ANH HÙNG TRẦN HẢI PHỤNG.

Xã Trung Lễ cùng với xã Tùng Ảnh của huyện Đức Thọ là hai vùng đất hiếu học, rất trọng chữ nghĩa. Từ nhỏ, ông được học chu đáo tại quê nhà, lớn lên ông được ra Vinh học ở Trường Quốc học - nay là Trường phổ thông trung học Huỳnh Thúc Kháng. Tại đây ông bắt đầu tham gia các hoạt động yêu nước và cách mạng nên bị mật thám Pháp truy lùng, phải chạy sang Lào rồi sang Campuchia dạy học và hoạt động.

Cuối năm 1944, từ Campuchia ông về Sài Gòn hoạt động trong phong trào Việt Minh rồi tham gia giành chính quyền ở Sài Gòn - Gia Định trong Cách mạng tháng Tám 1945. Đúng ngày 23 tháng 9 năm 1945, thực dân Pháp nổ súng đánh chiếm Sài Gòn - mở đầu cuộc chiến tranh xâm lược lần thứ hai thì ông nhập ngũ, và gắn cuộc đời binh nghiệp của mình với chiến trường Đông Nam Bộ - mà chủ yếu ở Sài Gòn - Gia Định suốt 30 năm chiến tranh ròng rã. Những năm đầu cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, ông thuộc quân số của Đại đội 1 - Chi đội 1 của Khu 7, chiến đấu ở Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định và vùng phụ cận. Từ người chiến sĩ, qua khói lửa chiến tranh, ông trở thành cán bộ chỉ huy đại đội, tiểu đoàn, rồi trung đoàn. Từ tháng 10 năm 1949, ông trở thành Tham mưu trưởng của Đặc khu Sài Gòn - Chợ Lớn cho đến khi đi tập kết.Sau khi Hiệp định Genève được ký kết, đất nước tạm chia đôi, ông được phân công tập kết ra Bắc vào cuối năm 1954. Từ cuối năm 1954 đến năm 1957, ông được tin tưởng giao trọng trách Trưởng đoàn đại biểu quân sự trong Ban Liên hợp khu phi quân sự giới tuyến Vĩnh Linh.

Năm 1958, sau khi có Nghị định của Chính phủ quy định cấp bậc quân hàm Quân đội Nhân dân Việt Nam, đồng chí Trần Hải Phụng được phong quân hàm Trung tá và đến năm 1961 được phong quân hàm Thượng tá khi vừa tròn 36 tuổi.

Sau thời gian công tác ở giới tuyến quân sự Vĩnh Linh, ông được điều về công tác tại Bộ Quốc phòng với chức vụ Cục phó Cục Vật tư rồi sau đó làm Cục trưởng cho đến khi lên đường trở lại chiến trường Nam Bộ. Tháng 3 năm 1961, ông nhận được lệnh của Bộ Quốc phòng bí mật chuẩn bị vào Nam. Ông được phân công làm Trưởng đoàn Sài Gòn - Gia Định trong Đoàn Phương Đông 1 rời đất Bắc vào tháng 5 năm 1961, mãi tháng 8 năm 1961 mới về đến Bắc Củ Chi, khi đó đã được giải phóng sau Đồng khởi năm 1960 - là căn cứ của Khu ủy Sài Gòn - Gia Định. Đây là đoàn cán bộ quân sự lớn gồm nhiều cán bộ có năng lực và dày dạn trận mạc mà Bộ Quốc phòng chi viện cho Bộ Chỉ huy quân Giải phóng miền Nam vừa được thành lập. Trong đoàn của ông còn có một người đồng đội gắn bó với ông trong suốt những năm tháng đánh Mỹ trên chiến trường đô thành - đó là ông Tư Chu (Nguyễn Đức Hùng) sau này là Phó Tư lệnh kiêm Chỉ huy trưởng các lực lượng biệt động Sài Gòn - Gia Định - tức là cấp phó của ông. Vào đến Khu ủy Sài Gòn - Gia Định, ông được bổ sung vào Ban Thường vụ Khu ủy phụ trách quân sự và gắn bó với chiến trường đô thị cho đến ngày miền Nam toàn thắng.Ngày 23 tháng 1 năm 1961, Ban Chấp hành Trung ương Đảng quyết định thành lập Trung ương Cục miền Nam thay cho Xứ ủy Nam Bộ và đến tháng 10 năm 1961, Trung ương Cục miền Nam chính thức đi vào hoạt động. Tháng 2 năm 1961, quân Giải phóng miền Nam cũng được chính thức thành lập. Tháng 5 năm 1961, trên cơ sở phân chia lại các chiến trường, Bộ Tổng tư lệnh Quân đội Nhân dân Việt Nam quyết định thành lập Quân khu Sài Gòn - Gia Định và cử Thượng tá Trần Hải Phụng là Quyền Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Quân khu. Quân khu Sài Gòn - Gia Định trực thuộc Ban Quân sự Miền, sau phát triển thành Bộ Tư lệnh Miền, có nhiệm vụ trinh sát, thu thập thông tin tình báo quân sự, phá hoại các cơ sở quân sự, đánh vào cơ quan đầu não của địch, đồng thời xây dựng lực lượng vũ trang tại chỗ, tổ chức bảo vệ các căn cứ vùng ven đô… Đồng chí Trần Hải Phụng và Bộ Tư lệnh Quân khu Sài Gòn - Gia Định đã thực hiện xuất sắc nhiệm vụ này trong suốt cuộc chiến tranh ác liệt. Sau khi Quân khu Sài Gòn - Gia Định được thành lập và đi vào hoạt động, đồng chí Trần Hải Phụng được đề bạt chính thức làm Tư lệnh, và đồng chí Tư Chu làm Phó Tư lệnh phụ trách các lực lượng biệt động của Quân khu.

Trên cương vị là Tư lệnh Quân khu, ông khôi phục, xây dựng lực lượng vũ trang địa bàn Sài Gòn - Gia Định thành ba vùng liên hoàn kết nối với nhau: vùng giải phóng, vùng tranh chấp và vùng nội đô. Ông cũng là người đề xuất phương châm, hình thức và nội dung đấu tranh thích hợp giữa quân sự và chính trị, tranh thủ tối đa thế hợp pháp để hoạt động bí mật trong nội đô, bất ngờ và hiệu quả; giữ vững vùng căn cứ giải phóng, nhất là căn cứ đầu não của Khu ủy và Quân khu tại vùng tam giác sắt; mở rộng vùng làm chủ trong vùng tranh chấp, tạo thế bao vây và làm bàn đạp tiến công nội đô.