ANH HÙNG TRỊNH TỐ TÂM – NGƯỜI ĐƯỢC MỆNH DANH VUA MÌN ĐÈO HẢI VÂN

Anh hùng Trịnh Tố Tâm cất tiếng khóc chào đời vào năm 1945 tại thôn Mỹ Cầu huyện Ứng Hoà tỉnh Hà Đông, nay thuộc Thành phố Hà Nội, sinh ra và lớn lên trong gia đình có 4 người con, cha mất sớm, anh trai lớn cũng hy sinh ngay trong những năm đầu kháng chiến chống Pháp. Năm 1965, khi quân đội Mỹ ném bom bắn phá miền Bắc, lúc này dù đang là học sinh nhưng Trịnh Tố Tâm đã tình nguyện tham gia phong trào “Ba sẵn sàng” – Đây là phong trào thi đua yêu nước của Đoàn Thanh niên trong thời kỳ chống Mỹ: Sẵn sàng chiến đầu; Sẵn sàng nhập ngũ; Sẵn sàng đi bất cứ nơi nào Tổ quốc cần.

Sau đó, chàng trai trẻ Trịnh Tố Tâm viết đơn xin gia nhập quân ngũ, tình nguyện vào chiến đấu tại chiến trường miền Nam và được điều động vào trong chiến trường Trì Thiên – Huế.

Anh Hùng Lực Lượng Vũ Trang Việt Nam: Trịnh Tố Tâm

Từ năm 1967 – 1970, ông chỉ huy đơn vị và tham gia chiến đấu 58 trận, tiêu diệt 1.500 địch, trong đó có 700 lính mỹ, phá huỷ gần 100 xe quân sự, đánh bật 19 đoàn tàu hoả, cũng như đánh sập 28 cầu cống,… nhằm ngăn chặn bước tiến của kẻ thù. Trong những trận chiến đó, cá nhân ong diệt được 270 tên địch (trong đó có 185 lính Mỹ), bắn rơi và phá huỷ 3 máy bay, nhiều xe quân sự của địch.

Nhận thấy đoạn đèo Hải Vân là đoạn đường huyết mạch của kẻ thù, Trịnh Tố Tâm cùng đồng đội tìm cách đánh phá, gây khó khăn và tổn thất cho phía địch. Năm 1968, có lần tách đoàn đi thăm dò, ông đã phát hiện một nhóm lính Mỹ đang tập kết, sau đó ông tiến hành gài mìn mai phục; bằng lòng dũng cảm, ông giả vờ lộ vị trí dẫn dụ địch vào bẫy, từ vị trí bị bao vây một mình ông đã đảo ngược tình thế bao vây ngược lại nhóm lính Mỹ; trước khi kích nổ ông đã hô to câu nói huyền thoại “tất cả chúng mày đã bị một mình tao bao vây”. Kết quả đã có khoảng 60 tên địch bị tiêu diệt tại Đèo Hải Vân. Về sau Mỹ đã rất bất ngờ khi mà năm ấy, cả một đại đội của họ đã bị duy nhất một người bao vây theo đúng nghĩa đen.

Đầu năm 1970, là Đại đội phó, phán đoán chính xác nơi địch đỗ quân, ông đã chỉ huy đơn vị đặt mìn vào địa điểm Mỹ đổ quân, tiêu diệt 2 trung đội.

Với những thành tích vang dội trong chiến đấu, Trịnh Tố Tâm 53 lần được tặng danh hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ, được đồng đội phong là “vua mìn đèo Hải Vân”; còn kẻ thù khi ấy không ngừng treo thưởng đầy hậu hĩnh cho ai bắt được “con hùm xám đèo Hải Vân – Trịnh Tố Tâm”. 

Ngày 20/9/1971, Trịnh Tố Tâm được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân khi vừa được bước sang 27 tuổi và trở thành Đại đội 21 công binh, Đoàn 4, Quân khu Trị Thiên. 

Ngoài ra, ông còn được trao tặng Huân chương Kháng chiến chống Mỹ cứu nước hạng nhất; 13 Huân chương Chiến công hạng Nhất, Nhì, Ba; 3 Huân chương Giải phóng hạng Nhất.

Bộ quân phục của Anh Hùng Lực Lượng Vũ Trang Nhân Dân Trịnh Tố Tâm

           Năm 1976, khi  con gái đầu lòng ra đời, ông đã đặt tên con là Trịnh Hải Vân để kỷ niệm những tháng chiến đấu gian khổ và hoà hùng ở đèo Hải Vân.

Khi đất nước hoàn toàn thống nhất, Anh hùng Trịnh Tố Tâm đảm nhiệm nhiều chức vụ công tác quan trọng của Đảng và Nhà nước như: Bí thư Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Thứ trưởng Bộ LĐ – TB&XH (kiêm nhiệm Tổng biên tập báo Lao động và Xã hội gần 3 năm). Dù đảm nhận vị trí nào thì ông cũng hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao và là người truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ về sự năng động, nhiệt huyết, tận tụy trong công việc.

Năm 1997, ông qua đời khi mới 52 tuổi do căn bệnh ác tính – hậu quả của di chứng chất độc hoá học trong những năm tháng ở chiến trường. Sự hy sinh và lòng dũng cảm của Anh hùng Trịnh Tố Tâm đã trở thành biểu tượng cho tinh thần kiên cường, quả cảm của quân đội Việt Nam trong thời kì kháng chiến chống Mỹ.

Với mong muốn để thế hệ trẻ ngày nay hiểu rõ hơn về Anh hùng Trịnh Tố Tâm, Anh hùng lực lượng Vũ trang nhân dân Phan Văn Quý, Chủ tịch Tập đoàn Thái Bình Dương đã quyết định khởi xướng việc đúc tượng Anh hùng Trịnh Tố Tâm.

Chỉ sau hơn 6 tháng, ngày 4/9/2020, bức tượng bằng đồng của dũng sĩ diệt Mỹ “Top 1 đèo Hải Vân” hoàn thành và được đặt tại Trường THPT Ứng Hoà B (Hà Nội) – trên mảnh đất quê hương yêu dấu của ông. Bức tượng do nhà điêu khắc Nguyễn Phú Cường, nguyên Cục phó Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm (Bộ Văn hoá – Thể thao và Du lịch) thực hiện.

Tượng Anh hùng Lực Lượng Vũ Trang – Trịnh Tố Tâm

Chia sẻ về quyết định đúc tượng Anh hùng Trịnh Tố Tâm, Anh hùng Phan Văn Quý cho biết: “Tôi từng là đồng đội với anh Tâm. Tôi có mong muốn cháy bỏng làm cái gì đó về người anh hùng đặc biệt này. Và hôm nay, tôi đã mãn nguyện khi bức tượng Anh hùng Trịnh Tố Tâm hoàn thiện. Hy vọng mọi người, đặc biệt là lớp trẻ học tập Anh hùng Trịnh Tố Tâm, không chỉ ở những chiến công mà còn ở phẩm chất, tính cách mẫu mực yêu thương, hoà đồng của anh!”

Trong dòng cảm xúc nghẹn ngào tại buổi lễ khánh thành tượng bà Trịnh Thị Mạn sinh năm 1934, chị gái của anh hùng Trịnh Tố Tâm đã kể lại những kỉ niệm về người em rất gan góc nhưng giàu tình yêu thương với gia đình, làng xóm trước khi lên đường nhập ngũ. Đó là một thanh niên luôn đi đầu “Ba sẵn sàng” trong phong trào xung kích ở quê nhà. Cậu Tâm nói đi ra chiến trường là đi liền một mạch không về nhà; cậu chiến đấu gan dạ, lập nhiều thành tích, được tuyên dương Anh hùng và ra cả nước ngoài nói chuyện với bạn bè quốc tế nhưng cậu chẳng bao giờ khoe cả. Một năm sau ngày cậu mất, Đạo diễn Vũ Quang làm phim về cậu; xem phim, nghe đồng đội rồi bà con Phú Lộc – Thừa Thiên Huế kể lại chúng tôi mới biết cụ thể những chiến công của cậu.

Khép lại câu chuyện về Anh hùng Trịnh Tố Tâm, trong tôi không chỉ còn lại sự khâm phục trước những chiến công vang dội, mà còn là niềm xúc động sâu sắc trước một con người giản dị, giàu tình cảm và luôn sống hết mình vì Tổ quốc. Cuộc đời ngắn ngủi nhưng rực rỡ của ông đã để lại dấu ấn không thể phai mờ trong lịch sử dân tộc, trở thành biểu tượng của lòng dũng cảm, ý chí kiên cường và tinh thần cống hiến không điều kiện. Những gì ông đã trải qua, đã hy sinh không chỉ là câu chuyện của một cá nhân, mà còn là lời nhắc nhở thế hệ hôm nay phải biết trân trọng hoà bình, sống có trách nhiệm và tiếp bước lý tưởng cao đẹp mà cha anh đã lựa chọn. Với riêng tôi, câu chuyện ấy không khép lại ở những trang viết, mà sẽ còn tiếp tục sống trong suy nghĩ, trong niềm tự hào và trong cả những nỗ lực để trở thành một người có ích cho xã hội.