Anh Hùng Trần Văn Thọ

Ngày 11/11/1952, Trần Văn Thọ nhập ngũ, được kết nạp vào Đảng tháng 12/1956, đã qua chi uỷ viên. Cấp bậc Thiếu uý.

Trong kháng chiến chống Pháp (từ khi nhập ngũ năm 1952 đến năm 1954), đơn vị của Thọ chuyên hoạt động ở cùng rẻo cao thuộc các tỉnh biên giới: Lào Cai, Lai Châu, Sơn La. Hoạt động trong điều kiện vô cùng phức tạp, nguy hiểm, nhưng Thọ luôn vững vàng vượt qua mọi khó khăn gian khổ, hoàn thành tốt nhiệm vụ, chiến đấu mưu trí, sáng tạo, dũng cảm lập công xuất sắc. Trận chiến đấu ở Pờ Xì Ngài, Sình Hồ tháng 5/1953, anh đã dẫn đầu tiểu đội xung phong lên tiêu diệt địch, lấy được một khẩu tiểu liên. Trận Dào San tháng 5/1954 anh đã bình tĩnh chờ địch đến gần 15 mét mới nổ súng, diệt 2 tên và bắn bị thương 3 tên khác, được Trung đoàn cấp Bằng khen. Năm 1953 - 1954 anh là chiến sĩ thi đua của đơn vị.

Hoà bình lập lại trên miền Bắc (1954 - 1958), đơn vị của Thọ tiếp tục làm nhiệm vụ tiễu phỉ, ổn định đời sống nhân dân ở vùng cao và biên giới: Bát Xát, Sa Pa, Dào San, Mường Hum, Tà Mường. Trên các địa bàn hoạt động của đơn vị, trình độ giác ngộ của nhân dân còn thấp, tệ nạn mê tín dị đoan còn nặng nề, các cơ sở cách mạng còn non yếu, thường bị kẻ địch khống chế lợi dụng nên đồng bào không hiểu bộ đội, cứ thấy bộ đội là lảng tránh. Vì thế, nhiều khi các anh phải nhịn đói, ăn ngủ ngoài rừng để làm nhiệm vụ. Nhưng Thọ và đồng đội không bi quan, thất vọng. Anh kiên trì chịu đựng gian khổ để gần gũi dân, chịu khó học tiếng dân tộc, đi sâu 3 cùng tuyên truyền giáo dục, ôn nghèo gợi khổ, vận động đồng bào tin tưởng đi theo cách mạng, giúp đỡ bộ đội. Thọ đã khéo kết hợp vận động quần chúng và đưa dẫn đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước vào nhân dân. Qua một thời gian, nhiều người theo phỉ đã trở về làm ăn lương thiện với gia đình. Riêng anh đã tuyên truyền vận động được 2 tên phỉ về nhà.

Cuối năm 1958, đơn vị của Thọ chuyển sang lực lượng Công an nhân dân vũ trang, đóng quân tại địa bàn biên giới Đồn 5 Leng Su Sìn Công an nhân dân vũ trang tỉnh Lai Châu (nay là Đồn 405 Bộ đội Biên phòng tỉnh Điện Biên). Thọ được phân công tiếp tục công tác vận động quần chúng tại xã Sính Phình, huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu. Sính Phình là một xã vùng cao nơi dân tộc Hà Nhì sinh sống nằm ở giữa ngã ba biên giới (A- Pa - Chải) Việt - Trung - Lào. Vùng này rừng núi rất hiểm trở, dân cư thưa thớt, đi lại khó khăn. Trong kháng chiến chống Pháp vùng này là hang ổ tụ tập bọn tình báo, gián điệp, đặc vụ của Pháp, Mỹ, Tưởng, Lào và bọn phản động ở địa phương. Hoà bình lập lại, bọn chúng vẫn thường xuyên lén lút chống phá cách mạng, nổi phỉ, làm cho nhân dân luôn hoang mang lo sợ, tình hình an ninh trật tự khu vực rất phức tạp, căng thẳng. Trước tình hình đó, Thọ luôn bình tĩnh vững vàng, nắm chắc đường lối, chính sách của Đảng, khéo vận dụng vào tình hình thực tế của địa phương. Thọ thực hiện 3 cùng (cùng ăn, cùng ở, cùng làm) với dân, kiên nhẫn dùng lời nói và hành động thực tế hàng ngày giúp đỡ dân sản xuất, lúc giặt rũ, tắm rửa, cắt tóc cho trẻ em, lúc dành dụm gạo, quần áo, thuốc men giúp các gia đình nghèo, những người ốm yếu, kết nghĩa anh em với những người có người thân bị phỉ giết hại, làm con nuôi một bà cụ có chồng và con bị phỉ giết, qua đó khơi gợi lòng căm thù bọn phản động và tuyên truyền giải thích chính sách của Đảng. Dần dần Thọ đã giúp đồng bào thấy rõ âm mưu thâm độc của địch, tin tưởng vào Đảng, Nhà nước. Phong trào cách mạng của quần chúng ngày càng phát triển, ý thức cách mạng được nâng cao. Được nhân dân giúp đỡ, cùng với các lực lượng địa phương, Thọ đã gọi hàng được 5 tên phỉ. Qua động viên và khai thác 5 tên phỉ, Thọ đã hoàn thành tốt việc lập hồ sơ ở cơ sở, báo cáo lên cấp trên, bắt gọn 6 tên đặc vụ Tưởng nằm vùng, thu 4 súng và nhiều tài liệu quan trọng. Từ thắng lợi đó đã khích lệ mạnh mẽ phong trào cách mạng của quần chúng. Nhiều người trước đây vì sợ phỉ giết hại phải chạy lên rừng hoặc ẩn nấp trốn tránh đi nơi khác, nay đều trở về quê làm ăn. Nhân đà thắng lợi, Thọ đã lập kế hoạch giúp địa phương đẩy mạnh phong trào bảo vệ trật tự trị an, phát triển sản xuất. Không quản mệt nhọc, hiểm nguy, có nhiều khi luồn rừng suốt đêm để xác minh những tin tức quan trọng. Nhờ sự chỉ đạo của Huyện uỷ Mường Tè và Đồn biên phòng, trong một thời gian ngắn, Thọ đã nắm chắc được những di biến động của bọn phản động và đã lập hồ sơ, bắt đi cải tạo tập trung 7 tên đúng tội trạng, đúng chính sách, khiến nhân dân rất phấn khởi, càng thêm tin tưởng vào Đảng và Nhà nước.

Đặc biệt, Thiếu uý Trần Văn Thọ rất coi trọng việc xây dựng, củng cố lực lượng công an, dân quân xã bản, xây dựng chính quyền địa phương vững mạnh. Anh đã tổ chức lực lượng công an, dân quân thường xuyên tuần tra, canh gác bảo vệ bản làng, giúp đội ngũ này có tinh thần chiến đấu cao, có trình độ quân sự, nghiệp vụ khá, biết sử dụng vũ khí thành thạo. Có lần đồng chí Xã đội trưởng đã chỉ huy dân quân diệt địch và bắt sống 2 tên phỉ, một dân quân khác dùng mưu bắt được 1 tên phỉ, thu được 1 súng. Xã Sính Phình được tặng cờ khá nhất về phong trào bảo vệ trị an trong toàn huyện.

Đồng chí Trần Văn Thọ còn trực tiếp giáo dục. bồi dưỡng và giới thiệu lên Đảng uỷ cấp trên kết nạp được 13 người vào Đảng, giúp địa phương thành lập dược Chi bộ đầu tiên ở xã Sính Phình. Số cán bộ mà Thọ trực tiếp giúp đỡ, bồi dưỡng dần dần trưởng thành. Có người trở thành cán bộ huyện, nhiều đồng chí là cán bộ phụ trách ngành của xã.

Đồng chí Thọ rất chú ý giúp địa phương củng cố, xây dựng cuộc sống mới cho đồng bào các dân tộc. Do lối làm ăn lạc hậu, quen với tập quán du canh du cư nên đời sống kinh tế của đồng bào vô cùng khổ cực, tệ nạn xã hội luôn đè nặng lên tinh thần của mọi người. Dựa vào chủ trương của Huyện uỷ: "Từng bước củng cố tổ đổi công xây dựng hợp tác xã, chuyển hướng canh tác, đẩy mạnh sản xuất, cải thiện đời sống nhân dân", đồng thời trực tiếp hướng dẫn cán bộ cốt cán, lập các tổ mẫu làm ăn: xuống thấp định cư, ở theo từng bản, dùng cày, bừa làm ruộng, cấy lúa nước, làm cỏ bón phân... Từ thành công của tổ mẫu, Thọ đã giúp địa phương xây dựng được nhiều tổ đổi công, thu hút nhiều gia đình vào làm ăn tập thể. Qua một thời gian, Thọ giúp địa phương từng bước xây dựng hợp tác xã. Anh đã đi tìm mua giống lúa tốt của người Thái, người Kinh dưới xuôi mang về cho đồng bào trồng trọt thay giống lúa xấu của địa phương. Anh cùng các đồng chí cốt cán vận động bà con xuống vùng thấp để định cư, làm ruộng nước. Anh lên biên giới bỏ tiền túi tìm mua một số lưỡi cày giúp hợp tác xã, hướng dẫn bà con việc đóng cày bừa, gieo mạ, làm đồng áng với kỹ thuật mới, làm phân bón ruộng rất tỉ mỉ. Anh giúp đỡ cán bộ địa phương biết lập kế hoạch làm ăn, thời vụ cây trồng, kỹ thuật chăm bón lúa và hoa màu, cách quản lý, tổ chức, tính công điểm, phân công trách nhiệm rõ ràng. Mỗi lần đi công tác về, bao giờ Thọ cũng mua tặng hợp tác xã một vài thứ hạt giống, cây trồng mới có năng suất cao. Anh bỏ tiền tiết kiệm của bản thân mua thêm dụng cụ sản xuất cho đồng bào. Do công phu tích cực tuyên truyền, hướng dẫn bà con chu đáo nên vụ mùa năm 1959 thu hoạch rất cao, bà con vô cùng phấn khởi, tin tưởng vào chủ trương, chính sách của Đảng. Từ năm 1959 đến năm 1961, toàn xã Sính Phình đã xây đựng được 5 hợp tác xã đều thuộc loại khá. Riêng Hợp tác xã Phù Bì do Thọ trực tiếp hướng dẫn đã trở thành lá cờ đầu ở vùng cao toàn huyện. Vụ mùa năm 1961 Phù Bì thu hoạch mỗi người bình quân trên một tấn lương thực, đời sống nhân dân được ấm no, không phải cứu tế như trước mà còn thừa hàng chục tấn lương thực đem bán cho Nhà nước, được Chính phủ tặng thưởng Huân chương lao động hạng Ba.

Sính Phình là một xã hầu hết nhân dân đều mù chữ, 100% nam giới và 60% nữ giới nghiện thuốc phiện, tệ mê tín dị đoan và hủ tục địa phương còn rất nặng nề. Thọ quan tâm chăm lo đến đời sống văn hoá tinh thần, xây dựng đời sống mới cho nhân dân. Thọ vận động tuyên truyền, giúp đỡ cán bộ địa phương bỏ thuốc phiện trước, sau mới tuyên truyền giáo dục nhân dân học tập làm theo, cho đến năm 1960 thì toàn xã Sính Phình không còn ai nghiện thuốc phiện. Thắng lợi đó đã có ảnh hưởng mạnh mẽ và rộng khắp sang các xã trong toàn huyện. Anh còn tự bỏ tiền riêng mua giấy bút, vận động anh em trong Đồn ủng hộ tiền để giúp cán bộ và nhân dân trong xã học văn hoá, xoá mù chữ. Anh tranh thủ những lúc nghỉ trực tiếp dạy cho 24 cốt cán biết đọc biết viết. Nhờ đó từ năm 1959 việc học văn hoá đã trở thành phong trào quần chúng toàn xã. Con em đồng bào các dân tộc trong xã đều được học hành, dần đần có trường lớp khang trang, xây dựng được 3 trường cấp 1, một số em được đi học các lớp trên. Trình độ văn hoá được nâng lên, Thọ lại đề ra kế hoạch giúp Chi bộ xã đấy mạnh cuộc vận động vệ sinh phòng bệnh, bài trừ mê tín dị đoan. Nhờ đó, cuộc sống văn hoá mới vui tươi, lành mạnh ngày càng phát triển làm cho bộ mặt các bản làng ở vùng ngã ba biên giới thay đổi rõ rệt.

Chín năm liên tục hoạt động trên vùng rẻo cao biên giới, đồng chí Trần Văn Thọ luôn vững vàng, vượt qua mọi hiểm nguy, khó khăn gian khổ, sẵn sàng hy sinh để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Đồng chí đã nêu một tấm gương sáng về tinh thần "Trung với Đảng, hiếu với dân", được đồng đội và đồng bào địa phương vô cùng yêu quý. Do làm việc quá sức trên địa bàn khó khăn Leng Su Sìn, Thọ bị ốm nặng nhưng vẫn cố gắng bám dân công tác. Ngày 8/8/1961, anh em đến cáng đưa về, vừa tới đơn vị thì anh tắt thở. Nghe tin anh hy sinh, cán bộ và đồng bào địa phương vô cùng thương tiếc, già cũng như trẻ đều kéo nhau về Đồn 5 dự lễ an táng rất đông. Ngày chôn cất anh, bà con dân bản Leng Su Sìn đã bày tỏ lòng thành bằng cách mỗi người bê một hòn đá từ suối Păng Pơi cách đó gần 2 km về xếp quanh mộ anh và tự mình dựng bia kỷ niệm để tưởng nhớ người đồng chí, người con yêu quý của dân bản.

Liệt sĩ Trần Văn Thọ được an táng trên một cánh rừng ngay tại bản Leng Su Sìn, xã Sính Phình, huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu (nay là bản Leng Su Sìn, xã Chung Chải, huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên), hàng năm vẫn được cán bộ, chiến sĩ Đồn 5 Công an nhân dân vũ trang tỉnh Lai Châu (nay là Đồn 405 Bộ đội biên phòng tỉnh Điện Biên) cùng nhân dân trong bản, trong huyện đến chăm sóc, phúng viếng. Ngày 14/1/1979, hài cốt của anh đã được đưa về an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ Lai Hà ở huyện Mường Nhé, tỉnh Lai Châu (nay là tỉnh Điện Biên), số mộ: 101.

Đồng chí Trần Văn Thọ đã nhiều lần được biểu dương khen thưởng, được đơn vị bình bầu là chiến sĩ thi đua cấp đại đội, tiểu đoàn và Khu các năm 1953, 1954, 1955, 1956, 1957, 1958. Đồng chí còn được các cấp tặng 6 Bằng khen, Quốc hội tặng thưởng 1 Huân chương Chiến thắng hạng Nhì, 1 Huân chương chiến sĩ vẻ vang hạng Ba, được truy tặng Huân chương Quân công hạng Ba. Ngày 1/1/1967 Chủ tịch nước Hồ Chí Minh đã ký Lệnh số 118/LCT tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cho liệt sĩ Trần Văn Thọ vì "đã có nhiều thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua chống Mỹ cứu nước”, vào sổ vàng số 37.

Ngày 24/7/2008 Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 984/QĐ- TTg tặng Bằng Tổ quốc ghi công cho anh "đã hy sinh trong sự nghiệp chống Mỹ cứu nước", Bằng số HI419.

Anh hùng liệt sĩ Trần Văn Thọ là một chiến sĩ cách mạng kiên cường, đại diện ưu tú của lực lượng Công an nhân dân vũ trang (nay là Bộ đội biên phòng), người đầu tiên của lực lượng Bộ đội biên phòng được phong danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, người đã hy sinh cả tuổi thanh xuân để đem lại cuộc sống yên bình, ấm no, hạnh phúc cho bà con các dân tộc vùng ngã ba biên giới xa xôi đầy gian khó... Anh là niềm tự hào của các chiến sĩ biên phòng toàn quốc và của các chiến sĩ Đồn biên phòng 405 Leng Su Sìn tỉnh Điện Biên. Đã từ lâu, tại đồn biên phòng 405 Leng Su Sìn, trong hội trường đơn vị, dưới ảnh Bác Hồ, phía bên phải, anh em đơn vị đặt bức tượng Anh hùng liệt sĩ Trần Văn Thọ, vẫn thường xuyên hương khói để ghi nhớ công lao và bày tỏ tấm lòng kính trọng đối với anh. Đã thành truyền thống, trước khi đi công tác, anh em trong đơn vị đều đến thắp hương trước tượng anh và khi về cũng vậy, để "đi báo cáo, về báo công" với anh và Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Những ngày cuối tháng 5/2007, đoàn thân nhân Anh hùng liệt sĩ Trần Văn Thọ đã đến tỉnh Điện Biên, vào thăm Đồn biên phòng 405, thăm bà con dân bản Leng Su Sìn và đến viếng mộ anh Trần Văn Thọ ở Nghĩa trang Lai Hà. Đứng trước mộ người Anh hùng được xây lớn hơn các ngôi mộ khác, nằm riêng ở hàng đầu tiên ngay bên cạnh cây đại cổ thụ, đại diện gia đình đã xúc động nói lời cảm ơn chân thành đối với Bộ đội biên phòng Điện Biên, chính quyền huyện Mường Nhé, xã Chung Chải và bà con dân bản Leng Su Sìn đã bao năm nâng niu, chăm sóc mộ phần và giành tình cảm đặc biệt cho Anh hùng liệt sĩ Trần Văn Thọ. Đồng thời gia đình cũng trình bày nguyện vọng được đưa di hài anh về quê nhà Yên Bái (vì khi thuỷ điện Sơn La hoàn thành, nước sông Đà sẽ dâng ngập Nghĩa trang Lai Hà). Lãnh đạo, chỉ huy Bộ đội biên phòng tỉnh Điện Biên đã nhất trí, ủng hộ gia đình nhưng với điều kiện phải chuyển mộ anh về một nghĩa trang quy mô, trang trọng, ít nhất là cấp huyện.

Ông Trần Văn Chí, anh trai liệt sĩ Trần Văn Thọ, sinh năm 1920, hiện cư trú ở thôn 5, xã Việt Thành, huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái là người được hưởng khoản trợ cấp 1 lần khi báo tử và là người đảm nhiệm hương khói thờ phụng người Anh hùng.

Sáng ngày 25/10/2008 , tại xã Việt Thành, trước sự chứng kiến của các cơ quan chức năng và đông đảo nhân dân, thân nhân các gia đình có công với cách mạng, huyện Trấn Yên (tỉnh Yên Bái) đã long trọng tổ chức lễ truy điệu và đón nhận Bằng Tổ quốc ghi công của Anh hùng liệt sĩ Trần Văn Thọ.