Anh hùng Trần Văn Lai (Năm Lai): Tỷ phú Biệt động và kho vũ khí dưới lòng Sài Gòn (1920 - 2002)

Nếu lực lượng Biệt động Sài Gòn là những bóng ma xuất quỷ nhập thần, thì Anh hùng Trần Văn Lai (bí danh Năm Lai, Mai Thái Lĩnh, quê ở Thái Bình) chính là vị "tổng công trình sư" tạo ra sân khấu cho họ. Ông là một hiện tượng độc nhất vô nhị: một tình báo viên chiến lược mang vỏ bọc của một tỷ phú, nhà thầu khoán khét tiếng tại Sài Gòn, người từng trúng thầu trang trí nội thất cho chính Dinh Độc Lập của Tổng thống Ngô Đình Diệm.

Sở hữu khối tài sản khổng lồ, xe hơi sang trọng và mối quan hệ với những tướng lĩnh chóp bu, Trần Văn Lai đã dùng chính tiền túi của mình để âm thầm phục vụ cách mạng. Nhận chỉ thị từ Trung ương chuẩn bị cho cuộc Tổng tiến công Mậu Thân 1968, ông đã vung tiền mua hàng loạt căn nhà nằm ngay các vị trí đắc địa ở Sài Gòn. Ngày làm tỷ phú, nhưng đêm xuống, ông tự tay cùng vợ dỡ gạch, đào những căn hầm bí mật sâu dưới lòng đất, thiết kế hệ thống thông hơi tinh vi ngay trong các chậu cây cảnh.

Nổi tiếng nhất là căn nhà số 287/70 Nguyễn Đình Chiểu. Từ những cuốc xe chở vật liệu xây dựng, ông đã bí mật qua mặt mạng lưới cảnh sát để vận chuyển và cất giấu hơn 2 tấn vũ khí hạng nặng (B40, AK, thuốc nổ C4) ngay sát nách kẻ thù. Rạng sáng Mùng 1 Tết Mậu Thân 1968, chính từ căn hầm của vị "tỷ phú" này, Đội 5 Biệt động Sài Gòn đã nhận vũ khí, lên xe lao thẳng vào tấn công Dinh Độc Lập, gây chấn động toàn cầu. Sau trận đánh, thân phận bị lộ, quân ngụy điên cuồng treo giải thưởng hai triệu đồng cho cái đầu của ông và tịch thu toàn bộ gia sản. Trần Văn Lai rũ bỏ vinh hoa, rút vào hoạt động bí mật. Sự hiến dâng toàn bộ cơ đồ và nghệ thuật ngụy trang tài tình của ông là một kiệt tác vô tiền khoáng hậu của nghệ thuật chiến tranh đô thị.