Anh hùng Tôn Minh Lai
Tháng 3/1947, Tôn Minh Lai tham gia cách mạng, nhập ngũ và được phân công làm giao liên, trinh sát nắm tình hình địch tại thị xã Rạch Giá. Sau đó ông được điều về Văn phòng Quân khu 9 và được kết nạp Đảng năm 1948. Với khả năng cải trang và nắm địa bàn, ông thường sử dụng những vỏ bọc rất bình thường như người bán thuốc, bán bánh mì hoặc người thu mua chai lọ, sắt vụn để tiếp cận các khu vực quân sự của đối phương. Từ những hoạt động tưởng như rất đời thường đó, ông thu thập tin tức, vẽ sơ đồ doanh trại, theo dõi lực lượng và nhận tài liệu từ các cơ sở cách mạng rồi chuyển về căn cứ an toàn.
Sau năm 1954, theo yêu cầu của tổ chức, Tôn Minh Lai ở lại miền Nam tiếp tục hoạt động giao liên tình báo trong nội thành Sài Gòn. Ông sử dụng chiếc xích lô làm phương tiện hoạt động, đồng thời biến nó thành một lớp vỏ bọc tự nhiên để đưa đón cán bộ, vận chuyển tài liệu và phim ảnh. Trong thời gian hoạt động với mật danh M.40, ông đã thu thập và chuyển về căn cứ nhiều tài liệu có giá trị về kế hoạch quân sự, kế hoạch AB hằng năm của Mỹ - ngụy, kế hoạch phản kích sau Mậu Thân 1968, các cuộc hành quân của địch trong chiến dịch Đường 9 - Nam Lào và kế hoạch đánh phá miền Bắc bằng không quân. Những thông tin này được sử dụng làm nguồn tư liệu phục vụ công tác nghiên cứu, đánh giá tình hình và chỉ đạo chiến lược.
Cuối năm 1974 và đầu năm 1975, khi cuộc kháng chiến bước vào giai đoạn quyết định, Tôn Minh Lai tiếp tục thực hiện nhiệm vụ tình báo trong nội thành. Theo tư liệu của Thành ủy Thủ Dầu Một, ông đã khéo léo đưa tấm bản đồ Sài Gòn - Gia Định có đánh dấu vị trí quân Mỹ, ngụy quân, ngụy quyền và các mục tiêu quan trọng ra căn cứ, phục vụ cấp trên nghiên cứu và chỉ đạo lực lượng tiến vào Sài Gòn đúng hướng, đúng mục tiêu. Ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân ngày 6/11/1978. Tôn Minh Lai qua đời năm 1992. Cuộc đời hoạt động bí mật của ông được ghi lại như một trường hợp tiêu biểu của lực lượng giao liên tình báo trong lòng địch; chiếc xích lô biển số 1938 từng được ông sử dụng hiện được giới thiệu như một hiện vật gắn với hoạt động tình báo thời chiến
