ANH HÙNG TRẦN VĂN ƠN – NGỌN LỬA ĐẦU XUÂN VÀ BIỂU TƯỢNG SÁNG NGỜI CỦA TUỔI TRẺ HỌC ĐƯỜNG

1. Người học sinh xứ Nam Kỳ sớm dấn thân vào phong trào yêu nước

Trần Văn Ơn sinh năm 1931 tại xã Phước Thạnh, huyện Châu Thành, tỉnh Mỹ Tho (nay thuộc tỉnh Tiền Giang). Lớn lên trong một gia đình lao động nghèo, sớm chịu cảnh nước mất nhà tan dưới ách đô hộ của thực dân Pháp, từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường tại Sài Gòn (Trường Pétrus Ký - nay là Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong), anh đã sớm bộc lộ lòng yêu nước nồng nàn và ý thức dân tộc sâu sắc.

Không chỉ là một học sinh chăm ngoan, hiền lành, học giỏi, Trần Văn Ơn còn tích cực tham gia các tổ chức học sinh cứu quốc bí mật trong nội đô. Anh luôn đi đầu trong các phong trào tuyên truyền, rải truyền đơn, quyên góp ủng hộ kháng chiến và vận động bạn bè học sinh đứng lên đấu tranh chống lại chính sách cai trị bạo tàn, bắt bớ học sinh, sinh viên của thực dân Pháp và tay sai.

2. Biểu tình lịch sử ngày 9 tháng 1 năm 1950 và sự hy sinh oanh liệt

Cuối năm 1949, phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên và các tầng lớp nhân dân Sài Gòn – Chợ Lớn bùng nổ mạnh mẽ nhằm yêu cầu nhà cầm quyền Pháp thả ngay các học sinh bị bắt giam và chấm dứt các hành động khủng bố. Trần Văn Ơn được giao nhiệm vụ cốt cán trong ban vận động cuộc biểu tình lớn này.

Sáng ngày 9 tháng 1 năm 1950, hơn chục ngàn học sinh, sinh viên từ các trường trung học, cao đẳng cùng đông đảo các tầng lớp đồng bào Sài Gòn – Chợ Lớn đã rầm rộ xuống đường biểu tình. Đoàn người giương cao các khẩu hiệu yêu nước, tiến về Dinh Tổng lý Nam Kỳ để đưa yêu sách.

Trước khí thế sục sôi và lực lượng áp đảo của quần chúng, thực dân Pháp và tay sai vô cùng hoảng sợ. Chúng huy động lực lượng cảnh sát, binh lính đặc vụ được trang bị vũ khí đầy đủ để đàn áp dã man cuộc biểu tình. Giữa lúc làn sóng người đang giằng co quyết liệt với cảnh sát để bảo vệ đoàn biểu tình, Trần Văn Ơn đã dũng cảm xông lên che chở cho các học sinh nhỏ tuổi và nữ sinh tránh khỏi những đòn roi, súng đạn của lũ ác ôn.

Bất chấp luật lệ và tính mạng con người, bọn tay sai đã nổ súng bắn vào đoàn biểu tình không gớm tay. Trúng đạn của kẻ thù, người học sinh 19 tuổi Trần Văn Ơn đã anh dũng ngã xuống ngay trên đường phố Sài Gòn, vĩnh viễn khép lại tuổi thanh xuân rực rỡ vì độc lập của Tổ quốc.

3. Tiếng vang chấn động và Ngày Học sinh - Sinh viên toàn quốc

Sự hy sinh oanh liệt của Trần Văn Ơn đã gây chấn động mạnh mẽ trong dư luận cả nước, biến đám tang của anh trở thành một cuộc biểu tình tuần hành khổng lồ với sự tham gia của hơn 300.000 người dân Sài Gòn – Chợ Lớn. Hình ảnh quan tài của người học sinh ưu tú phủ đầy cờ đỏ sao vàng giữa biển người tiễn đưa đã giáng một đòn chí mạng vào tinh thần của kẻ thù.

Để ghi nhận tinh thần xả thân cao cả ấy, Đại hội Liên đoàn Thanh niên Việt Nam toàn quốc lần thứ nhất (họp tại chiến khu Việt Bắc năm 1950) đã quyết định lấy ngày 9 tháng 1 hàng năm làm Ngày truyền thống Học sinh - Sinh viên Việt Nam. Thi hài của anh sau đó được an táng tại Nghĩa trang Đô thành (nay là Nghĩa trang Mạc Đĩnh Chi, TP. Hồ Chí Minh), trở thành biểu tượng thiêng liêng cho ngọn lửa nhiệt huyết thanh xuân.