô Vĩnh Diện mãi mãi được khắc ghi trên khắp các tuyến đường, mái trường Việt Nam.