Anh hùng Triệu Phúc Lịch
Anh hùng Triệu Phúc Lịch sinh năm 1916, là người dân tộc Dao, quê ở xóm Phủ, xã Toàn Sơn, huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình. Khi hy sinh, đồng chí là Trung đội trưởng đội du kích xã Toàn Sơn.
Triệu Phúc Lịch sớm giác ngộ cách mạng và trở thành đội viên tự vệ cứu quốc, từng tham gia lớp huấn luyện quân sự đầu tiên do Ban Cán sự Đảng tỉnh tổ chức tại khu căn cứ cách mạng Giằng - Xèo (thuộc Tu Lý).
Ngày 2-6-1946, Đội du kích Động Dao với lực lượng khoảng một tiểu đội đã phát triển thành Đội du kích xã Toàn Sơn với lực lượng một trung đội (gồm 30 đội viên người dân tộc Dao) do Triệu Phúc Lịch làm Trung đội trưởng. Tháng 5-1947, dưới sự chỉ huy của Trung đội trưởng Triệu Phúc Lịch, Đội du kích xã Toàn Sơn đã đánh thắng nhiều trận ở bến Chương, dốc Ké, dốc Trầm, dốc Tam,... Đặc biệt, tháng 6-1947, Triệu Phúc Lịch tổ chức hai trận đánh phục kích ở suối Đao, suối Sâu, diệt 3 lính Pháp và 7 lính dõng, thu 4 khẩu súng trường. Riêng Triệu Phúc Lịch diệt 1 lính Pháp, 2 lính dõng, thu 1 khẩu súng. Trong trận đánh đồn xóm Máy và đánh địch ở dốc Cun, Triệu Phúc Lịch diệt 2 tên địch, bắt sống 3 tên. Tháng 8-1947, trung đội du kích xã Toàn Sơn do Triệu Phúc Lịch chỉ huy đánh 3 trận phục kích, diệt 13 tên địch, thu 3 khẩu súng.
Tháng 9-1947, được tin giặc Pháp ở đồn xóm Cháu (thuộc xã Tu Lý) huy động một trung đội lính lê dương gồm trên 20 tên và lính dõng đi càn quét ở khu vực xã Toàn Sơn, Đội du kích xã Toàn Sơn do Triệu Phúc Lịch chỉ huy gồm 30 người đã nhanh chóng triển khai phương án mai phục đánh địch. Vũ khí chủ yếu của đội du kích là nỏ, cung tên tẩm thuốc độc, bẫy đá, cần bật bằng bương tre, bàn chông tre,... và súng trường, lựu đạn cướp được của giặc. Đến gần trưa thì bọn địch ồ ạt kéo đến. Chờ cho chúng lọt vào trận địa phục kích, Triệu Phúc Lịch hạ lệnh tiến công. Tiếng súng, tiếng lựu đạn nổ giòn giã, hàng loạt mũi tên tẩm thuốc độc bay tới tấp vào quân thù, bẫy đá từ lưng chừng núi đổ xuống đội hình giặc làm cho chúng hốt hoảng, chạy tán loạn. Trong trận này, Đội du kích xã Toàn Sơn đã tiêu diệt 14 tên địch, bắt sống 4 tên, thu 7 súng,... Bị đánh bất ngờ, tiến không xong, rút lui thì bị chặn, địch tìm cách tháo chạy theo đường mòn qua suối Sâu để rút về Tu Lý. Biết được ý đồ của giặc, Triệu Phúc Lịch cho quân truy đuổi với quyết tâm tiêu diệt toàn bộ địch. Triệu Phúc Lịch rượt đuổi theo tên chỉ huy giặc rồi xông vào vật nhau, quật ngã tên lính lê dương ấy và nhanh chóng cướp được khẩu tiểu liên trên tay hắn. Liền sau đó, anh phát hiện hướng rút lui của địch chính là khu căn cứ của ta. Để bảo đảm bí mật cho khu căn cứ, anh đã đánh lạc hướng bằng cách chạy ngược lên nương lúa. Bọn giặc phát hiện liền đuổi theo và bắn anh bị thương nặng. Mặc dù vậy Triệu Phúc Lịch vẫn cố sức rút dao găm đâm tên lính đứng sát mình. Điên cuồng trước hành động anh dũng của Triệu Phúc Lịch, bọn giặc đã xả cả băng đạn vào người anh khi còn cách trận địa vài chục mét.
Với những chiến công đặc biệt xuất sắc trong kháng chiến chống Pháp, Triệu Phúc Lịch đã được truy tặng Huy chương Kháng chiến chống Pháp hạng Nhất. Ngày 11-6-1999, Triệu Phúc Lịch được Chủ tịch nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
