ANH HÙNG TRẦN MINH VÂN – NGƯỜI CHỈ HUY MƯU TRÍ, KIÊN CƯỜNG DƯỚI HẦM DINH TỈNH TRƯỞNG

Trần Minh Vân quê ở huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định. Khi mới 16 tuổi, chàng trai trẻ đã gia nhập Quân giải phóng, cầm súng chiến đấu trên quê hương.

Chiến tranh tôi luyện người thanh niên ấy trưởng thành rất nhanh. Ông chiến đấu, bị thương, rồi lại trở về đơn vị. Năm 1968, Trần Minh Vân được đưa ra miền Bắc điều trị vết thương và sau đó học tập tại Học viện Lục quân. Năm 1970, ông trở lại chiến trường Quảng Trị. Cuối năm 1971, ông chiến đấu trong đội hình Sư đoàn 320B.

Năm 1972, khi quân ta mở cuộc tiến công chiến lược trên chiến trường Trị - Thiên, Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B là một trong những đơn vị chủ lực tham gia phá vỡ tuyến phòng thủ của đối phương, tiến công Đông Hà, sân bay Ái Tử, thị xã Quảng Trị.

Chính tại sân bay Ái Tử, phẩm chất mưu trí, quyết đoán và táo bạo của Trần Minh Vân được thể hiện rõ nét.

Qua nhiều lần trinh sát, lực lượng ta vẫn chưa tìm được cách vượt qua hệ thống hàng rào thép gai và vật cản dày đặc bao quanh sân bay. Khi một tổ trinh sát phát hiện quân đối phương đi qua một lối an toàn xuyên qua hàng rào, Trần Minh Vân lập tức nắm lấy thời cơ, cho bám sát để xác định đường đột nhập.

Ông trực tiếp chỉ huy một mũi nhanh chóng xộc qua con đường vừa phát hiện, đánh thẳng vào bên trong sân bay, phối hợp với lực lượng bên ngoài hình thành thế “trong đánh ra, ngoài đánh vào”.

Sự táo bạo trong chiến đấu ấy khiến cái tên “Triệu Tử Long ở sân bay Ái Tử” gắn với Trần Minh Vân từ đó.

Nhưng thử thách lớn nhất đối với người chỉ huy ấy vẫn còn ở phía trước.

“Quang Sơn còn thì Quảng Trị còn”

Sau khi thị xã Quảng Trị được giải phóng, đối phương huy động lực lượng lớn cùng hỏa lực không quân, pháo binh và hải quân mở cuộc phản kích nhằm tái chiếm thị xã và Thành cổ.

Một trong những lực lượng nòng cốt được giao nhiệm vụ bảo vệ khu vực này là Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B. Trung đoàn có phiên hiệu “Quang Sơn”.

Trước trận chiến sinh tử, cán bộ, chiến sĩ đơn vị truyền cho nhau lời thề:

“Quang Sơn còn thì Quảng Trị còn.”

Ngày 26/6/1972, Thiếu tá Trần Minh Vân, khi ấy là Trung đoàn phó Trung đoàn 48, nhận nhiệm vụ trực tiếp chỉ huy lực lượng chốt giữ Thành cổ Quảng Trị.

Sở chỉ huy của ông không nằm ở một vị trí an toàn phía sau.

Nó nằm ngay giữa lòng chiến trường, trong một căn hầm sâu dưới chân móng dinh Tỉnh trưởng.

Từ căn hầm ấy, giữa tiếng bom, tiếng pháo và những đợt tiến công liên tiếp, Trần Minh Vân phải nắm tình hình trên nhiều hướng, bảo đảm sự phối hợp giữa các đơn vị, kịp thời điều chỉnh lực lượng và hỏa lực để giữ vững trận địa.

Trong quá trình bám trụ Thành cổ, ông đã trực tiếp chỉ huy 10 tiểu đoàn chiến đấu.

Đó là một thử thách đặc biệt đối với nghệ thuật chỉ huy. Bởi trong điều kiện thông tin liên lạc có thể bị gián đoạn bất cứ lúc nào, trận địa liên tục thay đổi vì bom pháo, quân số hao hụt từng ngày, người chỉ huy không chỉ cần biết địch đang ở đâu mà còn phải biết đơn vị nào có thể giữ, hướng nào cần tăng cường và thời điểm nào phải tổ chức phản kích.

Một quyết định chậm có thể mất trận địa.

Một phán đoán sai có thể phải trả giá bằng sinh mạng của nhiều chiến sĩ.

Và trên hết, người chỉ huy phải giữ được niềm tin của bộ đội giữa một chiến trường mà sự khốc liệt đã vượt xa những gì người ta có thể tưởng tượng.

81 ngày đêm giữa “mưa bom, bão đạn”

Cuộc chiến bảo vệ Thành cổ và thị xã Quảng Trị kéo dài suốt 81 ngày đêm, từ cuối tháng 6 đến giữa tháng 9/1972.

Trong ký ức của Trần Minh Vân, có những trận đánh đặc biệt dữ dội.

Ngày 14/7, một lực lượng đối phương từ hướng Trí Bưu tiến lên với ý định cắm cờ, nhưng bị quân ta phát hiện và đánh bật.

Ngày 26/7, đối phương tiếp tục tổ chức cắm cờ ở Trâm Lý nhằm tạo hình ảnh phục vụ tuyên truyền. Lực lượng bảo vệ Thành lập tức sử dụng hỏa lực đánh trả, làm thất bại ý đồ.

Ngày 5/8, hai tiểu đoàn được trực thăng đổ xuống khu vực bãi tha ma phía nam chợ Sãi. Bộ đội ta dùng hỏa lực cối và pháo đánh mạnh, dồn đối phương vào khu vực bãi tha ma, không cho triển khai đội hình.

Đến ngày 20/8, hơn một tiểu đoàn từ hướng Trí Bưu tiếp tục tiến công vào phía đông Thành cổ. Trần Minh Vân và bộ phận chỉ huy huy động ba tiểu đoàn tổ chức đánh trả quyết liệt, buộc đối phương phải rút lui.

Cứ như vậy, từng ngày, từng giờ, từng mét chiến hào được giữ bằng máu.

Trên mặt đất, bom pháo san phẳng công sự vừa được dựng lên. Dưới lòng đất, những người chỉ huy tiếp tục làm việc.

Có những đơn vị vừa được bổ sung hôm trước, hôm sau quân số đã hao hụt. Có những người lính vượt sông Thạch Hãn vào Thành rồi không bao giờ trở lại. Người này ngã xuống, người khác bước lên thay vị trí.

Trong hoàn cảnh ấy, vai trò của người chỉ huy không chỉ nằm ở những mệnh lệnh tác chiến.

Trần Minh Vân phải làm cho những người lính hiểu rằng họ không đơn độc; phía sau mỗi chiến hào còn có đồng đội, phía sau Thành cổ là cả một chiến trường và phía sau cuộc chiến đấu ấy là vận mệnh của đất nước.

Người chỉ huy mang 14 vết thương

Nếu chỉ nhìn vào số trận đánh mà Trần Minh Vân từng trải qua, người ta đã có thể hình dung phần nào cuộc đời binh nghiệp đặc biệt của ông.

Trên chiến trường Quảng Trị, ông tham gia hơn 300 trận đánh.

Và 14 lần bị thương.

Những mảnh đạn còn nằm trong cơ thể theo ông suốt nhiều thập niên sau chiến tranh.

Nhưng có lẽ những vết thương khó nhìn thấy nhất lại là ký ức về đồng đội.

Hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ đã chiến đấu và hy sinh trong cuộc chiến bảo vệ thị xã và Thành cổ. Nhiều người bước vào trận đánh khi tuổi đời còn rất trẻ. Có người chưa kịp để lại một tấm ảnh. Có người nằm lại trong lòng đất Quảng Trị. Có người hòa mình vào dòng Thạch Hãn.

Bởi vậy, khi nhắc đến chiến công, những người chỉ huy như Trần Minh Vân thường không nói nhiều về bản thân.

Chiến thắng ấy thuộc về những người lính đã giữ từng căn hầm, từng đoạn hào, từng bức tường đổ nát bằng chính sinh mạng của mình.

Giữa chiến trường vẫn còn một trái tim nhân hậu

Trong cuộc đời binh nghiệp của Trần Minh Vân còn có một câu chuyện rất khác – không phải câu chuyện về một trận đánh, mà về một đứa trẻ.

Ngày 8/7/1972, trên đường từ Thành cổ về sở chỉ huy tuyến sau, khi đi qua làng Kim Mỹ vừa bị B-52 đánh phá, giữa những hố bom và đống đổ nát, ông phát hiện một khoảng đất khẽ động.

Gạt lớp đất lên, ông nhìn thấy một bé gái khoảng ba, bốn tuổi bị thương nặng nhưng vẫn còn thở.

Người chỉ huy đang giữa lúc chiến sự căng thẳng lập tức băng bó rồi bế đứa trẻ chạy về hầm của Trung đoàn để quân y cứu chữa.

Khi lập hồ sơ bệnh án mà không biết tên cháu, ông lấy họ của mình và địa danh nơi đơn vị đóng quân để đặt cho em cái tên Trần Thị Trà Liên.

Sau đó, do chiến trường ngày càng ác liệt, đơn vị không thể tiếp tục chăm sóc một đứa trẻ, ông đưa em về bệnh xá để nhân dân và lực lượng phía sau chăm nom.

Nhiều năm sau chiến tranh, khi đã đảm nhiệm những cương vị cao hơn, Trần Minh Vân vẫn đau đáu tìm lại đứa trẻ mà mình từng cứu giữa trận bom năm ấy.

Câu chuyện nhỏ ấy cho thấy một khía cạnh khác của người lính.

Một con người có thể quyết đoán đến lạnh lùng trước những lựa chọn sinh tử trên chiến trường, nhưng khi nhìn thấy một đứa trẻ đang thoi thóp dưới lớp đất bom, ông vẫn cúi xuống, bế em lên và tìm mọi cách cứu sống.

Đó cũng chính là vẻ đẹp của người lính Việt Nam: kiên cường trước kẻ thù nhưng luôn nhân hậu trước con người.

Người Anh hùng của Thành cổ

Sau chiến tranh, Trần Minh Vân tiếp tục trưởng thành trong quân đội, từng giữ cương vị Sư đoàn trưởng Sư đoàn 312. Ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Nhưng những chức vụ hay phần thưởng không thể kể hết cuộc đời của người lính ấy.

Muốn hiểu Trần Minh Vân, có lẽ phải trở lại căn hầm dưới chân dinh Tỉnh trưởng năm 1972.

Phía trên căn hầm là một Thành cổ đang rung chuyển dưới bom pháo.

Phía ngoài là những đơn vị đang giành giật với đối phương từng đoạn chiến hào.

Phía sau là dòng Thạch Hãn mà mỗi đêm những người lính trẻ vẫn vượt qua để bổ sung cho Thành.

Còn dưới căn hầm ấy, một người chỉ huy vẫn bám trụ, tiếp nhận từng báo cáo, nhìn vào bản đồ, phán đoán hướng tiến công và đưa ra những mệnh lệnh quyết định sự sống còn của trận địa.

Ông không chiến đấu một mình.

Ông đứng giữa hàng nghìn người lính của Trung đoàn 48 và các đơn vị bạn – những con người đã biến lời thề “Quang Sơn còn thì Quảng Trị còn” thành hành động.

81 ngày đêm đã đi vào lịch sử.

Thành cổ hôm nay không còn tiếng bom. Những bãi chiến trường năm xưa đã phủ màu xanh. Dòng Thạch Hãn vẫn lặng lẽ chảy qua mảnh đất Quảng Trị.

Nhưng dưới lớp đất bình yên ấy là máu xương của biết bao người lính.

Và trong ký ức về mùa hè đỏ lửa năm 1972, hình ảnh Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Minh Vân – người chỉ huy mưu trí, gan dạ, kiên cường bám trụ dưới hầm dinh Tỉnh trưởng – mãi là một phần của bản anh hùng ca Thành cổ.

Cuộc đời ông nhắc thế hệ hôm nay rằng: hòa bình không phải điều tự nhiên mà có. Có những ngày, để giữ được một tấc đất Quảng Trị, những người lính đã phải lấy chính máu mình để viết nên hai chữ Tổ quốc.