Anh hùng Tư Cang - 'Người tình báo nhân dân'
Gia đình tôi ở Long Phước, xã anh hùng thuộc Bà Rịa - Vũng Tàu. Lúc nhỏ tôi học giỏi, nhận học bổng 3 năm trường tỉnh, sau đó đậu Trường Pétrus Ký của Sài Gòn, đứng hạng 7 trong tổng số những người bản xứ thi năm ấy, và cũng được học bổng. Trong không khí cách mạng sôi sục, thay vì phấn đấu học tập để làm một chân công chức lương cao cho Pháp hay Nhật thì năm 1944 tôi về làng xin gia nhập lực lượng Thanh niên Tiền Phong. Tháng 8/1945 tôi cầm gậy tầm vông, cùng lực lượng ta ra thị xã giành chính quyền”. Ở tuổi 95, người anh hùng Tư Cang vẫn rất nhanh nhẹn và có một trí nhớ thật phi thường. Ông tiếp tôi trong căn nhà đầy hình ảnh kỷ niệm một thời hoạt động tình báo.
Năm 1962, Tư Cang vào chiến khu D và được phân công xuống Củ Chi. Anh nói: “Tôi được tổ chức giao trách nhiệm phụ trách cụm tình báo H63 thay anh Mười Nho do anh bị ốm nặng. Cụm của chúng tôi thay đổi tên nhiều lần, thành viên chủ chốt có Phạm Xuân Ẩn, Nguyễn Thị Yên Thảo (Tám Thảo), Tư Cang… ”.
Anh hùng Tư Cang tiết lộ: “Hoạt động trong lòng địch rất khó khăn. Khi tôi vào, nhiều lưới tình báo bị vỡ, bị bắt, tù đày. Ngay cả thầy của tôi, người dạy tôi về tình báo ở Hà Nội, nhưng khi thầy vào Nam làm cụm trưởng một cụm thì cụm ấy bị vỡ, bị bắt hết. Do tính chất quan trọng của H63, tôi đã liên tục sáng tạo ra các cách thức hoạt động đảm bảo hiệu quả và an toàn”.
Chia sẻ cùng phóng viên, Anh hùng Tư Cang (tên thật là Nguyễn Văn Tàu) nói: “Công tác tình báo ở các nước phương Tây hay Liên Xô chủ yếu là hoạt động đơn tuyến giữa các điệp báo viên, trong khi đó công tác tình báo của chúng ta là tình báo nhân dân. Chúng tôi sống, hoạt động trong sự đùm bọc của nhân dân. Giữa Sài Gòn khốc liệt, nếu không có nhân dân thì chúng tôi không thể tồn tại”.
Phạm Xuân Ẩn là một nhà báo nổi tiếng làm việc cho báo Mỹ, một trí thức sống hòa đồng. Anh thu thập tin tức tình báo quan trọng nhờ mối quan hệ rộng với chính quyền và các cơ quan của Mỹ. Liên lạc cho Phạm Xuân Ẩn là cô Nguyễn Thị Ba - được tạo dựng dưới vỏ bọc một người bán trang sức rẻ tiền ở chợ, người bị Phạm Xuân Ẩn “tông xe” nên hay ghé thăm cho quà.
Tám Thảo, tiểu thư đài các sống giữa nội thành, trong vai một cô học trò tiếng Anh của Phạm Xuân Ẩn. Tư Cang thì giữ vai tài xế cho tiểu thư Tám Thảo.
Sau thời gian làm liên lạc cho Phạm Xuân Ẩn, cô Tám Thảo đã được đào tạo hoạt động độc lập thu thập tin tình báo từ một cơ quan của Mỹ. Cô Tám Thảo nói với phóng viên: “Tôi được chính anh Tư Cang động viên, bồi dưỡng để phát triển thành một nữ tình báo độc lập với anh Ẩn”.
