Anh hùng Trần Can

Đồng chí Trần Can sinh năm 1931 tại xã Sơn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Từ nhỏ, đồng chí đã sớm nuôi dưỡng khát vọng lên đường đánh giặc, giải phóng quê hương. Tháng 5 năm 1951, Trần Can xung phong nhập ngũ, được biên chế vào Trung đoàn 209, Đại đoàn 312 (nay là Sư đoàn 312, Quân đoàn 1). Trong quá trình chiến đấu, đồng chí luôn thể hiện tinh thần dũng cảm, mưu trí, dù trong hoàn cảnh gian khổ, ác liệt vẫn kiên quyết xung phong đi đầu, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.

Năm 1952, trong Chiến dịch Tây Bắc, tại trận đánh Bản Hoa, Trần Can làm nhiệm vụ xung kích, dùng thủ pháo tiêu diệt các ụ súng địch, mở đường cho đơn vị tiến công. Khi tiểu đội bị thương vong nặng, đồng chí đã chủ động hiệp đồng với các đơn vị bạn, trực tiếp chỉ huy tổ chiến đấu tiêu diệt ba ụ súng, đánh thẳng vào sở chỉ huy địch, bắt sống 22 tên, thu 17 khẩu súng các loại. Với những chiến công xuất sắc, Trần Can trở thành một tiểu đội trưởng gương mẫu, được đồng đội tin yêu, kính trọng.

Cuối năm 1953, chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ, đơn vị của Trần Can được giao nhiệm vụ mở đường kéo pháo và đưa pháo vào trận địa. Trong điều kiện địa hình hiểm trở, thời tiết khắc nghiệt, lại thường xuyên bị máy bay địch ném bom đánh phá, đồng chí nhiều lần dũng cảm dập lửa cứu pháo, mưu trí đưa pháo về vị trí tập kết an toàn. Mở màn chiến dịch, ngày 13/3/1954, trong trận đánh cứ điểm Him Lam – một cứ điểm mạnh án ngữ cửa ngõ phía bắc Điện Biên Phủ – Tiểu đội trưởng Trần Can chỉ huy tiểu đội chiếm lô cốt đầu cầu, đánh thẳng vào sở chỉ huy địch, tiêu diệt quân trong hầm ngầm, bắt 25 tên, thu nhiều vũ khí và cắm lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” trên trung tâm cứ điểm. Đây là lá cờ đầu tiên của quân ta tung bay trên cứ điểm địch tại chiến trường Điện Biên Phủ.

Sau chiến thắng Him Lam, Trần Can tiếp tục cùng đồng đội tham gia nhiều trận đánh ác liệt. Trận chiến đấu cuối cùng của đồng chí là tại điểm cao 507, một vị trí then chốt án ngữ đường tiến vào trung tâm Mường Thanh. Trong các ngày 6 và rạng sáng 7/5/1954, Trần Can dũng cảm dẫn đầu tiểu đội đánh chiếm và kiên cường giữ vững trận địa trước nhiều đợt phản kích dữ dội của địch. Dù bị thương nặng và cán bộ chỉ huy đại đội đều bị thương vong, đồng chí vẫn thay cán bộ chỉ huy, động viên bộ đội, tổ chức chiến đấu, đánh bại nhiều đợt phản công, loại khỏi vòng chiến đấu hàng trăm tên địch, tạo điều kiện cho đơn vị tiến công vào trung tâm Mường Thanh. Trong lúc trực tiếp chỉ huy chiến đấu, Trần Can đã anh dũng hy sinh vào sáng ngày 7/5/1954, đúng ngày kết thúc Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ. Khi hy sinh, đồng chí là Đại đội phó bộ binh thuộc Trung đoàn 209, Đại đoàn 312.

Ghi nhận công lao và sự hy sinh anh dũng của đồng chí, ngày 7/5/1956, Đảng và Nhà nước truy tặng liệt sĩ Trần Can Huân chương Quân công hạng Nhì và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Trước đó, đồng chí đã được tặng nhiều huân, huy chương cao quý. Chiếc mũ nan giản dị mà Trần Can đội trong những ngày chiến đấu, nay được lưu giữ tại nhà truyền thống Sư đoàn 312, trở thành kỷ vật thiêng liêng, là minh chứng sống động cho tinh thần “quyết chiến, quyết thắng” và sự hy sinh oanh liệt của người anh hùng trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Nguồn: Trang tin điện tử Bộ Tư lệnh Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh