ANH HÙNG TRẦN VĂN THỌ: NGƯỜI CON CỦA NÚI RỪNG VÀ HUYỀN THOẠI ĐẦU TIÊN CỦA BỘ ĐỘI BIÊN PHÒNG

THÔNG TIN CHUNG VỀ NHÂN VẬT

• Họ và tên nhân vật: Trần Văn Thọ

THÔNG TIN BÀI VIẾT

Tiêu đề bài viết:

ANH HÙNG TRẦN VĂN THỌ: NGƯỜI CON CỦA NÚI RỪNG VÀ HUYỀN THOẠI ĐẦU TIÊN CỦA BỘ ĐỘI BIÊN PHÒNG

Mô tả ngắn (Tóm tắt):

Câu chuyện vĩ đại về Chuẩn úy Trần Văn Thọ – Anh hùng đầu tiên của lực lượng Công an nhân dân vũ trang (nay là Bộ Bộ đội Biên phòng). Giữa rừng sâu Mường Tè nghèo xơ xác những năm đầu hòa bình lập lại, anh đã quên mình lội suối băng rừng cứu đói, chữa bệnh, dạy chữ và khai sáng, giúp tộc người La Hủ thoát khỏi nguy cơ diệt vong, trước khi anh dũng trút hơi thở cuối cùng vì bệnh sốt rét ác tính khi mới 26 tuổi.

NỘI DUNG CHI TIẾT

Sau năm 1954, miền Bắc Việt Nam bước vào thời kỳ khôi phục kinh tế và xây dựng xã hội chủ nghĩa. Tuy nhiên, tại các vùng biên cương hẻo lánh cực Bắc và Tây Bắc của Tổ quốc, cuộc chiến với giặc đói, giặc dốt và nghèo lạc hậu vẫn diễn ra vô cùng khốc liệt. Nơi dải đất ngã ba biên giới Mường Tè (tỉnh Lai Châu), người dân tộc La Hủ khi đó sống cuộc đời du canh du cư cực khổ, được gọi là tộc người "Xá Lá Vàng" vì cứ khi mái lá dựng dã chiến héo vàng là họ lại dời lều đi nơi khác. Giữa ngút ngàn rừng sâu ấy, hình ảnh Chuẩn úy Trần Văn Thọ xuất hiện như một ánh sáng khai sáng, đưa một tộc người đứng trước nguy cơ diệt vong trở lại cuộc sống ấm no.

Chàng thanh niên đất Mông Hóa và bước chân lên cực Bắc

Trần Văn Thọ sinh năm 1935 trong một gia đình nông dân nghèo tại xã Mông Hóa, huyện Kỳ Sơn, tỉnh Hòa Bình. Lớn lên trong khói lửa kháng chiến chống Pháp, năm 1952, khi mới 17 tuổi, anh xung phong nhập ngũ vào Quân đội nhân dân Việt Nam, tham gia chiến đấu tại địa bàn Tây Bắc và vinh dự đứng vào hàng ngũ của Đảng khi còn rất trẻ.

Năm 1959, lực lượng Công an nhân dân vũ trang được thành lập để đảm nhận nhiệm vụ bảo vệ biên giới và địa bàn nội địa. Trần Văn Thọ chuyển sang lực lượng mới này và được phân công về Đồn 1, Đồn Biên phòng Mường Tè, tỉnh Lai Châu.

Rời quê nhà Hòa Bình lên Mường Tè thời điểm ấy là một hành trình gian khổ tột cùng. Không có đường giao thông, cán bộ phải đi bộ xuyên qua hàng trăm kilômét đường rừng hiểm trở, vượt qua những con suối dữ cuồn cuộn. Nơi anh nhận nhiệm vụ là bản Pa Ầm – khu vực cư trú của đồng bào dân tộc La Hủ nằm lọt thỏm giữa thung lũng dốc đá hun hút, hoàn toàn tách biệt với thế giới bên ngoài.

Cùng ăn, cùng ở, cùng làm với đồng bào "Xá Lá Vàng"

Khi Trần Văn Thọ mới bước chân đến Pa Ầm, tộc người La Hủ sống trong tình cảnh vô cùng thương tâm. Do tập quán du canh du cư mê muội, họ không biết trồng lúa nước hay chăn nuôi, chỉ sống dựa vào săn bắt, hái lượm và đào củ rừng. Mỗi khi có người ốm đau, họ không dùng thuốc mà cúng bái ma rừng, dẫn đến tỷ lệ tử vong rất cao, dân số suy giảm nghiêm trọng. Rất nhiều người thấy người lạ là bỏ chạy vào rừng sâu ẩn nấp.

Nhận thức rõ muốn bảo vệ biên giới vững chắc thì trước hết phải cứu lấy dân, "bám dân để giữ đất", Trần Văn Thọ đã kiên trì thực hiện phương châm "4 cùng": cùng ăn, cùng ở, cùng làm và cùng nói tiếng đồng bào.

Anh không ngại ngần trèo đèo lội suối, vào tận những túp lều lá mục nát giữa rừng sâu để gặp gỡ từng hộ gia đình. Anh học tiếng La Hủ, ăn những củ rừng chát đắng cùng bà con, nhẹ nhàng giải thích cho họ hiểu cán bộ Biên phòng đến là để giúp dân bớt khổ. Sự chân thành, ấm áp và kiên trì của người chiến sĩ trẻ đã dần đập tan sự sợ hãi, khép kín của bà con dân bản.

"Thầy giáo mang quân hàm xanh" và cuộc cách mạng trồng lúa nước

Để giúp người La Hủ định canh định cư, thoát khỏi cảnh đói quay đắt quắt, Trần Văn Thọ hiểu rằng phải dạy họ cách làm ra hạt gạo. Anh tự mình vác cuốc, xuống suối dẫn nước, vạt từng mảng cỏ dại để vỡ hoang ruộng bậc thang.

Ban đầu, bà con nghi ngờ không tin cây lúa có thể mọc trên bùn nước. Anh Thọ đã cầm tay chỉ việc cho từng người: từ cách ủ giống, gieo mạ, nhổ mạ đến kỹ thuật cấy lúa nước. Đến mùa thu hoạch đầu tiên, những bông lúa trĩu hạt vàng óng ra đời trước sự ngỡ ngàng và vỡ òa hạnh phúc của cả bản Pa Ầm. Từ chỗ thiếu ăn quanh năm, người La Hủ bắt đầu có gạo mẩy để ăn, biết chăn nuôi lợn, gà, trâu, bò.

Không chỉ chữa "giặc đói", Trần Văn Thọ còn quyết tâm diệt "giặc dốt". Anh tự tay chặt nứa, dựng nên ngôi trường mầm dã chiến đầu tiên giữa rừng sâu Pa Ầm. Đêm đêm, dưới ánh đèn dầu tù mờ, anh kiên nhẫn dạy từng nét chữ, từng phép tính cho các em nhỏ và cả những người lớn tuổi trong bản.

Mỗi khi trong bản có người ốm đau, anh lại mang túi thuốc cá nhân đến tận nhà thăm khám, phát thuốc sốt rét, hướng dẫn bà con ăn chín uống sôi, vệ sinh xóm làng. Nhờ có anh, những hủ tục cúng bái u mê lùi dần, nhiều mạng người đã được cứu sống khỏi tay căn bệnh sốt rét rừng hiểm ác.

Từ một nhóm người sống tản mát trong rừng, anh đã vận động và quy tụ họ lại, thành lập nên bản Pa Ầm tập trung – bản làng định cư đầu tiên của người La Hủ ở Mường Tè. Người La Hủ coi anh Thọ như người con ruột thịt của bản làng, tin tưởng tuyệt đối vào lời nói của "cán bộ Thọ".

Sự hy sinh thầm lặng giữa ngàn mây và di sản vĩnh hằng

Tháng 8 năm 1961, sau những ngày liên tục lội mưa lũ bám bản, cứu giúp bà con trong mùa dịch bệnh, sự kiệt sức cùng căn bệnh sốt rét ác tính tàn độc đã vắt kiệt sức lực của Trần Văn Thọ. Dù được đồng đội và nhân dân tận tình cứu chữa, nhưng do điều kiện y tế nơi biên giới thời đó quá thiếu thốn, anh đã trút hơi thở cuối cùng tại bản Pa Ầm vào ngày 8 tháng 8 năm 1961.

Anh ra đi khi tuổi đời mới tròn 26 – độ tuổi tràn đầy sức sống và hoài hoạ.

Tin anh Thọ mất như một trận động đất dội xuống vùng núi rừng Mường Tè. Toàn thể bà con dân tộc La Hủ ở Pa Ầm khóc thương anh như mất đi người thân thiết nhất trong gia đình. Người già, trẻ nhỏ ôm lấy thi hài anh mà gào khóc. Tên của anh đã trở thành tên của nhiều đứa trẻ La Hủ sinh ra sau này như một sự tri ân vô bờ bến.

Năm 1967, ghi nhận những cống hiến đặc biệt xuất sắc cho sự nghiệp bảo vệ biên giới và phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số, Chủ tịch nước đã ký quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân cho Chuẩn úy Trần Văn Thọ. Anh trở thành người Anh hùng đầu tiên của lực lượng Công an nhân dân vũ trang (Bộ đội Biên phòng ngày nay).

Hơn sáu thập kỷ đã trôi qua, bản Pa Ầm ngày nay đã trở thành một trù phú, những đồi lúa, nương ngô xanh ngút ngàn thay thế cho những vạt rừng cằn cỗi năm xưa. Tấm gương hy sinh thầm lặng của Anh hùng Trần Văn Thọ đã đặt nền móng cho hình ảnh cao đẹp của người chiến sĩ "Thầy giáo mang quân hàm xanh", "Thầy thuốc mang quân hàm xanh" trên khắp các nẻo đường biên cương của Tổ quốc.

Cuộc đời 26 năm ngắn ngủi nhưng rực rỡ của anh là minh chứng bất tử cho tinh thần "Vì nhân dân quên mình" trong thời kỳ hòa bình – ngọn đuốc sáng soi truyền cảm hứng cho tuổi trẻ Việt Nam hôm nay về lòng tận tụy, sự dấn thân và khát vọng cống hiến vì sự phát triển bền vững của Dân tộc.