anh hùng Trần Thị Bắc – đóa hoa bất tử đã hóa thân thành huyền thoại trong thơ ca và lịch sử

Trần Thị Bắc sinh năm 1932 tại xóm Núi, xã Phù Linh, huyện Sóc Sơn. Giữa lúc cuộc kháng chiến chống Pháp đang bước vào giai đoạn quyết liệt, cô thiếu nữ vùng núi Sóc đã sớm giác ngộ cách mạng. Tham gia du kích từ năm 17 tuổi, là giao liên dũng cảm, thông thuộc địa bàn, thường xuyên đưa chiến sĩ từ vùng địch hậu ra "vành đai trắng" Phù Linh. Năm 1950, chị gia nhập đội du kích tập trung của huyện. Tư liệu lịch sử địa phương ghi lại, chị Bắc nổi tiếng với sự mưu trí và dũng cảm. Với lợi thế thông thuộc địa hình núi đồi Sóc Sơn, chị được giao nhiệm vụ giao liên, nắm tình hình địch tại các bốt đóng quanh vùng. Những năm tháng ấy, con đường số 3 (nay là Quốc lộ 3) và khu vực Núi Đôi luôn in dấu chân chị. Chị không chỉ là một liên lạc viên xuất sắc mà còn trực tiếp tham gia vận động nhân dân tiếp tế cho bộ đội, góp phần xây dựng cơ sở cách mạng ngay trong lòng địch. Đỉnh điểm của câu chuyện bi tráng diễn ra vào đầu năm 1954, chỉ ít tháng trước ngày hòa bình lập lại. Trong một lần thực hiện nhiệm vụ quan trọng, chị Trần Thị Bắc đã rơi vào ổ phục kích của quân Pháp tại khu vực chân Núi Đôi. Địch đã dùng mọi thủ đoạn tra tấn, dụ dỗ nhằm khai thác thông tin về cơ sở kháng chiến của ta tại Sóc Sơn. Thế nhưng, người con gái Phù Linh ấy đã giữ vững khí tiết. Sự hy sinh của chị ở tuổi 22 – cái tuổi đẹp nhất của đời người – đã để lại niềm tiếc thương vô hạn cho đồng đội và nhân dân địa phương. Chị nằm xuống giữa rừng thông xanh ngắt, nhưng ý chí của chị đã trở thành ngọn lửa thổi bùng thêm tinh thần quyết chiến của quân dân Sóc Sơn cho đến ngày hoàn toàn giải phóng.

Chân dung Liệt sỹ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Thị Bắc  (1932-1954)

“Em sống trung thành chết thủy chung/ Anh ngước nhìn lên hai dốc núi/ Hàng thông bờ cỏ con đường quen/ Nắng lụi bỗng dưng mờ bóng khói/ Núi vẫn đôi mà anh mất em”. Nhà thơ Vũ Cao nghe câu chuyện dân làng Phù Linh kể về chị, xúc động sáng tác nên bài thơ Núi Đôi nổi tiếng. Tôi cũng  như bao người đinh ninh rằng, có một người con gái đã hy sinh giữa tuổi thanh xuân tươi đẹp. Chỉ đến khi lên Sóc Sơn, gặp bà Trần Thị Thiệp, em gái liệt sỹ, có khuôn mặt hao hao như ảnh chị Bắc, lại được đọc tư liệu của  các nhân chứng lịch sử, tôi mới được biết thêm về cuộc đời và mối tình của chị với anh bộ đội Trịnh Khanh thuộc đại đội Trần Quốc Tuấn, trung đoàn 121- đơn vị chủ lực chiến đấu ở vùng đồng bằng- trung du Bắc Bộ. Chị và anh đã tình cờ gặp nhau ở xã Bắc Sơn khi anh đóng quân tại đây và chị theo học lớp y tá. Họ cùng nhận nhau là đồng hương Phù Linh, bởi anh là người Vệ Linh. Tình yêu chớm nở và đơm hoa trên nẻo đường kháng chiến. Họ hẹn nhau sẽ tổ chức đám cưới sau khi anh đánh thắng giặc ở trận Bắc Hồng (Đông Anh). Thông cảm với hai con, mẹ chị đã gánh bánh kẹo ra vùng tự do Hồng Kỳ cho anh chị làm lễ cưới ngày 9-12-1953. Chiếc giường hạnh phúc thời kháng chiến là ổ rơm thơm dịu ngọt mùi rơm rạ. Hai ngày sau, chị phải tạm biệt anh, trở về quê hương làm nhiệm vụ. Anh không ngờ đó lại là cuộc chia ly vĩnh viễn. Năm 1955, anh về Cầu Cốn tìm mộ vợ rồi chuyển mộ về quê anh ở làng Vệ Linh (sau này, các liệt sĩ của Sóc Sơn được chuyển về xã Tiên Dược, chị Bắc quây quần với đồng đội ở đó).

Tọa đàm: “Liệt sĩ Trần Thị Bắc với quê hương Sóc Sơn anh hùng”, tháng 3-2014

Câu chuyện tình đời kết thúc có hậu, nhân nghĩa, có thủy, có chung. Hình ảnh chị sống trung thành chết thủy chung càng đẹp trong tâm khảm mỗi người hôm nay. Tháng 7-2018, Nhà nước đã vinh danh liệt sĩ Trần Thị Bắc là Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân. Quê hương Sóc Sơn thật tự hào về người nữ Anh hùng đã trở thành biểu tượng cao đẹp cả trong thơ và trong đời cho thế hệ sau noi theo.

Lễ truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp cho liệt sĩ Trần Thị Bắc, tháng 7-2018