Anh hùng Võ Bẩm – Người mở lối cho con đường Trường Sơn huyền thoại
Trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc Việt Nam, có những con đường đã trở thành biểu tượng của ý chí thống nhất đất nước. Trong số đó, Đường Hồ Chí Minh trên dãy Trường Sơn là kỳ tích vĩ đại của dân tộc Việt Nam trong thế kỷ XX. Gắn liền với sự ra đời của con đường huyền thoại ấy là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Võ Bẩm – người được lịch sử ghi nhận là Chỉ huy trưởng đầu tiên của Đoàn 559, đơn vị mở đường chiến lược Trường Sơn. Cuộc đời ông là câu chuyện về tầm nhìn, bản lĩnh và ý chí kiên cường của một người lính suốt đời vì độc lập, thống nhất đất nước.
Võ Bẩm tên thật là Võ Văn Bẩm, sinh năm 1915 tại xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Sinh ra trên mảnh đất giàu truyền thống yêu nước, ông sớm tham gia hoạt động cách mạng từ những năm tuổi trẻ. Trong cao trào đấu tranh chống thực dân Pháp và phong kiến, ông nhiều lần bị địch bắt giam nhưng vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản.
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Võ Bẩm tiếp tục tham gia lãnh đạo lực lượng vũ trang ở chiến trường miền Trung. Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, ông trải qua nhiều cương vị chỉ huy, tích lũy kinh nghiệm tổ chức lực lượng, bảo đảm hậu cần và xây dựng căn cứ kháng chiến.
Sau Hiệp định Genève năm 1954, đất nước tạm thời bị chia cắt. Miền Nam tiếp tục cuộc đấu tranh chống chính quyền Sài Gòn và đế quốc Mỹ, trong khi miền Bắc phải tìm cách chi viện sức người, sức của cho chiến trường. Tuy nhiên, việc vận chuyển bằng đường biển và đường bộ qua khu phi quân sự gặp vô vàn khó khăn. Trước yêu cầu cấp bách ấy, Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh quyết định mở một tuyến vận tải chiến lược xuyên dãy Trường Sơn.
Ngày 19 tháng 5 năm 1959, Đoàn 559 chính thức được thành lập. Võ Bẩm được giao trọng trách Chỉ huy trưởng đầu tiên của đơn vị. Đây là nhiệm vụ vô cùng khó khăn bởi lúc ấy chưa có đường, chưa có bản đồ hoàn chỉnh, lực lượng ít, phương tiện thiếu thốn, trong khi phải giữ tuyệt đối bí mật trước sự theo dõi của đối phương.
Dưới sự chỉ huy của Võ Bẩm, những chiến sĩ đầu tiên của Đoàn 559 bắt đầu băng rừng, vượt suối, khảo sát từng lối mòn của đồng bào dân tộc để mở nên tuyến đường đầu tiên. Có những đoạn đường phải chặt cây mở lối giữa rừng già, có nơi phải dựng cầu tạm vượt suối, có nơi men theo vách núi cheo leo. Tất cả đều được thực hiện bằng sức người, cuốc, xẻng và những dụng cụ thô sơ.
Điều đặc biệt ở Võ Bẩm là ông luôn trực tiếp đi cùng cán bộ, chiến sĩ trên những cung đường gian khổ nhất. Ông không chỉ chỉ huy mà còn cùng mọi người gùi hàng, vượt suối, dựng lán và khảo sát từng đoạn đường. Chính sự gần gũi ấy đã tạo nên niềm tin lớn đối với cán bộ, chiến sĩ Đoàn 559.
Những chuyến hàng đầu tiên được vận chuyển vào Nam chủ yếu là vũ khí, thuốc men, tài liệu và cán bộ. Dù khối lượng còn khiêm tốn, nhưng đây là bước khởi đầu có ý nghĩa chiến lược, mở ra tuyến vận tải quân sự dài hàng nghìn kilômét sau này. Từ những lối mòn nhỏ bé do Võ Bẩm và đồng đội khai mở, Đường Trường Sơn từng bước phát triển thành một hệ thống giao thông hoàn chỉnh với đường ô tô, đường ống dẫn xăng dầu, thông tin liên lạc và các binh trạm hậu cần.
Trong suốt những năm đầu xây dựng tuyến đường, Đoàn 559 phải đối mặt với vô vàn khó khăn. Thiên nhiên khắc nghiệt, sốt rét rừng, thiếu lương thực, bom đạn và các cuộc càn quét của đối phương luôn đe dọa từng bước chân người lính. Thế nhưng, dưới sự lãnh đạo của Võ Bẩm, đơn vị vẫn kiên trì bám trụ, bảo đảm tuyến vận tải không bị gián đoạn.
Con đường Trường Sơn sau này trở thành huyết mạch chiến lược của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Hàng triệu tấn vũ khí, lương thực, hàng hóa cùng hàng chục vạn lượt cán bộ, chiến sĩ đã được vận chuyển an toàn từ hậu phương miền Bắc vào tiền tuyến miền Nam. Đây là một trong những yếu tố quan trọng góp phần làm nên thắng lợi của Đại thắng mùa Xuân năm 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.
Với những cống hiến đặc biệt xuất sắc trong việc tổ chức mở tuyến đường chiến lược Trường Sơn, Võ Bẩm được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông cũng được trao tặng nhiều phần thưởng cao quý khác ghi nhận những đóng góp to lớn đối với sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Sau khi nghỉ công tác, Võ Bẩm vẫn dành nhiều tâm huyết nghiên cứu, ghi chép và kể lại lịch sử hình thành Đường Hồ Chí Minh để giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Ông luôn nhấn mạnh rằng kỳ tích Trường Sơn không phải là công lao của riêng một cá nhân, mà là kết tinh của trí tuệ, lòng dũng cảm và sự hy sinh của hàng vạn cán bộ, chiến sĩ, thanh niên xung phong và đồng bào các dân tộc dọc tuyến đường.
Cuộc đời của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Võ Bẩm là biểu tượng của ý chí khai mở, tinh thần sáng tạo và lòng trung thành tuyệt đối với Tổ quốc. Từ những bước chân đầu tiên mở lối giữa đại ngàn Trường Sơn đến khi con đường trở thành huyền thoại của thế kỷ XX, ông đã góp phần viết nên một trong những trang sử vẻ vang nhất của dân tộc Việt Nam. Tên tuổi Võ Bẩm sẽ mãi gắn liền với con đường Hồ Chí Minh – con đường của lòng yêu nước, ý chí thống nhất và khát vọng độc lập của dân tộc.
