ANH HÙNG TÔ VĨNH DIỆN – NGƯỜI DÙNG THÂN MÌNH CỨU PHÁO
Hoàng Nguyễn Mai Anh
Tô Vĩnh Diện (1924–1954) quê ở xã Nông Trường, huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa. Ông xuất thân trong một gia đình nghèo và từng phải đi ở từ nhỏ. Sau Cách mạng Tháng Tám, ông tham gia dân quân địa phương, đến năm 1949 xung phong vào bộ đội.
Tháng 5-1953, các đơn vị pháo cao xạ được xây dựng để chuẩn bị cho những trận chiến lớn. Tô Vĩnh Diện được điều làm Tiểu đội trưởng một đơn vị pháo cao xạ.
Đầu năm 1954, đơn vị của ông được lệnh đưa pháo vào khu vực Điện Biên Phủ.
Việc kéo pháo trên địa hình Tây Bắc vô cùng khó khăn. Pháo nặng, đường dốc và nhiều đoạn hiểm trở. Bộ đội phải dùng sức người và các phương tiện hỗ trợ để đưa pháo qua núi.
Trong quá trình kéo pháo, đơn vị nhận được quyết định thay đổi phương án tác chiến và phải kéo pháo ra.
Đêm 1-2-1954, tại khu vực Dốc Chuối, khi đang kéo pháo xuống dốc, dây tời bất ngờ bị đứt. Khẩu pháo nặng hơn hai tấn bắt đầu lao về phía vực.
Tô Vĩnh Diện đang ở phía trước, phụ trách điều khiển càng pháo. Trong tình huống khẩn cấp, ông dùng sức mình ghì và hướng càng pháo vào phía vách núi để ngăn khẩu pháo lao xuống vực.
Khẩu pháo được giữ lại nhưng Tô Vĩnh Diện bị bánh pháo đè lên người và hy sinh.
Theo hồi ức của đồng đội, trong những giây phút cuối cùng, ông vẫn hỏi:
“Pháo có sao không?”
Câu hỏi ấy trở thành biểu tượng cho tinh thần đặt nhiệm vụ và đồng đội lên trên sự an toàn của bản thân.
Tô Vĩnh Diện được truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND và trở thành một trong những biểu tượng tiêu biểu nhất của Chiến dịch Điện Biên Phủ.
