Anh hùng Trần Văn Ơn: Ngọn lửa học sinh làm rung chuyển chính quyền Sài Gòn (1931 - 1950)

Nếu ngoài chiến trường có những dũng sĩ ôm bom lao vào đồn giặc, thì giữa lòng các đô thị miền Nam, có những người học sinh sinh viên đã dùng ngực áo trắng của mình để đón nhận đạn thù, khơi dậy sức mạnh của hàng triệu người. Anh hùng liệt sĩ Trần Văn Ơn (quê ở Châu Thành, Bến Tre) chính là ngọn đuốc rực rỡ nhất của phong trào ấy.

Trần Văn Ơn là học sinh Trường Pétrus Ký (nay là Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, TP.HCM), một ngôi trường hội tụ tinh hoa của học sinh Nam Bộ. Dù xuất thân gia đình công chức khá giả, cậu học trò thông minh ấy sớm giác ngộ lòng yêu nước, bí mật tham gia Hội Học sinh sinh viên Sài Gòn - Chợ Lớn. Ngày 9 tháng 1 năm 1950, hàng ngàn học sinh sinh viên Sài Gòn đã xuống đường biểu tình ôn hòa trước Dinh Thủ hiến Nam Phần để đòi trả tự do cho các học sinh bị thực dân Pháp bắt giữ. Chính quyền thực dân đã tàn nhẫn điều động cảnh sát vũ trang, dùng dùi cui, vòi rồng và nổ súng thẳng vào đám đông học sinh tay không tấc sắt.

Trong lúc bảo vệ các nữ sinh tiểu học và đồng đội rút lui khỏi vòng vây đàn áp, Trần Văn Ơn đã bị trúng đạn súng trường của cảnh sát Pháp và hy sinh ngay tại chỗ khi mới 19 tuổi. Cái chết bi tráng của cậu học trò ưu tú đã tạo ra một cơn "địa chấn" chính trị khủng khiếp. Ngày 12 tháng 1 năm 1950, đám tang của Trần Văn Ơn đã thu hút hơn 300.000 người (chiếm một phần tư dân số Sài Gòn lúc bấy giờ) xuống đường đưa tiễn, làm tê liệt hoàn toàn bộ máy cai trị của địch, trở thành cuộc biểu dương lực lượng chính trị lớn nhất kể từ Cách mạng tháng Tám. Sự kiện chấn động này đã khiến ngày 9 tháng 1 vĩnh viễn được chọn làm Ngày Truyền thống Học sinh, Sinh viên Việt Nam, tạc ghi tên tuổi Trần Văn Ơn vào trang sử vàng bất diệt của tuổi trẻ.